Chùa Hải-Đức in Jacksonville

[Home] [Up] [Điểm Sách] [Sutras] [Dharma Talks] [GĐPT] [Sinh Hoạt] [Our Activities] [Kinh] [Pháp Thoại audio mp3] [Tin Tức Phật Giáo] [Thuyết Pháp] [Thơ Văn] [Ngoại Điển] [Phật Học] [Tụng Kinh] [Nghi Lễ - Rituals]

BÀI THỨ NĂM

 

MẠT-NA THỨC 

(THỨC THỨ BẢY)

Theo dơi bài giảng Mạt Na Thức ngày 28 tháng 8 năm 2005 do Cư sĩ Minh-Quang Nguyễn Lê Đức tại chùa Hải Đức  

Get Windows Media Player 7

 

Thức này có nhiều tên:

1.- Mạt-na (gọi theo nguyên-âm tiếng Phạn),

2.- Ư-căn: Thức này là căn của ư-thức (thức thứ Sáu); v́ thức thứ Sáu nương thức này phát sanh.

3.- Thức thứ Bảy: Theo thứ-đệ th́ thức này đứng nhằm thứ Bảy.

4.- Truyền-thống thức: V́ thức này có công-năng truyền các pháp hiện-hành vào Tàng-thức và tổng đưa các pháp chủng-tử khởi ra hiện-hành.

5.- Ư-thức, v́ thức này sanh-diệt tương-tục không gián-đoạn nên gọi là “Ư”. Song, sợ người lầm lộn với ư-thức thứ Sáu, nên thức thứ Bảy này chỉ gọi là “Ư”, mà không thêm chữ “Thức”. Thức này chỉ duyên kiến-phần của thức A-lại-da chấp làm thật-ngă và thật-pháp.

 

KHI Ở ĐỊA-VỊ PHÀM-PHU, THỨC NÀY ĐỐI VỚI: 

1.- Ba cảnh: Thức này chỉ có Đới-chất-cảnh

2.- Ba lượng: Thức này chỉ có Phi-lượng

3.- Ba tánh: Thức này chỉ có Hữu-phú Vô-kư-tánh.

4.- Ba giới: Trong ba Giới, thức này đều có đủ.

5.- Chín địa: Trong chín Địa, thức này có đủ.

6.- Tâm-sở: Thức này có 18 tâm-sở: 5 món Biến-hành, 1 món Huệ trong Biệt-cảnh, 4 món Căn-bổn phiền-năo: Si, Kiến, Mạn, Ái và 8 món Đại-tùy.

7.- Chín duyên: Thức này chỉ có ba duyên: 1.- Căn-cảnh-duyên. 2.- Tác-ư-duyên. 3.- Chủng-tử-duyên.

8.- Tánh: Hằng thẩm xét và lo nghĩ (Hằng-thẩm tư-lương).

9.- Tướng: Lo nghĩ (Tư-lương vi tánh tướng)

10.- Nghiệp-dụng: Làm chỗ cho 6 thức trước nương, hoặc nhiễm hay tịnh.

 

KHI LÊN THÁNH-VỊ THỨC NÀY ĐỐI VỚI: 

1.- Quán hạnh: Thật ra thức này không có năng-lực đoạn hoặc, chỉ nhờ thức thứ Sáu tu quán, đoạn hoặc, mà thức này cũng được đoạn.

2.- Đoạn hoặc và chuyển thành trí: Có ba giai-đoạn:

a) Đến Sơ-địa, th́ thức này mới vừa chinh-phục được hai món chấp về phần câu-sanh và chuyển thành B́nh-đẳng-tánh trí.
            b) Khi lên Bát-địa
(vô công-dụng đạo) thức này đoạn được câu-sanh Ngă-chấp.
            c) Đến Kim-Cang đạo
th́ thức này mới đoạn được câu-sanh pháp-chấp.

3.- Chứng quả và diệu-dụng: Khi chứng quả vị Phật, th́ thức này hiện ra thân “Tha-thọ-dụng”, để giáo-hóa Thập-địa Bồ-tát. 

 

*** 

Muốn cho người học dễ nhớ, nên trong Bát-thức quy-củ, ngài Huyền-Trang Pháp-sư có làm ba bài tụng như sau. Hai bài tụng đầu, nói thức này khi c̣n ở địa-vị Phàm-phu. Bài tụng thứ ba nói thức này khi lên Thánh-quả.

 

Bài tụng thứ nhất 

             Đới-chất hữu-phú thông t́nh bổn
                         Tùy duyên chấp ngă, lượng vi phi
                         Bát đại Biến-hành, Biệt-cảnh Huệ
                         Tham, Si, Ngă-kiến, Mạn tương tùy.
 

          帶質有覆通情本
                    隨緣執我量為非
                    八大遍行別境慧
                    貪癡我見慢相隨
 

Dịch nghĩa 

             Đới-chất hữu-phú thông Bảy, Tám
                         Tùy duyên chấp ngă thuộc Phi-lượng
                         Tám đại, Biến-hành, Huệ Biệt-cảnh
                         Tham, Si, Ngă, Mạn thường theo nhau
 

 

LƯỢC GIẢI

 

Trong ba cảnh, thức này chỉ duyên về “Đới-chất-cảnh”. Ba tánh, thức này chỉ thuộc về “Hữu-phú vô-kư-tánh”. Cảnh đới-chất của thức này là thông cả thức thứ Bảy và thức thứ Tám. Nghĩa là thức thứ Bảy dùng kiến-phần năng-duyên của ḿnh (Tức là Tâm, trên nguyên-văn bài tụng chữ Hán gọi là T́nh) duyên qua kiến-phần của thức thứ Tám (Kiến-phần thức thứ Tám cũng là Tâm; song v́ bị thức thứ Bảy lấy nó làm “bản-chất” để duyên, nên trên bài tụng theo nguyên-văn chữ Hán gọi là “Bổn”, tức là “Bản-chất” vậy), rồi biến lại “cảnh-đới-chất”. V́ thế nên trong Duy-thức có câu: 

“Dĩ  tâm duyên tâm chơn đới chất
            Trung gian tướng-phần lưỡng đầu sanh”
 

Nghĩa là thức thứ Bảy dùng kiến-phần của tâm ḿnh, duyên qua kiến-phần tâm của thức thứ Tám, nên chính giữa hai thức này sanh ra một tướng-phần là cảnh “chơn đới-chất”. 

Chúng-sanh tùy vọng-nghiệp sanh trong Tam-giới, thí thức này cũng theo đó mà chấp-ngă. Trong ba lượng, thức này thuộc về phi-lượng.

Về tâm-sở th́ thức này có 18 món: 8 Đại-tùy, 5 món Biến-hành và một món Huệ trong 5 món Biệt-cảnh, với 4 món Căn-bổn phiền-năo là Tham, Si, Mạn và Ngă-kiến. 

Bài tụng thứ hai 

             Hằng thẩm tư lương ngă tương tùy
                         Hữu-t́nh nhựt dạ trấn hôn mê
                         Tứ hoặc bát đại tương-ưng khởi
                         Lục chuyển hô vi “Nhiễm tịnh y”
 

             恒審思量我相隨
                    有情日夜鎮昏迷
                    四惑八大相應起
                    六轉呼為染淨依

Dịch nghĩa 

             Hằng xét lo lường theo chấp ngă
                         Hữu-t́nh ngày đêm bị mê muội

                         Bốn hoặc, tám đại chung nhau khởi
 
                        Sáu thức gọi là “Nhiễm tịnh y” 

 

LƯỢC GIẢI 

Thức thứ Bảy thường suy xét so đo chấp kiến-phần của thức thứ Tám làm Ngă. Trong Bát-thức quy-củ tụng Trang-chủ có nói:

Thức thứ Tám, có hằng mà không thẩm xét.
            Thức thứ Bảy, vừa hằng lại vừa thẩm xét.
            Thức thứ Sáu, có thẩm xét mà không hằng.
            Năm thức trước, không hằng và không thẩm.

Cũng v́ thức này chấp Ngă, nên chúng hữu-t́nh mê muội trong sanh-tử đêm dài mà chẳng tự biết. Thức này tương-ưng với bốn món Căn-bổn phiền-năo là: Si, Kiến, Mạn, Ái và 8 món Đại-tùy. Sáu thức trước gọi thức này là “Nhiễm-tịnh-y” (Lục thức hô vi nhiễm-tịnh-y) 

 

Bài tụng thứ ba 

             Cực hỷ Sơ-tâm, b́nh-đẳng tánh
                         Vô công dụng hạnh ngă hằng thôi
                         Như-lai hiện khởi Tha-thọ-dụng
                         Thập-địa Bồ-tát sở bị côi (cơ)

          極喜初心平等性
                   無功用行我恒摧
                   如來現起他受用
                   十地菩薩所被機
 

Dịch nghĩa 

             Đến Sơ-địa, thành “B́nh-đẳng-trí”
                         Đến Vô-công-dụng, hằng phá Ngă
                         Như-Lai hiện thân “Tha-thọ-dụng”
                         Giáo-hóa hàng Thập-địa Bồ-tát.
 

 

LƯỢC GIẢI

 

Hành-giả khi chứng được Hoan-hỷ địa, tức là Sơ-địa, th́ thức này chuyển lại thành “B́nh-đẳng-tánh trí”. Đến Bất-động-địa, tức là địa thứ Tám, cũng gọi là “Vô công-dụng hạnh”; lúc bấy giờ hành-giả mới dẹp trừ chủng-tử của Ngă-chấp. Đến khi chứng quả Phật, thức này đă chuyển thành trí, hiện ra thân “Tha-thọ-dụng” để giáo-hóa hàng Thập-địa Bồ-tát. 

 

***

            Minh Quang posted May 30, 2005

[Home] [Up] [PHPT 9 tập 1 bài 1] [PHPT 9 tập 1 bài 2] [PHPT 9 tập 1 bài 3] [PHPT 9 tập 1 bài 4] [PHPT 9 tập 1 bài 5] [PHPT 9 tập 1 bài 6] [PHPT 9 tập 1 bài 7] [PHPT 9 tập 1 bài 8] [PHPT 9 tập 1 bài 9] [PHPT 9 tập 1 bài 10] [PHPT 9 tập 2 A Đà Na Thức] [PHPT 9 tập 3 bài 1 và 2] [PHPT 9 tập 3 bài 3 và 4] [PHPT 9 tập 3 bài 5 và 6] [PHPT 9 tập 3 bài 7] [PHPT 9 tập 4 Nhơn Minh Luận]