Cha Hải-Đức in Jacksonville

[Home] [Up] [Điểm Sch] [Sutras] [Dharma Talks] [GĐPT] [Sinh Hoạt] [Our Activities] [Kinh] [Php Thoại audio mp3] [Tin Tức Phật Gio] [Thuyết Php] [Thơ Văn] [Ngoại Điển] [Phật Học] [Tụng Kinh] [Nghi Lễ - Rituals]

Phat Hoc Pho Thong KhoaTh Ba

Thch Thien Hoa

Bai Th Bay

ao e (Nirodha Gamadukkha)

 

A. M e

Noi Tong Quat Ve ao e

Nh trong bai trc a noi, muon thc chng, the nhap Niet Ban th phai tu theo phng phap ma Phat a day. Phng phap chan chnh, co hieu qua chac that e thanh Phat o la ao e. Phan nay la phan quan trong nhat trong bai T dieu e, v neu co ro biet i la au kho, nguyen nhan cua no la g, va neu co thiet tha cau giai thoat khoi canh kho e en mot coi an vui tot ep nhat la Niet Ban, nhng neu khong co phng phap hieu nghiem e thc hien y muon ay, th biet cho nhieu cung vo ch va cang them au kho. Do o, ao e la phan quan trong va c Phat day mot cach ro rang chu ao.

ao e co 37 pham, chia ra lam 7 loai:

1 Bon mon Niem x (T Niem x)

2 Bon mon Chanh can (T Chanh can)

3 Bon mon Nh y tuc (T Nh y tuc)

4 Nam Can (Ngu Can)

5 Nam Lc (Ngu Lc)

6 Bay phan Bo e (That Bo e phan)

7 Tam phan Chanh ao (Bat Chanh ao phan).

B. Chanh e

A. T Niem X

nh Ngha Ve T Niem X

T la bon; NIEM la hang nh ngh; X la ni chon. T Niem X la bon cho, bon ieu ma ke tu hanh thng e tam nh ngh en. o la:

Quan Than bat tnh

Quan Tam vo thng

Quan Phap vo nga

Quan Tho th kho.

1. Quan than bat tnh: Quan ngha la tap trung t tng e quan sat cho thau ao. Bat tnh ngha la khong sach. Quan than bat tnh ngha la tap trung t tng e quan sat mot cach tng tan ve s d ban cua cai than ta.

Noi cai than la bat tnh, chac co nhieu ngi ngac nhien, phan oi cho la Phat a noi qua ang.

Trong i con cai g quy bau hn cai than au? Ngi ta bao boc no, nang niu no, cung phung no u ieu. Ngi ta cung cap cho no u thc ngon vat la; ngi ta um boc no trong hang lua, la, gam voc; ngi ta che ch no trong nha cao ca ln; ngi ta dam lam tat ca nhng viec bat nhan ton c e cho no c sung sng. Cai than c quy chuong, ton trong nh the, ma bao rang no la d ban, gm ghiec th ai ma nghe c.

Song bnh tnh ma xet lai, cai than nay that khong co gi la trong sach ca. Ngay t khi mi au thai, cai than nay a bat tnh roi, v no la do hai th nh nhp la phu tinh va mau huyet ma cau thanh. trang thai au tien, no chang khac g mot con ho trung, roi dan dan ln bang hat au, roi bang mieng tht, nam lan trong mau me nh nhp.

Ve sau, nh s duy tr cua nghiep thc no tng thanh hnh ngi, chm ngap trong mot cai boc ay mau huyet. Cai than nam co rut trong o cho en chn thang mi ngay, roi chun theo mot con ng rat ban thu, e ra khoi bung me. T o, nh nhng thc pham phan nhieu cung khong c tinh khiet g nh tht ca, ma cai than ln dan. Neu xet ve s tieu hoa cua thc an th chung ta cung khong khoi lay lam kho chu: nhng mon ngon vat la, mi nuot vao th cung a thch, nhng khi a nuot vao khoi co cach mot em a bien thanh o bat tnh, khi bai tiet ra th khong ai chu noi, ngay en chu nhan cua no. Cha noi au xa, cai than nay vai ngay cha tam a thay ban thu, rt ram; cai mieng sang day cha suc, a nghe co mui hoi roi. Trong than, chn lo thng troi chay ra nhng o bat tnh nh: ai, tieu, ghen, rai, mui, dai... lam chuyen nh nhp. o la mi noi be ngoai, be trong than ngi lai d hn thap phan. Khi mo bung mot con ga, con heo ta thay mot ong nao boc cha, ruot non, ruot gia, tim, gan, pheo, phoi, bong bong... nh the nao, th cac bo phan trong c the ta cung chang khac g the ay. Nhat la bo tieu hoa la cho cha ng u th vat thc hoi thui, chang khac g mot thung phan.

o la mi noi khi lanh manh, con khi au om lai cang de s hn: nao am, nao mui, thui tha tanh hoi khong sao chu c, nhat la gap nhng benh nan y nh lao, cui, giang mai, hoa lieu, th that la khong ai dam lai gan. o la khi tre, con khi gia au bac rang long, lng com, da nhan, ma cop, i ng yeu t, khong con u sc e sa soan be ngoai th lai cang nhp nhua hn na.

en khi chet, nghiep thc khong con duy tr e thay lp mi oi lp cu, th da tht ra ri, ung au reu ay. Neu khong em chon cat cho kn, th ruoi bo, troi gioi ruc ra, mui hoi thui xong len khong ai chu noi.

Vay cai than nay qua that la bat tnh, khong con choi cai vao au c. Nhng ngi i v khong xet ky nen mi yeu quy no, cng dng no u ieu: he than a th mnh a, than ghet th mnh ghet; lam no le cho than, gay nghiep, chu qua bao i i kiep kiep khong dt. Cung v than, ma tham, san, si noi len; cung v than ma sat, ao, dam sinh ra; cung v than ma cong ngon, y ng, lng thien, ac khau hoanh hanh. Tram ngan van ieu loi lam, cung v qua cng dng cai than nay ma tao thanh ra.

Vay hanh gia can phai quan sat ro cai than la bat tnh, mi tranh c nhng nghiep tham ai. Nhng quan sat nh the nao?

Xa An o, khi mot hanh gia muon quan sat than bat tnh, th tm en khu rng ngi ta bo xac ngi chet, goi la thi lam(1) e quan theo loi" Cu tng quan" cua Phat day: Phep quan nay gom cac giai oan nh sau:

a) Trng tng: Ngay au gan ben canh thay chet, quan thay snh trng to len.

b) Thanh tng: Ngay th hai quan thay b gio nang xanh xam.

c) Hoai tng: Ngay th ba quan thay b ra nat.

d) Huyet o tng: Ngay th t, quan thay mau tht ri rt lai lang.

) Nong lang tng: Ngay th nam, quan thay chet da tht ruc ra.

e) Ham tng: Ngay th sau, quan chim thu en mo an thay.

e) Tan tng: Ngay th bay, quan sau khi chim thu an, gan xng, au mnh, tay chan chia tan nat v.

g) Cot tng: Ngay th tam, quan huyet tht a het, ch con bo xng trang ba bai.

h) Thieu tng: Ngay th chn, quan bo xng trang ot chay thanh tro at.

Chn phep quan tng nay, e oi tr long tham sac duc.

Mot khi phep quan nay a thuan thuc, th ke tu hanh thay mot cach tng tan nh trc mat, than mnh va tat ca moi ngi eu bat tnh, khong co g ang quy chuong, ham muon. Do o, co the oi tr c bnh tham sac duc la mot bnh rat tram trong va nguy hiem cua con ngi tren bc ng tu hanh. Nhng quan than bat tnh la e tr long tham sac duc, ch khong phai e ghe tm than mnh, en noi huy bo mang song, nh sau mi v Ty Kheo trong thi Phat tai the, sau khi quan than bat tnh thuan thuc roi, thay ghe tm mnh va ngi chung quanh, en noi thue ngi giet i. ay la mot ieu ma c Phat nghiem cam.

Ngay nay chung ta khong co c hue nhan nh Phat e tro vao bon n sac ma Thien ma sai en e quay roi, va bao rang: "Nhng cai tui da ng toan nhng o d ban kia, hay i i, ta khong dung!". Nhng nh khoa hoc a phat minh ra quang tuyen, chung ta co the thay c ro rang nhng bo xng sn, xng song, au lau, tim, gan, pheo, phoi cua mot tuyet the giai nhan, qua ong roi kieng. Va ch chng ay cung u cho chung ta quan niem rang: Cai ep ch la bo ma ben ngoai, la lp da boc, ch ben trong th bo xng nao cung giong nhau ca, va chieu qua quang tuyen X, th cai au lau cua mot ngi ep, cung chang khac g cai au lau trang pheu ang nam lan loc ngoai bai tha ma.

Hi Phat t, neu ai a phat tam chan that tu hanh, th hay co gang thi hanh phap "quan than bat tnh"; neu cha u phng tien e thc hanh phep quan ay, th cung ng bao gi nen quen rang: than ngi khong trong sach, khong co g ang say me am uoi e en noi phai gay ra bao nhieu tai hai, toi loi khong lng cho mnh va ngi chung quanh.

2. Quan tam vo thng: Tam vo thng, ngha la cai tng cua t tam chung ta luon luon oi thay, khong thng. cai tng cua t tam la g? Chnh la cai phan biet, hieu biet hang ngay, cai thc.

Ngi khong hoc Phat th khong nhan biet the chn nh rong ln cung khap ca vu tru, ma nhan lam cai phan biet, cai thc la Ta, va cho rang cai Ta ay la thng con, khong thay oi, nh nhng ngoai ao chap co than nga hay co linh hon thng tru.

Than nga la loi chap cua " So luan s". Ho cho rang moi chung ta co than nga t tai, trong sach, nhng v phan biet, nen nhan thay co vu tru van hu, roi sanh long a muon, bo mat than nga t tai trong sach ay. Vay muon cho than nga c giai thoat, th phai dt ca cac mon phan biet. Dt cho het sach, khong thay, khong nghe, khong biet na, th than nga mi hien lo ra, va khi ay mi nhan biet rang v mnh mi sanh ra co vu tru. Ho cho nh the la rot rao, ma khonh biet than nga ay cung ch la vong thc ma thoi.

Con linh hon la loi chap cua a so than giao. Ho cho rang duy co xac tht chet, ch cai linh hon trong trng hp nao cung van nhan biet mnh, biet ngi, cung thay nghe nh xac tht, khong bao gi chet...

Nhng s that khong phai the: cai tam cua chung ta khong thng chut nao het. No thay oi luon, khi nho khac, khi ln khac, khi co hoc khac, khi cha hoc khac, khi vui khi buon, khi thng khi ghet, khi chuyen niem ve mot cho, khi tan mat ra cac tran duyen... that khong co g la thng het. No la tam phap vo thng, no thay oi u cach, tuy cho tu tap cua mnh ma tien hoa. Neu tam la thng th khong co sanh t. Neu tam la thng, th du co tu hanh cung khong tang trng, th ngi dot c dot, ngi vung c vung, ngi d c d. Neu tam la thng th khong co nhan qua, tu cung chng ay, ma khong tu cung chng ay, d cung chng ay, ma lanh cung chng ay, cho en ngi hoc, ngi khong hoc cung nh nhau, chang co g sai khac, thay oi ca.

V muon oi tr cai vong chap kia, nen Phat mi day phep quan "Tam vo thng", e cho chung sanh nhan biet rang cai tam khong phai nh mot vat bat bien vo dung, khong phai la cai "Ta" chac that muon i, roi nng vao o ma sanh ra khong biet bao nhieu la vong tng phien nao. Nhng tanh tham, san, si, man, nghi, ac kien v.v... eu do nga chap ma sanh ra ca.

Lai cung v chap tam la thng nen chi chi cung cho la do ban tanh cua mnh, khong the sa oi c, nh bao: "Tanh toi hay nong gian, hay tham lam"; "Tanh toi hay a me n ca xng hat"; "Tanh toi thch c bac ru che".

Ho cho o la mot loi bao cha, v khong phai loi tai ho, ma tai cai ban nga chac that cua ho nh the roi, khong lam sao sa oi c. Do o, ho khong the nang cao tam tr theo con ng chn chanh c.

Vay, Phat t chung ta can phai quan sat cai "tam vo thng" oi cai tam me lam ra cai tam giac ngo, phai tr nga chap e ra khoi vong sanh t luan hoi.

3. Quan phap vo nga: Phap, theo tieng Phan la Dharma. Tau dch la quy tr, ngha la nam gi pham vi cua mnh, nh vuong, dai, tron meo... e moi khi ngi ta trong en, lien nhan biet cai nay la vat g, va khoi lan lon vi vat khac. Ngha ch Phap rong ln menh mong, ch cho tat ca moi s that tren vu tru, chang nhng cac vat hu hnh, cho en cac vat vo hnh tng tng nh long rua, sng tho, cung goi la Phap ca.

Con Nga co ngha la chu te, la rieng co t tng cua mnh. Ngi ta thng chap cac phap eu co t tng, co cai nga rieng biet. Ngi co t tng cua ngi, vat co t tng cua vat, the gii co t tng cua the gii, quoc gia co t tng cua quoc gia, xa hoi co t tng cua xa hoi.

a chap co t tng cua mnh, tat nhien thay co t tng cua ngi khac. oi vi t tng cua mot vat, he ve mnh th khong ve ngi khac, con ve ngi khac th khong ve mnh. Do o, sinh ra tam niem nhan, nga, b th, qu trong, khinh re, tranh chap, au tranh trong xa hoi.

Song, xet ra cho ky th cac phap nao phai that co "t tng"? Noi ve luc tran th sac oi vi khong, ong oi vi tnh, sanh oi vi diet...nao co cai g rieng mot mnh that co t tng au? Tran oi vi can ma co hnh tng, can oi vi tran ma co tac dung, ngoai tran khong co can, ngoai can khong co tran. Nh the, th biet tat ca cac phap, du can, du tran cung eu khong co t tng.

Trong kinh Lang Nghien co cau: "Nhan duyen hoa hp, h vong hu sanh, nhan duyen biet ly, h vong hu diet". Ngha la: cac nhan duyen nhom hop th gia doi co sanh, cac nhan duyen chia re, th gia doi co hoai diet. Vay u biet: tat ca cac phap lam nhan duyen cho nhau, in tuong la co, ch khong co t tng. Khong co t tng, tc la "vo nga".

V nh trong giac chiem bao, v nhan duyen chiem bao hien ra thay co canh nay canh khac. ng khi ay, ngi chiem bao, cung lam tng la that co, en khi thc day, mi nhan ra o la canh gia doi trong chiem bao. Chung ta cung the, v me lam nen khong nhan ra c s gia doi cua s vat. Trong khi tam duyen vi canh, canh duyen vi tam, van phap hien ra gia vu tru, chung ta tng la that co. That ra, cac phap eu khong t tng, eu la "vo nga".

Chung ta khong biet ly "phap vo nga", cho nen ngoai b hoan canh kch thch, trong b phien nao lay ong, quay cuong theo s mua roi cua gia canh. V the, tuy muon t tai ma cha luc nao chung ta c t tai, muon an vui ma cha luc nao c an vui, muon thng tru ma van phai troi lan trong vong sanh t.

Neu chung ta chng c phap vo nga roi, th mot the vo nga trum khap ca phap gii. Canh cung vo nga, tam thc cung vo nga, th con cai chi ma ghet, ma thng, ma chu sanh t luan hoi na.

Phap vo nga la loi tu giai thoat rot rao. Neu ai ai cung biet tu hanh vo nga mot oi phan th au co s ch ky hai nhan, va canh tng the gii hoa bnh au phai la ieu khong the thc hien c?

4. Quan tho th kho: Tho la chu, nhan lanh. Tho thi kho ngha la co nhan lanh la co kho.

Nhan lanh ay la nhan lanh cai g?

Va v sao nhan lanh lai kho?

Nhan lanh ay co mot ngha vo cung rong rai, ngha la nhan lanh tat ca nhng g ma ngi i co the nhan c trong cuoc song. Trc tien nhan lanh cai than nay la cai than rieng cua ta, cai tam nay la cai tam rieng cua ta. S tho nhan nay la nguon goc au tien e tho nhan nhng cai khac nhau ve sau: e gi gn than mang, ta tho cai an, tho cai mac, tho cai , tho sac, thanh, hng, v, xuc; tho nhng cai g lam cho ta khoai tra, thch thu, vui ve. Va long tham cang nhieu, th tho lai cang lam. T cai tho can thiet cho cuoc song, ta tien dan en nhng cai tho t can thiet, roi en nhng cai tho xa x, tha thai vo ch, nhng v thoi quen gop nhat, tham lam, ta khong the bo qua c. Noi tom lai, moi chung sinh, moi cuoc i la mot chuoi tho nhan lien tiep.

Va chnh tho nhan ay la mam chnh cua au kho.

Trc tien ta tho nhan cuoc i; nhng cuoc i la g neu khong phai la mot trng au kho, nh chung ta a thay trong phan kho e? Nao sanh, nao lao, nao benh, nao t, nao yeu ma phai xa la, nao oan ma phai gap g v.v... that la toan nhng kho, nhng o la mi noi nhng noi kho can ban. Ngoai ra, con bao nhieu noi kho khac, cung do tho ma ra nh: nhan c mot cai g cho la quy th nm np s mat, lo tm kiem cach nay, chc no e gi gn no. Nhng cuoc i a la vo thng th con cai g la ton tai mai? Ngay cuoc i cua ta ma cung khong gi mai c th con cai g gi c na? Do o, sanh buon thng, tiec nuoi, mat an bo ngu. Va ngi cang tho nhieu chng nao lai cang kho chng ay. Ke giau th s mat cua, ke co a v th s mat a v, ke co ngi yeu ep th s mat ngi yeu, ke co danh vong ln th s mat danh vong...

Nhng co phai muon tho lanh th bao gi cung c tho lanh theo y muon au? Tho ma may gap thuan canh th c thoa da trong phut au tien, nhng tho ma gap nghch canh th cang them au kho. i, thuan canh th t, ma nghch canh th qua nhieu. Thng thng, ta nga tay mong nhan lanh mot cai nay, ma mot cai trai ngc khac lai ri vao tay ta! Do o, sanh gian d, that vong, kho au.

o la ngha cua "Tho th kho". Phep quan nay muc ch oi tr benh tham la mot benh tram trong nhat trong cac benh phien nao, a an sau goc re trong long chung sanh t lau i lau kiep.

Vay Phat t chung ta, muon diet tr tanh tham, phai quan "tho th kho". ta phai luon luon nh li Phat day: he co lanh tho th co kho; cang lanh tho nhieu th cang kho lam. Cang t lanh tho, th kho au cang t. Tat nhien chung ta khong the xa bo tat ca trong mot luc; nhng chung ta nen tuan t xa nhng g de xa, co the xa c, roi i dan en nhng cai kho xa. Cang xa chng nao lai cang nhe ganh au thng. Ngi i thng cho rang cang ganh nhieu vang bac chau bau, danh vong, a v, sac ep, vui thu, lai cang sng; nhng a goi la ganh g th ganh cung la ganh, va cang ganh nang th vai cang au, chan cang moi, i cang cham; tom lai kho cang nhieu. Trai lai, neu chung ta khong lanh tho, nh sac ep, mui ngon, v la v.v... th than tam ta khong b lay ong. oi vi canh ta thay khong co g ang a, cung khong o g ang ghet; khong co g ang vui mng, cung khong co g ang kho s. Nh the mi c an nhien t tai thoat vong kho au.

C. Ket Luan

"T niem x" la gao ly can ban trong phan ao e. Co hieu c giao ly nay mot cach tng tan th s tu hanh mi vng chac c. No anh o c mot cach rot rao bon thanh kien sai lam ln lao cua con ngi la: tng than mnh la quy bau tot ep trong sach; tng tam mnh la vnh vien thng con, nh mot linh hon bat diet; tng moi s vat tren i nay chac that trng cu; tng thu nhan tom gop c nhieu chng nao th sung sng chng ay.

Nhng s that lai rat trai ngc:

1) Than th bat tnh, nh mot cai ay ng o d, khong ang nang niu chu chuong.

2) Tam th vo thng, luon luon bien oi theo vi hoan canh ben ngoai, khong co g la trng ton, bat diet.

3) Phap th vo nga, khong co t tanh nhat nh, khong chac that ma eu la nh huyen nh hoa.

4) Tho th kho, chang han, ta tho lanh cai than, th cai than la d ban; ta tho lanh cai tam, th tam la vo thng la luon luon bien oi; ta tho lanh s vat chung quanh, th s vat eu la gia tra, nh khoi, nh may. Do o, cang tho lanh nhieu chng nao, lai cang au kho nhieu chng ay.

Vay chung ta phai luon luon quan sat, ghi nh bon s that tren ay. Cang chng c bon s that ay chng nao th s chap nga, chap phap, tham, san, si lai cang bt dan chng ay.

Phat t cang nam vng bon s that ay chng nao, th s tu hanh theo cac mon trong ao e sau nay, nh bon mon chanh can, bon mon Nh y tuc, Ngu can, Ngu lc v.v... mi dong manh va chong co ket qua chng ay.

------------

(1) An-o co 4 cach tang ngi chet la tha xuong song, hoa thieu, chon va bo vao rng.

Minh Quang posted July 18, 2002

Up ] PHPT3 Khai niem Tu Dieu De ] PHPT3 Kho De ] PHPT3 Tap De 1 ] PHPT3 Tap De 2 ] PHPT3 Diet De ] PHPT3 Diet De 2 ] [ PHPT3 Tu Niem Xu ] PHPT3 Tu Chanh Can & Nhu Y ] PHPT3 5 Can & 5 Luc & 7 Bo De ] PHPT3 Bat Chanh Dao ]