Cha Hải-Đức in Jacksonville

[Home] [Up] [Điểm Sch] [Sutras] [Dharma Talks] [GĐPT] [Sinh Hoạt] [Our Activities] [Kinh] [Php Thoại audio mp3] [Tin Tức Phật Gio] [Thuyết Php] [Thơ Văn] [Ngoại Điển] [Phật Học] [Tụng Kinh] [Nghi Lễ - Rituals]

Phat Hoc Pho Thong KhoaTh Ba
Thch Thien Hoa

Bai Th Ba

Tap e (Sameda Dukkha)

A. M e

V Sao Phat Noi Kho e Trc va Tap e Sau?

Trong Kho e, chung ta a thay ro nhng noi thong kho cua tran gian. Trc nhng noi kho ay, khong ai la khong nham chan, ghe s cho cuoc i canh gii Ta Ba nay, va khong ai co the an tam, iem nhien song trong canh ay. Nhieu cau hoi lien nay ra trong au oc chung ta: V au sanh ra nhng noi kho ay? Ta co the thoat ra khoi mong vuot cua chung e song mot canh gii ep e hn chang? Va thoat ra bang cach nao?

o la nhng cau hoi ma c Phat se lan lt giai ap mot cac tng tan ba phan: Tap, Diet va ao e.

Ngay trong phan Tap e nay, c Phat giai ap cau hoi th nht cua chung ta la noi ro nguyen nhan cua au kho.

c Phat rat ranh tam ly cua chung sanh, nen mi neu len cai kho trc roi mi noi cai nhan sau. Neu vao ngay au, Ngai noi: "Nay cac ngi! Hay nghe ta noi ro nhng nguyen nhan sanh ra au kho ay!" Neu Ngai bao nh the, chac chung ta se khong chu y nghe cho lam, v chung ta, mac du la song trong be kho, nhng v me m, chung ta co thay mot cach tng tan va rung rn tat ca nhng noi kho cua canh Ta Ba au? Co nhieu khi chung ta con cho canh gii nay la vui na la khac. Do o, chung ta khong thiet tha i tm nguyen nhan phat sanh au kho. Ch khi nao chung ta a y thc mot cach sau sac nhng noi kho s cua chung ta, khi ay chung ta mi thay s ban khoan khan cap i tm ng t giai cu cho chung ta. Va muon t giai cu, tat chung ta can tm xem v au ma co au kho; nh v lng y, muon tr benh, trc phai tm hieu nguyen nhan sinh benh.

Nguyen nhan sinh benh kho au cua chung sanh, c Phat goi la Tap e.

B. Chanh e

I. nh Ngha

Tap e: Tap la cha nhom, don them moi ngay moi nhieu hn len. e la s that vng chac, ung an hn ca. Tap e la s that ung an, vng chac ve nguyen nhan cua nhng noi kho a cha nhom, tch tr lau i, lau kiep trong moi chung sanh. o la s that ve coi goc cua sanh t, luan hoi, cua be kho tran gian.

II. Nguyen Nhan Cua au Kho La Nhng G?

Phat day: Coi goc cua sanh t luan hoi do cac phien nao me lam la nhng duc vong xau xa, nhng y niem sai quay, lam nao loan than tam chung ta.

Phien nao rat nhieu, noi rong th en tam muon bon ngan (84.000), noi hep lai th co mi phien nao goc, goi la can ban phien nao. Do mi phien nao goc nay ma sanh ra vo so phien nao nganh ngon (xin xem quyen Tu Tam). Mi phien nao goc la:

1. Tham: ngha la tham lam. Tanh tham co ong lc bat ta phai dom ngo, theo doi nhng cai g no a thch, nh tien tai, danh vong, mieng an, cho v.v... roi no xui ta lap mu nay, chc no e tam kiem cho c nhng th ay. ieu tai hai nhat la long tham khong co ay, thau gop bao nhieu cung khong va; c mot muon co mi, c mi muon co tram. Tham cho mnh cha u, com tham cho ba con quyen thuoc va x s cua mnh. Cung v tham ma an khong ngon, ngu khong yen; cung v tham ma cha me v con xung ot; cung v tham ma be ban chia la; cung v tham ma ong bao tr lai xung ot, xau xe nhau; cung v tham ma chien tranh tiep dien, giet hai khong biet bao sanh linh. Tom lai, cung v tham ma nhan loai, chung sanh chu khong biet bao nhieu ieu thong kho.

Tham khong nhng hai cho mnh va cho ngi, trong hien tai ma ca en tng lai na.

2. San: ngha la nong gian. Khi gap nhng canh trai y nghch long, nh long tham khong c toai nguyen, th san noi len, nh mot ngon la d ot chay long ta. The la mat may o ta hay tai xanh, bo dang tho b, noi nang hung d, co khi dung en vo lc hay kh gii e ha ke a lam trai y, phat long ta. V nong gian ma cha me, v con, anh em xa la, ban be ly tan; v nong gian ma ong bao tr nen thu ch, nhan loai ua nhau ra chien trng; v nong gian ma ke b tan tat, ngi vao kham ng, ke mat a v, ngi tan s nghiep. Kinh Hoa Nghiem chep: "Nhat niem san tam khi, bach van chng mon khai", ngha la mot niem san han noi len, th tram ngan ca nghiep chng eu m ra. Sach Phat chep: "Nhat tinh chi hoa, nang thieu van khoanh cong c chi sn", ngha la mot om la gian, co the ot het muon mau rng cong c. That vay, la san han a bng chay len gia long nhan loai, va a ot thieu khong biet bao nhieu la cong lao, s nghiep ma nhan loai a ton bao nhieu mo hoi va nc mat e tao nen.

3. Si: ngha la si me, m am. Si nh la mot tam man day ac, en toi trum len tr hue cua ta, lam cho ta khong the nhn thay c s that, phan oan c cai hay, cai d, cai tot, cai xau. Do o, ta gay ra khong biet bao nhieu toi loi, lam hai mnh, hai ngi ma khong hay. V si ma long tham tr thanh khong ay, bi v neu ngi sang suot thay cai tai hai cua tham, th ngi ta a kem ham c mot phan nao tanh tham. V si ma la san t do bung chay; neu ngi sang suot biet cai tai hai cua la san th khong e cho no hoanh hanh nh the. To s a day: "Bat uy tham san khi, duy khung t giac tr". Ngha la khong s tham va san noi len, ma ch s mnh giac ngo cham. Noi mot cach de hieu hn: Khong s tham va san, ma ch s si me. That ung nh the: Neu tham, san noi len, ma co tr sang suot ngan chan lai, th tham, san khong lam g c. Noi mot cach rot rao hn, neu a co tr hue sang suot th tham, san khong the ton tai c; nh khi a co anh sang mat ri len, th bong toi tat nhien phai t tan bien.

Ba tanh tham, san, si nay, Phat goi la ba mon oc; v do chung no ma chung sanh phai chu nhieu kiep sanh t luan hoi, oa vao a nguc, nga quy va suc sinh.

4. Man: ngha la t nang cao mnh len va ha ngi khac xuong; t thay mnh la quan trong ma khinh re moi ngi; y mnh co tien cua, tai tr hay quyen the ma dng dng t ac, muc ha vo nhan, khinh ngi gia ca, hon lao vi ngi c hanh, cha ap ngi di, lan lt ngi tren.

V long nga man cho mnh la hn het, nen chang chu hoc hoi them, khong nghe li noi phai. Do o, lam nhieu ieu lam lan sai quay, phc lanh ton giam, toi loi cang tang, phai chu sanh t luan hoi khong bao gi cung.

Man co bay th:

a) Man: hn ngi t, ma ngh mnh hn nhieu.

b) Nga man: y mnh hay gioi ma lan lt ngi.

c) Qua man: mnh bang ngi ma cho la hn ngi, ngi hn mnh ma cho la bang.

d) Man qua man: ngi hn mnh nhieu ma cho mnh hn ngi.

) Tang thng man: cha chng thanh qua ma cho mnh a chng.

e) Ty liet man: mnh thua ngi nhieu ma noi rang thua t.

g) Ta man: ngi tu ve ta ao, c chut t than thong, hoac hieu biet c oi chut viec qua kh, v lai, roi khinh lt ngi.

5. Nghi: ngha la nghi ng, khong co long tin. Ngi nghi ng khong lam nen c viec g het. oi vi ngi than trong gia nh, ho khong tin cay giao pho cong viec; oi vi ban be, ho nghi ng tat ca moi thien ch. Ngay oi vi mnh, ho cung khong t tin na. a khong t tin, ho con gay hoang mang cho ngi chung quanh, lam cho ngi the gian nga long, thoi ch.

oi vi ao ly chan chanh, ho cung khong hang hai tin theo. Nhng phap tu giai thoat va cac ieu phc thien, ho do d khong lam.

Nghi co ba phng dien:

a) T nghi: ngha la nghi mnh. Chang han nh nghe ch Tang bao: "Tu hanh se c giai thoat", nhng lai t nghi rang: "Chang biet mnh tu co c khong?" V long do d nghi ng ay, nen khong tu.

b) Nghi phap: ngha la nghi phng phap mnh tu. Chang han nh nghe kinh Di a noi: "Ngi ch tam niem Phat, t mot ngay cho en bay ngay, c nhat tam bat loan, en khi lam chung se c Phat Di a tiep dan sanh ve nc Cc lac"; nhng ho lai nghi ng "Phng phap ay khong biet co ket qua ung nh vay khong?" Do s nghi ng o ma khong tu.

c) Nghi nhn: ngha la nghi ngi day mnh. Nh co ngi day rang: "Lam lanh se c phc, lam ac se b toi"; nhng lai nghi rang: "Chang biet ngi nay noi co that khong". Do s nghi ng ay ma khong lam.

Tom lai, tanh nghi ng lam can tr s tien trien cua mnh, ngan ngai moi cong tac hu ch va lam cho cuoc i khong vt ra khoi canh toi tam kho s.

6. Than kien: ngha la chap than ngu am t ai gia hiep nay lam ta. V cai chap sai lam ay, nen thay co mot cai Ta rieng biet, chac that, khong bien oi, thay cai Ta ay la rieng cua ta, khong dnh dap en ngi khac, va la mot th rat quy bau. V tng lam nh the, nen kiem mon ngon, vat la cho Ta an, may sam quan ao tot ep cho Ta mac, lo xay dng nha cao, ca ln cho Ta , thau gop that nhieu cua cai, at ruong e danh cho Ta dung, kiem cong danh, chc tc, a v cho Ta hanh dien vi moi ngi. Do s quy chuong phung s cho cai Ta ay, ma tao ra lam ieu toi loi, cha ap len bao nhieu cai Ta khac, lam cho ho au kho v Ta. Va the gii tr thanh mot bai chien trng cung v cai Ta.

7. Bien kien: ngha la chap mot ben, nghieng ve mot pha, co mot thanh kien cc oan. Bien kien co hai loi chap sai lam ln nhat la:

a) Thng kien: ngha la chap rang khi chet roi, cai Ta van ton tai mai: ngi chet se sanh ra ngi, thu chet se tr lai thu, thanh nhn chet tr lai lam thanh nhn. Do s chap ay, ho cho rang tu cung vay, khong tu cung vay, nen khong s toi ac, khong thch lam thien. Loi chap nay, ao Phat goi la "Thng kien ngoai ao".

b) oan kien: ngha la chap rang chet roi la mat han. oi vi hang ngi chap oan kien, th he tat th la khong con g ton tai na; toi cung khong ma phc cung chang con. Ho khong tin nhan qua luan hoi, nen mac tnh lam cac ieu toi loi. Ho t bao: "Tu nhn tch c gia i cung chet; hung hang, bao ngc tat th cung khong con".

Co ngi oi trc nhng canh buon long, nghch y, nhng chuyen tnh duyen trac tr, tng rang chet la het au kho, la giai thoat tat ca, nen ho a khong ngan ngai mn chen thuoc oc, hay dong song sau e ket lieu i mnh. Ho au co ng rang chet roi van cha het! Loi chap nay, kinh Phat goi la "oan kien ngoai ao".

8. Kien thu: ngha la chap chat s hieu biet sai lam cua mnh.

Kien thu co hai phng dien:

a) Kien thu v khong y thc c sai lam cua mnh. hanh vi cua mnh sai quay, y kien cua mnh sai lam, nhng v khong u sang suot e nhan thay, nen c bao thu hanh vi, y kien cua mnh, t cho la gioi, ai noi cung chang nghe.

b) Kien thu v t ai hay v cng au. Biet mnh lam nh the la sai, noi nh vay la d, nhng v t ai, c bao thu cai sai cai d cua mnh, khong chu thay oi. Nh ong ba trc a l theo ta ao, nay con chau van biet o la ta, nhng c theo nh the mai khong chu oi. Ho c noi mot cach lieu lnh: "Xa sao nay vay", hay "Xa bay nay lam". Hay nh cha me trc a l lam nghe toi loi, en i con chau, van c bao thu nghe ay khong chu thay nghe khac.

Noi rong ra trong the gii, co mot so ong ngi, mac du thi the a cai oi, tien bo ma ho c van gi lai nhng le thoi, co tuc hu bai mai. Chang han nh Viet Nam ta, en bay gi ma van co nhng Phat t, he trong nha co ngi chet la giet heo bo e cung kien; khi a am tang, ganh theo nhng con heo quay to tng, i bieu dien qua cac ng pho; moi khi tuan t hay k gio, th ot giay tien vang bac, ao quan kho phng, moi nam phai hoi hop e cung te ta than, ac quy v.v... Chap chat nhng hu tuc nh the, eu thuoc ve "Kien thu" ca.

9. Gii cam thu: ngha la lam theo li ran cam cua ngoai ao ta giao. Nhng s ran cam nay nhieu khi that vo ly, me muoi, da man, khong lam sao a ngi ta en s giai thoat c, the ma van co nhieu ngi tin va lam theo. Chang han nh An o, co phai ngoai ao lay a dan bung, ng mot chan gia tri nang, nam cho ban thu, leo len cao nhay xuong, gieo mnh vao la, hay nhay xuong song tram mnh e c phc. Co ao, moi nam lai bat tn o giet mot ngi e te than, hay nh ao cua anh chang Vo Nao, phai giet mot tram ngi lay mot tram ngon tay xau lam chuoi hat mi ac ao.

Nhng th cuong tn nh the, khong lam cho cuoc i sang sua, ma con lam en toi, kho au them.

10. Ta kien: ngha la chap theo loi ta, khong chn chanh, trai vi s that, trai vi luat nhan qua. Noi mot cach khac, Ta-kien ngha la me tn d oan, nh th au trau, au cop, bnh voi, ong tao, xin xam, boi que, buoc tom, eo niet, coi sao, cung han v.v...

Noi rong ra, ca bon mon chap tren, eu thuoc ve Ta kien ca.

(Tiep bai th t)

Minh Quang posted July 14, 2002

Up ] PHPT3 Khai niem Tu Dieu De ] PHPT3 Kho De ] [ PHPT3 Tap De 1 ] PHPT3 Tap De 2 ] PHPT3 Diet De ] PHPT3 Diet De 2 ] PHPT3 Tu Niem Xu ] PHPT3 Tu Chanh Can & Nhu Y ] PHPT3 5 Can & 5 Luc & 7 Bo De ] PHPT3 Bat Chanh Dao ]