Cha Hải-Đức in Jacksonville

[Home] [Up] [Điểm Sch] [Sutras] [Dharma Talks] [GĐPT] [Sinh Hoạt] [Our Activities] [Kinh] [Php Thoại audio mp3] [Tin Tức Phật Gio] [Thuyết Php] [Ngoại Điển] [Phật Học] [Tụng Kinh] [Nghi Lễ - Rituals]

Hai V Thien S

Pham Cong Thien

Toi c may man quen biet Tue Sy va Le manh That khi hai v nay con rat tre va con di hai mi tuoi. Bay gi hai v a c 45 tuoi (ca hai eu sinh nam 1943).

Luc toi quen biet hai v th hai v hay con la nhng chu tieu chua; bay gi th hai v a tr thanh hai v Thien s loi lac va lai cung la Anh Hung Dan Toc cua Lch S Viet nam hien ai. Tai sao "goi la Anh Hung Dan Toc" th rat de nhan thay (ma cu the nhat la cai an t hnh ve toi "phan cach mang va bao ong vu kh lat o che o", van van).

Nhng tai sao goi Le Manh That va Tue Sy la "hai v Thien s loi lac nhat, thong minh nhat, uyen bac nhat, trong sach nhat cua Viet nam hien nay"? "Thien s" a? Ch noi cai danh hieu "thien s" a la met roi, lai con them may ch m ho nh "loi lac nhat, thong minh nhat ..."? Toi muon noi ve Tue Sy va Le Manh That vi tat ca than trong va suy ngh chn chan can ke, va toi xin chu moi trach nhiem ve cai nhn khac thng cua toi oi vi nh v.

Tai sao la "thien s"? Va "thien s": La the nao? Khong can tra li trc tiep ve nhng cau hoi bat thng nay. Ni ay, toi ch xin nhan manh oi ieu gian tiep va ai muon hieu g th c hieu. Khong ai co the t nhan u tham quyen ton giao va tam linh e tra li dt khoat nhng cau hoi bat thng tren. Ch co nhng ke bo ca tron i mnh lang le song chet vi cai goi la "Bo e tam" hay "Phat Bo e Tam" th may ra mi trc nhan au o kh phach va than dung bang lang cua "nghch hanh thien".

May ch "thien s" a b ngi ta lam dung e t truy tang mot cach lo bch hay truy tang ke khac vi nong noi de dai t man phe phn nong can, nhat la t luc Thien hay Zen tr thanh cai mot tr thc on mat. Bat c ngi nao to ve "kieu ngao khac thng" mot chut la co nhng hanh ong c ch "ngc i trai ao" mot chut th t gan hay b gan la "thien s'".

Le Manh That va Tue Sy khong bao gi t nhan li "thien s" va cung khong bao gi ngh mnh la cai g ca tren mat at nay. Hai ngi nay ch la nhng ke le o khiem ton mot cach t nhien va khong bao gi biet gia v "ha mnh" vi y o kn ao cha ap len tren ke khac.

Co song ben canh Tue Sy va Le Manh That t ngay nay qua ngay khac, trong nhng hoan canh khac nhau, th mi may ra cam nhan oi chut tac phong thien s kn ao toat ra mot cach t nhien va mot cach "vo cong dung hanh" t i song thng nhat va tinh than "dieu nhap" cua hai v. Toi xin goi hai v nay la "thien s" vi tat ca an o than trong va vi tat ca y ngha cao ep va "nh thc" cua mot danh xng "xung thien ch"...

Gia dong thac lu ao at va a chan thng trc cua sinh menh, the menh, va tnh menh cua que hng, mot sm hom nao o, toi a c xo ay lan hup vi Tue Sy va Le Manh That; tat ca ba anh em chung toi eu xuat than t Vien Phat Hoc mien Trung ma v cha gia cua chung toi Hoa Thng Tr Thu (ngi a b Cong san Ha Noi thu tieu ngay lap tc sau khi Tue Sy va Le Manh That b bat giam vao ngay 1 thang 4 nam 1984, v "toi tan thanh, ung ho, che ch, um boc hanh ong phan cach mang, lat o che o Cong san").

oi vi toi, t luc nao cho en luc nao th Tue Sy va Le Manh That cung nh va hn ca "nhng a em ruot tht" (mang v the "an anh" th ch thc s la "anh" khi mnh co u sc manh va s kien xo ay cho nhng a em vt xa hn mnh, va s thc hien nay la Tue Sy va Le Manh That a vt xa han toi en nghn trung bien te trong viec cu mang tron ven Tnh Menh Viet Nam ma hau qua bi at la cai an t hnh do Ha Noi tan nhan thc hien bao nhieu lan oi vi bao nhieu bo oc sieu viet va bao nhieu Anh hung Liet s bat khuat cua Dan Toc.)

Ca ba anh em eu ln len, trng thanh va lam viec vi Vien ai Hoc Van Hanh ma chung toi coi nh mai nha gia nh trong ca ngha en lan ngha trang; chung toi eu la thanh phan chnh yeu nhat cua Ban Bien Tap Tap ch T Tng do toi chu trng thanh lap, cung vi Ngo Trong Anh, Tue Sy, Tr Hai (Phung Khanh), Chan Hanh, Le Manh That.

Tat ca y thc dan ao cho ca Vien ai Hoc Van Hanh la do chnh tat ca anh em chung toi quyet nh (v Vien Trng ng thi ch co the lc ve mat hanh chanh quan tr ai hoc, con tat ca ng hng t tng triet ly dan ao eu do chung toi khai thong va the hien trong nhng nam t 1966 en 1970, sau o, toi xa la Viet Nam cho en nay va toi khong con biet ro tinh than Van Hanh nh the nao t 1970 cho en khi b Cong san ong ca vao khoang sau nam 1975.

Thc s t nhng nam 1966 cho en 1970, Le Manh That ang con du hoc tai Hoa Ky, hoc ban tien s tai Vien ai Hoc Wisconsin, Madison, hnh nh mai en nam 1973 mi ve ai Hoc Van Hanh nhng chung toi van lien lac vi nhau thng xuyen, nhat la qua bai v cua tap ch T Tng.

Tue Sy va Le Manh That eu sinh nam 1943 (That sinh quan tai Quang Tr va Tue Sy th nguyen quan tai Quang Bnh va ra i Pakse tai Lao). Ten thc cua Tue Sy la Pham Van Thng va phap hieu Tue Sy do chnh mnh t at ra, co le v muon theo gng cua v ai Thien s i Tran Tue Trung Thng Sy? Cung nh Le Manh That a t at phap hieu la Tr Sieu e gi lai ten tuoi cua hai v Trng lao Thien s co tai va co c nhat thi hien ai?

Tue Sy va Tr Sieu eu tu chua t luc rat be nho; ca hai eu rat gioi ch Han, va ranh ch Phap, ch Anh, oc hieu ch c, oc c ch Pali va ch Phan (Le Manh That cung biet oi chut ch Tay Tang); ca hai eu co kien thc uyen bac ve nhng kinh luan chnh yeu cua Phat giao Nguyen Thuy va ai Tha.

t co nha Phat hoc nao Viet nam co the am hieu tng tan ve t tng Vasubandhu va ca t tng Asanga cho bang Le Manh That; cung nh co t ngi hieu c t tng Abhidharma (he thong phc tap nhat cua Phat giao Nguyen Thuy) va t tng Nagarjuna mot cach sau sac cho bang Tue Sy.

Chang nhng the, Le Manh That va Tue Sy eu co kien thc sau rong ve Triet hoc Tay Phng (Tue Sy oc rat ky Heidegger va Michel Foucault; bai dien thuyet au tien ve Michel Foucault tai Viet Nam dao o la do Tue Sy thuyet trnh tai giang ng ai Hoc Van Hanh; con Le Manh That rat thong thao ve Marxism, oc can ke bo Recherches Logiques cua Husserl, hieu biet ranh rot Wittgenstein va Bertrand Russell va Merleau-Ponty.

Tue Sy th co tam hon thi s chi vi, song tron ven trong the gii nghe thuat va thi ca, thoi sao, chi dng cam, lam th, say me thi s c Hoelderlin, oc het toan tap ng thi ngay nguyen tac, viet mot tac pham sau sac th mong nhan e "To ong Pha, Nhng Phng Tri Vien Mong"; con Le Manh That th khong biet lam th va chang he e y en nghien cu van chng nghe thuat, ma ch say me luan ly hoc, khoa hoc va toan hoc, nghien cu sau rong ve kinh te, chnh tr, va quan s nhat la lch s the gii, ac biet nhat la lch s nhng cuoc cach mang the gii (trong th vien cua toi ngay xa tang cho Phat Hoc Vien Nha Trang co bo sach Revolution Russe cua Trotski).

Hoi o vao khoang nam 1962 hay 1963, toi thay Le Manh That thng mn i mn lai bo sach ay. Le Mamh That rat nang tnh thc nghiem duy ly khoa hoc. Toi con nh vao nam 1968, nhan dp c US State Department mi qua tham vieng mot so trng ai hoc Hoa Ky, toi co dp gap Le Manh That tai Wisconsin va khong ng o la lan cuoi cung va mai en bay gi la 20 nam roi ma chung toi van cha gap nhau lai; em cuoi cung ay, chung toi a thc suot em noi chuyen, va That a lam toi tc ci mot cach kho quen khi That e ngh x dung computer e he thong hoa t tng bao la cua Bat Nha Ba La Mat. Con noi rieng ve mat lch s Phat giao bo Chan Nguyen toan tap (2 cuon) va bo S thao Lch S Phat giao Viet Nam (mi in c 2 cuon) cua Le Manh That la nhng s lieu quy bau nhat cha tng thay xuat hien tai Viet Nam t ca the ky nay.

Chnh That la ngi au tien a phat hien ra "Sau Bc Th" quan trong the ky th V Viet Nam gia ao Cao, Phap Minh va Ly Mieu. Trong Nghien Cu Lch S nam 1981 Viet Nam, Tran Van Giau a trch dan tai lieu cua Le Manh That ve "bang chng sang to cua mot so sinh hoat van hoa cua nhan dan Giao Chau hoi the ky th V... rang sinh hoat van hoa o a phat trien en mot trnh o ang t hao, mang nhieu ac sac dan toc, yeu nc, "ca mot kho tang ch i chung ta khai thac."

Ly thuyet gia cong san Tran Van Giau a tan lc khai thac s phat hien cua Le Manh That e xuyen tac mot cach ngu xuan tat ca noi dung t tng cao sieu cua Viet Nam vao the ky th V. Cong san Viet Nam cung x dung va khai thac triet e nhng cong trnh nghien cu oc ao cua Le Manh That ve Nguyen Trai, nhan dp UNESCO to chc ky niem lan th 600 ngay sinh nhat cua Nguyen Trai. ieu nay t ai biet.

Neu khong b giam t ngay 1 thang 4 nam 1984 th chac chan Le Manh That con tiep tuc phat hien biet bao ieu b an dau kn "a chon vui trong bong toi ngan nam" nh li cua Tran Van Giau noi ve s phat hien t lieu lch s ve the ky th V Viet Nam do Le Manh That khai quat ra t "Hoang Minh Tap" va sau cung mi ay khi Le Manh That va Tue Sy b Ha Noi ket an t hnh th o chnh la s phat hien loi lac nhat cua nh v e cho ca the gii thay rang Cong san Viet Nam a lanh lung tan pha tieu diet tat ca nhng g la tinh ba, la tr tue thng ang tam linh sieu viet cua dan toc.

T luc hay con rat nho cho ti ln khon trng thanh, Tue Sy va Le Manh That eu song mot i tu hanh khac kho va trong sach hoan toan, khong bao gi ham me danh vong the tuc, khong bao gi e y en a v xa hoi va chang bao gi biet en tien bac li loc cho chnh ban than.

Trong long nh v van thng trc hng hc the nguyen vo bien en Giac ngo v li cho tat ca va giai thoat cho tat ca, ma bc i hung dung a c the hien oanh liet nhat hien nay la dang hien ca sinh menh mnh e giai phong que hng thoat khoi cai chu ngha ngu xuan nhat, tan bao nhat va vo minh nhat cua the ky XX.

Chung ta ch u sc nhn thay c nhng Thien s ung ngha moi khi nao chung ta co u sc manh tam linh e t quen mnh, cung nh ai s ao Cao a day thong thiet trong sach "Sau Bc Th the ky th V" ma Le Manh That a phat hien cho toan dan toc:

"Neu quen mnh ma het long thanh th tat ca cam va co cam th tat co thay: khong cam th khong thay. Thanh nhan au phai khong thng vi quan sinh, au phai la ta khong thng thay".

Le Manh That va Tue Sy a quen mnh ma het long thanh th tat nhien nh v cam c tat ca nhng o v bi at cua que hng va kiep ngi: Hai ngi a c het tat ca tnh menh cua Viet Nam th tat nhien nhn thay c nhng g van gi lai Viet tnh, va ho a len ng tr thanh nhng ao s dan ng cho ca dan toc. Luc Ha Noi ket an t hnh Tue Sy va Le manh That hay bat c ke nao khac vo danh a tranh au cho quyen lam ngi Viet Nam th chnh Ha Noi a ket an t hnh toan the dan toc.

Khi ma toan the dan toc Viet nam b mot che o tan bao ket an t hnh th o cung la luc che o ay ang t huy diet trong long a chan linh dieu cua ai menh Viet Nam.

Pham Cong Thien
California ngay 18.10.1988

Chu Thch Can Biet:

Ve nhng tac pham khao luan nghien cu cua Le Manh That va nhng tac pham van th cua Tue Sy, toi se e cap can ke vao dp thuan tien khac,

Bai nay c viet ra vi oi ieu nhan manh can thiet ve oi ba net song tri thc va tam linh cua Tue Sy va Le Manh That e pho bien cho cong ong tr thc quoc te: Toi len tieng mot cach le o vi t cach la nguyen Giao s Triet hoc Tay Phng Vien ai Hoc Toulouse, Phap Quoc, nguyen Giao s Phat Giao Vien College of Buddhist Studies, Los Angeles, Hoa Ky, nguyen Giam oc Soan Thao Tat ca Chng Trnh Giang day cho tat ca Phan Khoa Vien ai Hoc Van Hanh t nam 1966-1968, nguyen khoa trng Phan khoa Van Hoc va Khoa Hoc Nhan Van cua Vien ai Hoc Van Hanh t nam 1968-1970, sang lap vien va nguyen chu trng bien tap tap ch T Tng cua Vien ai Hoc Van Hanh, 1966-1970. Ngoai ra oi vi nhng hoi Van But Quoc te, vi t cach la nha van va tac gia vai chuc quyen sach a xuat ban tai Viet Nam va hai ngoai t 1957-1988.

Bao Nguon Song so 16-17, 1989, San Jose, California

Minh Quang uploaded August 4, 2001

Up Cửa Tng Đi Cnh Gi Đi Cha Hai Vị Thiền Sư Piano Sonata 14 Đi Vo Ci Thơ Vết Chim Bay Thơ T T Kh Đi Cha Hương Cu Chuyện Nh Sư Động Hoa Vng Gốc Tng Đường Ln Ni Linh Sư Thiện Chiếu Lửa Từ Bi Ngi Cha Xưa Phong Kiều Dạ Bạc Người Con Gi Mặc Quần Ly Tao V Em Ti Đ Lm Sa Di Ngi Cha Nhỏ V Vị Chn Tu Ngậm Ngải Tm Trầm Phu Th Luận Đạo Tch Tr Cn Nng Hong Tử B chương 1 Kim Cc Tự Xuất Gia 1 Ưu Quốc Sắn Dy Ni Yoshino Lng Cha - Rabindranath Tagore - Tr Hải Ta Thấy Hnh Ta Những Miếu Đền - Mai Thảo