Cha Hải-Đức in Jacksonville

[Home] [Up] [Điểm Sch] [Sutras] [Dharma Talks] [GĐPT] [Sinh Hoạt] [Our Activities] [Kinh] [Php Thoại audio mp3] [Tin Tức Phật Gio] [Thuyết Php] [Ngoại Điển] [Phật Học] [Tụng Kinh] [Nghi Lễ - Rituals]

Ngoi chua xa

Ky s Sagant Phan



Trch ai Chung 91


c tin ngi nha t Saigon gi qua, ong T gi chua Giac Lam a qua i thang qua. Long toi khong khoi bui ngui nh thng. That s ong cung khong phai la mot ong T, ma ong ch la ngi lam cong qua cho chua t lau lam roi, ong co tat mot chan, t noi hang ngay lang le ganh nc gieng ni xa ma i ti tng goc cay kieng trong chua Giac Lam.

Ngay xa, luc chu toi con nho nghe noi ong T nay la tay chong Phap roi b lnh Tay ban que chan, co li on ong thuoc nhom Ngha Hoa oan, di c t ben Tau sang. Nhieu chuyen noi lam, nhng khong ai dam hoi va lai co g ma biet ro au ma hoi.

Nhieu Phng Trng chu Chua thay oi lien mien, nhng khong ai thay oi c chu T, v co ai ganh noi mot ngay tren ba chuc oi nc khong? Con ganh nc cho Chua nau cm, giat giua na ch?

Chua Giac Lam la mot ngoi danh co t, nhieu ngoi chua xa nhng khong thuoc danh t, nhieu ngoi chua mi, noi tieng nhng khong thuoc co t. Con Giac Lam T th u oi, va danh t va co t.

Co nhieu ngoi chua co co ghi lai tren giay t, sach v, nhng biet bao vat oi sao di, v chien tranh v ni rong thanh o nen lan lan khong con dau vet. Ai con biet ngoi chua xa ma co thi ky mot ngi an may cong vua Gia Long luc b Tay Sn uoi ngay tai long thu o Saigon? Cach khong xa trng S Pham ma ngay xa toi tng hoc? Chua nay nam trong thanh O Ma co phai khong?

Chua T An, Khai Tng, Mai Khau (chua Cay Mai), Kim Tien, Chua Gia ien, chua Phc Hng, chua Phc Hai ... nay au roi?

Co chu rat ep nh: Phng Sn T, Hoi Sn T, Hue Nghiem T, Chua Phc Tng van con, nhng v mi nen khong the goi chua xa c. Chua xa la phai tren tram nam, phai xay trc nam 1900. Con sau nam 1900 th cha goi la co t.

Trong quyen ky t, goi la Ch. Ch ngha la la ke chuyen, ghi chep nh Tam quoc Ch chang han, quyen Gia nh Thanh Thong Ch cua Trnh hoai c. Trnh hoai c cung la ngi Hoa, goc t ben Tau ma sang ay. Trnh hoai c cho biet Giac Lam T do c s Ly thuy Long cung ngi Hoa ma ta goi la ngi Minh Hng. Ly thuy Long quyen tien trong mot buoi ... ma nay ta goi la hat xiec, hay noi ung hn la ni to chc vo ai thi au vo. Luc o tai Ch Ln co nhieu bang Hoi, nhieu Bang Hoi co oi vo va oi mua Lan, ho co vo ng, nh lo vo lo Phc Kien, lo vo lo Quang ong v.v... Ly thuy Long la mot nhan s, ong kha giau nh gia nh cho vay hay ung hn la bao tieu cac chanh i ng thuy, ng bo... Ly thuy Long nhan ngay tet, cho to chc buoi thi au vo ai quyen lam cc hai. Tien thu gop c Ong danh e cat chua. The la co ngoi chua Giac Lam ra i.

May ngi co cu ngay xa co noi hau lieu cua Chua con gi nhieu bao kh nh thanh long ao, manh ao, thng, kiem v.v ... Roi co giac 18 Thon Vn Trau tai Hoc Mon, ngi ta mn e th uy vi lnh Ma ta Tay, roi b rt chay bo lai ao thng ... d nhien lnh Phap em ve ma lam cui ot cho vui. Chua mat i bo ao thng cung kiem, ch con vai cay long chong nen phng trng vut het xuong ao sau chua cho tui than! Chua c khai cuoc at vao mua Xuan va cung thanh hnh vao mua Xuan hai nam sau. Nam Giap Ty (1774) mua Xuan chua c khanh thanh, nhom c s giau long t tam trong o co c s Ly thuy Long xin Chua T An c mot s tru tr cho chuaThay Vien Quang c c nham en. Ni toa lac Chua Giac Lam xa kia thuoc a ban xa Phu My Tho, huyen Bnh Dng, thuoc tran Phien An, Tan Bnh. Hien nay chua oi a ban, nay goi la ng Lac long Quan, thuoc phng 10 quan Tan Bnh. Trai qua 9 i Phng trng, chua c xem la To nh cua dong Lam te mien Nam.

Cac v Thien s tru tr Chua eu la nhng bac chan tu ang knh, chang nhng uyen tham kinh Phat ma con gioi ve ch ngha, Y Hoc, Thien van, a Ly cung nhieu nghe nghe thuat.

Thien s To chua Giac Lam la S phu Vien Quang c Trnh Hoai c lam nhieu bai th ca ngi cong nghiep va tai nang. Khi Phng rng Vien Quang vao ay, th quanh chua co nhieu tran benh dch, nhng chua huy ong ngi en tiep tay nao ngi nau thuoc, ngi nau chao, ngi phuc dc va chnh Phng Trng ch than en tham mach va boc thuoc cho tng benh nhan lan lan het benh dch te... va dan chung quanh vung cam ngi cong c cua Phng Trng. Ho co tac tng Thay ni goc san chua, nhng nay pho tng ong khong thay au na.

Sau o nhieu ngi man an i xa lan lan giau co, va nh ve que me nen hang nam ho gi tien t miet Hau Giang hay miet Luc Tnh len Giac Lam T ma cung dng. Chua ln lan. Thanh ni sam uat, tr thanh Trung Tam Phat Giao ln nhat thi Luc Tnh thi bay gi.

Sau o con thien s Hong Hng Thanh ao sa cha tng cot chua, tng mai ngoi ... Chua xay them hau lieu va m rong phan trc e day giao ly cho nhng ngi c s mi quy y Tam Bao.

Trong qua kh Giac Lam T co hai lan sa cha to ln. Vao nam 1979 cho en 1804 la t mot, con t hai la t nam 1906 en 1909.

Cho en nam 1999 th nhieu ngi Hoa quanh o va nhng gia nh co cu xa lac quyen c mot so tien kha ln ma trung tu lai lan th Ba.

Chua co tong cong 98 cay cot. ay la loai cay ma ngi ta ch t mien Trung, ch t tren Nam Vang xuong ma cung dng. Loai go ma ngi ta noi moi uc khong noi, khong mot. Vi 98 cot chua, chia thanh ba lp nha bang nhau. Ngay xa v cach xa thanh pho phu hoa o hoi, nen ngi ta co noi khuya ve co nghe cop gam vang voi mot goc oi. Quanh la nhieu cay ln nho nh khu rng vay. Khuya ve trang sang chieu doi toan canh chua khong mot net but nao ve ep hn canh nay c.

Trc ai ien tren hai cot chua ln. Co hai cau oi nh sau:

"T co tang nhan thng dan yen ha vi ban l
Sn tham the cach ch bang thao moc ky xuan thu"


Tam dch:

"Chua co, s nhan cung khoi hng ket duyen bau ban
Non xa i khuat, ch co hoa lu dau ngan sau lai"


Tng truyen Phng trng Vien Quang gioi vo Thieu Lam, co lan s c ngi trong lang nh s en tr benh cho mot ngi b benh ien ma ngay xa ngi ta goi la ta ma nhap. Ca lang khong troi noi ngi nay. Ngi nay trc o lam nghe nau than lau, tay chan lc lng nhng ngay kia noi cn
ien anh ta ot nha choi cua anh roi anh muon ot them nha loi xom cho u bo. Vi cay bua cam trong tay, o ai dam vao ma troi anh ta lai? Lnh lang ng x r ngoai san, s anh ta thay c th nguy.

Het ke ngi ta nh den Thay Chua Giac Lam, ngi ta ngh ong la bac chan tu nen co the ta ma s va nen buong tha anh ban than noi ien nay chang? Ho nh nh Thay nhieu lan, nhng co ngi can lam sao Thay c noi vi thang ien ang thu cay bua.

Nhng sau cung Thay cung en. Thay en ca san, nhng hai tay van go mo eu eu. Anh chang benh ien hnh nh thay la, nen buong li cay bua ma ng ngo. Thay t t va oc kinh va go mo, roi thay nhap noi luc nao khong hay. Thay chup co thang ien va quang xuong ao sau nha. D nhien luc thang ien ang loi ngop th th dan lang nhao xuong troi loi len. De t, nhng ai dam en sat mat ma vat co thang ien vi cay bua thu cua no? Thay cho no theo thay len chua ... Roi ngay ngay bat no ba cui, em ve th cho nghe kinh ke. Quan quat t sang ga cha gay ro, en toi mt trang to sao m mi c
chen chao. Met qua, nen t t benh ien tan mat luc nao khong ai biet cung khong ai hay. The la Thay noi danh co tai tr benh ma quy.

Co mot ong phu ho lang Phu Nhuan, ong an rat sat rat vi ngi lam, tanh tnh keo kiet nen ngi lam tuy ong, ma than thch khong co mot ai. Ai ai ong cung cho la o an bam. Nhng mot ngay nao o, hnh nh ong nam chiem bao thay chuyen am phu, nen hoi long. Ong nh ngi nha cho mi Thay en oc kinh cho an vui gia ao. Thay en, ong van con tanh ha tien, ch mi Thay trai chuoi chn hai trong vn va ly tra nong. The tho Nhng sau mot thi kinh a Tang va Quan The th Phng trng Vien Quang a m c coi long cua Phu ong hep lng. Phu ong khoc va tha thiet vi Thay la toan bo gia san ma Phu ong giau co la do ac nghiet cua Phu ong ma ra. Phu Ong giet me gia, roi chon thay di a ca, roi phu at len. Xay mot ngoi chua nho cho oan hon tan. Nhng Phu Ong khong bao gi dam en ni nay, t hn ba chuc nam nay. Li kinh a Tang va chu Chuan e cua Phng trng Vien Quang a lam Phu Ong thu nhan toi lo Phu Ong khoc nc n va xin quy y chuoc loi. Toi chuoc i nay nhng i sau ai tra ay?

Roi ngay kia dan lang thay mot v s au cao troc, ngoi xep bang trc ngoi chua nho tren a can nc. oc kinh xam hoi ngay em ma gio cung oc. Trong li kinh tieng ke ngi ta nghe thay s nay khoc tham thiet. V s o chnh la Phu Ong. at ai ruong vn S mi nay ban cho het dan ngheo ch
cha lai ngoi chua nho tren san a ma thoi.

o la nhng li noi xa xa t hn tram nay roi. Ngay nay vung Phu Nhuan khong ai con nh ngoi chua nho cua Phu Ong, ngoi chua o ma di at la ngi me gia b con giet chet. Phu Ong hay la Phu Nhuan?

Con chu T gi chua Giac Lam ngay xa, luc toi con nho. Ngi ta noi chu gioi vo, nhng co ai th au Nhng co thang ban toi th oi n chu vo cung. No ham loi, ma khong biet loi. Khong biet loi lai cang ham bi ra xa. Con toi biet loi th ch loi nc ti chan la u roi. No loi xuong ao rat rong ma ngi ta co the goi la Ho cung c. Ngay xa con thi Trnh hoai c, chac chan cho nay la ni ghe xuong co the cheo c roi.

Thng thng ngi mien Nam xay nha ca, trc la nha nen cao, sau nha la ao ca. Khong co g la het, ngi ta ao ao, lay at ap nen nha roi cho nc song vao. The la nha va cao va co ao ma nuoi ca tha vt, lay nc ti vn tc ... Mot cong oi chuyen. Con chua Giac Lam th ao that s la mot
cai Ho rat rong, ma ngi ta goi la Bau, nh quan 10 co Bau Sen rat ln. Nay van con.

Thang ban toi no loi xa vi cay chuoi, roi tuot tay chm mat. Toi biet loi nhng loi theo kieu cho lam sao cu c ngi. Ca am con nt la lang. Nghe mot cai um ... th thay chu T di nc keo co thang ban toi len. Xoc nc roi xoa ngc, the la no tnh day. Ca lang xom biet vu nay. Roi thang ban toi ve nha, no b on, con toi cung b on luon. Ngha la cha me nghe c vu thang nho chet chm th hoang s. Muon het hoang s th tot nhat la cho may thang nho vai tran on. The la nhat c lng tien. Ca am con nt eu b on het rao v toi chut xu na th chet chm lam sao.

Ngay kia thang ban toi vao Biet ong quan. No c oi ve miet Chau oc, con toi th len tan cao nguyen nui rng. Roi ngay kia, khong hieu luc nao, toi ghe ngang chua tham Chu T. Nay chu a gia, mat m, au cao troc toc khong moc t lau. Toi noi: "Chu con nh thang et khong? No ngay xa c chu cu no khoi chet chm o?" Chu gat au. Toi noi tiep: "No khong con na roi. Tran anh That Sn no b trung an chet roi."

Chu khong noi nhng toi thay oi mat chu co giot le t t lan ra Chu khoc, va toi cung khoc.

Ngay chot cua Mien Nam nam 75, toi co ghe tham chu mot lan chot. Chu noi: "Chu biet con co so xuat ngoai, con khong c ay au. Nhng nh gi th ve cho Chua nghen con."

Roi hn hai chuc nam. Toi cha lan nao gi th ve tham chua Giac Lam. Nhng ngay nay, va c tin Chu T gi chua Giac Lam chet roi.  Nc mat toi ri! Tai sao Chu T biet toi co so xuat ngoai?  i binh nghiep ngo nui ngo oi ni cao nguyen hoang vu heo lanh. Lam sao ve c Thanh o, lam sao ma xuat ngoai c?

Nam nay nhn hoa mai mua t ch Vietnam, n vang ... nhng toi nh co lan, ni goc nui lng eo, tren tien on heo hut, di chan nui la mot rng mai vang n rc. Toi nh ve ngi me cua toi, toi a nc mat:

"Tet nam nay, con c mua mai vang n
Tet nam nay con khong ve c au me..."

Giot le nay nh ve ngoi chua xa, Giac Lam Thien T tai ngoai o thanh o Saigon, ni co Phng trng Vien Quan, ngi ien chat cui cho chua, va thang ban bo mnh ni nui xa, tan cung nc Viet, cung chu T va Ba Me. Tet nay con khong ve au me i!


Minh Quang posted February 3, 2002

Up ] Cửa Tng Đi Cnh Gi ] Đi Cha ] Hai Vị Thiền Sư ] Piano Sonata 14 ] Đi Vo Ci Thơ ] Vết Chim Bay ] Thơ T T Kh ] Đi Cha Hương ] Cu Chuyện Nh Sư ] Động Hoa Vng ] Gốc Tng ] Đường Ln Ni Linh ] Sư Thiện Chiếu ] Lửa Từ Bi ] [ Ngi Cha Xưa ] Phong Kiều Dạ Bạc ] Người Con Gi Mặc Quần ] Ly Tao ] V Em Ti Đ Lm Sa Di ] Ngi Cha Nhỏ V Vị Chn Tu ] Ngậm Ngải Tm Trầm ] Phu Th Luận Đạo ] Tch Tr Cn Nng ] Hong Tử B chương 1 ] Kim Cc Tự ] Xuất Gia 1 ] Ưu Quốc ] Sắn Dy Ni Yoshino ] Lng Cha - Rabindranath Tagore - Tr Hải ] Ta Thấy Hnh Ta Những Miếu Đền - Mai Thảo ]