Cha Hải-Đức in Jacksonville

[Home] [Up] [Điểm Sch] [Sutras] [Dharma Talks] [GĐPT] [Sinh Hoạt] [Our Activities] [Kinh] [Php Thoại audio mp3] [Tin Tức Phật Gio] [Thuyết Php] [Thơ Văn] [Ngoại Điển] [Phật Học] [Tụng Kinh] [Nghi Lễ - Rituals]

Phat Hoc Pho Thong KhoaTh Ba
Thch Thien Hoa

Bai Th Sau

Diet e (Nirodha Dukkha)

(tiep theo)

V. Diet e Tc La Niet ban

Kinh Niet Ban day: "Cac phien nao diet goi la Niet Ban, xa la cac phap hu vi cung goi la Niet Ban".

Nh cac oan trc cua bai nay a noi, en bon qua Thanh th phien nao nong can va sau kn a tuan t b tieu diet. Vay chng c bon qua Thanh ay, tc la a chng Niet Ban. Noi mot cach khac, Diet e tc la Niet Ban.

Niet Ban hay Niet Ban na hay Ne hoan la do dch am ch Phan Nirvana ma ra. Niet Ban co nhieu ngha nh sau:

Niet (Nir) la ra khoi; Ban (vana) la rng me, Niet Ban la ra khoi rng me.

Niet la chang; Ban la det. Con phien nao th con det ra sanh t, khong phien nao th khong con det ra sanh t. Vay Niet Ban la khong det ra sanh t luan hoi.

Ch Ban cung co ngha la khong ngan ngai. Niet Ban con co nhieu ngha khac na, song tom lai khong ngoai ba ngha: Bat sanh, giai thoat, tch diet.

Bat sanh, ngha la khong sanh ra, khong sanh cac th me lam toi loi.

Giai thoat, ngha la thoat ra ngoai s rang buoc, khong mac vao cac huyen nga, huyen phap.

Tch diet, ngha la vang lang, dt sach. Vang lang, an lanh, dt sach tat ca nguon goc me lam.

V le Niet Ban co nhieu ngha nh the, nen trong kinh thng e nguyen am ma khong dch ngha.

Theo nh ngha cua ch Niet Ban nay, th bon qua v tren kia eu goi Niet Ban ca. Song v a hoan toan hay cha hoan toan ma chia ra lam hai th:

1. Hu d y Niet Ban: (Niet Ban cha hoan toan). T qua v th nhat Tu a hoan en qua v th ba A na ham, tuy a oan tr tap nhan phien nao, nhng cha tuyet diet, tuy a vang lang an vui, nhng cha vien man. S an vui cha hoan toan, v phien nao va bao than con sot lai, nen goi la Niet-ban hu d y. V phien nao con sot lai nen phai chu qua bao sanh t trong nam bay i; song nga chap a phuc, nen trong sanh t ma van c t tai, ch khong b rang buoc nh chung sinh.

2. Vo d y Niet Ban: (Niet Ban hoan toan). en qua v A La Han, a oan het phien nao, diet het cau sanh nga chap, nen hoan toan giai thoat ca kho nhan lan kho qua. S sanh t khong con buoc rang v nay c na, nen goi la Niet Ban vo d y. ay la qua v cao tot cua hang Thanh van. en ay ngon la duc vong a hoan toan tat het, va tr vo ngai hien ra mot cach ay u, khong khi nao con tr lai tam khi chap nga na. V the, nen c t tai giai thoat ngoai vong ba coi: Duc, Sac, va Vo sac gii.

VI. Niet Ban Cua ai Tha Giao

Phat Giao gom co Tieu Tha va ai Tha ma Niet Ban la danh t chung cho ca hai tha ay. Tren ay a noi en Diet e, hay Niet Ban cua Tieu Tha, nhng cha noi en Niet Ban cua ai Tha. Vay noi en Niet Ban, th cung nen m rong pham vi, noi luon ca Niet Ban cua ai Tha e oc gia co mot quan niem ay u ve hai ch Niet Ban.

Noi nh the, khong co ngha la Niet Ban cua Tieu Tha va ai Tha la hai loai hoan toan khac nhau ve tnh chat. Neu co khac, th ch khac ve pham vi rong hep, rot rao hay cha rot rao ma thoi; ngha la Niet Ban cua ai Tha rong rai hn co the gom ca Niet Ban cua Tieu Tha, ma Niet Ban cua Tieu Tha khong the gom ca Niet Ban cua ai Tha. Cac thanh gia Nh tha (Tieu Tha) tuy a oan het phien nao, nhng tap kh van con, cong c tr tue cha vien man nen Niet Ban ma ho chng, du la Niet Ban cua hang A La Han i na, oi vi ai Tha cung cha hoan toan, ngha la con la Hu d y Niet Ban. Ch co Niet Ban cua ch Phat mi c goi la Vo d y Niet Ban.

Ngoai cai ngha rong hep tren, Niet Ban cua ai Tha ai khai co hai loai:

1. Vo tru x Niet Ban: ay la Niet Ban cua cac v Bo Tat. Cac v A La Han, do tu nhan giai thoat ma chng c qua giai thoat; nhng cha biet nguon goc cua nhan qua, con chap co thc phap phai tu, qua v phai chng, nen cha c hoan toan t tai. Cac v Bo Tat th trai lai, a hieu ro "Tam gii duy tam, van phap duy thc", phap tanh bnh ang nh nh; khong thay mot phap g co nh, mot vat g chac that, biet lap, ch thay chung la nhng hnh anh gia doi, do oi ai vi thc tam, tao thanh bi thc tam. Cac v Bo Tat khong co tam a ao ien sai lam, khong gan cho s vat mot gia tr nht nh, nh tot, xau, kho, vui, nen khong sanh ra nhng thai o oan, than, b, th, a, ghet. He co tri kien sai lam o, la b chng ngai kho au. Cac v ay tu hanh chng theo s tanh bnh ang, em tam hoa ong cung s vat ma lam viec li tha. Tuy lam viec li tha, ma van trong chanh quan. Quan cac phap nh huyen nh hoa, khong co that sanh t, khong co that Niet Ban, khong bao gio tru trc (vo tru). Do o, Bo Tat thng ra vao sanh t lay phap luc o e o sanh, ma van trong Niet Ban t tai.

2. Tanh tnh Niet Ban: ay la mot th Niet Ban t tanh thng vang lang ma thng sang suot, thng sang suot ma thng vang lang, ra ngoai tam lng hep hoi cua pham phu va tr thc hu han cua Nh tha, ngoai ao. No thng boc lo sang suot ni ch Phat, ma van thng san co ni moi loai chung sinh. Trong kinh co khi goi o la Phat tanh, la chn tam, la Nh lai tang v.v...

Neu chung sinh t tin mnh co tanh Niet Ban thanh tnh, va khi tam tu hanh theo t tanh ay, tc co the thanh Phat khong sai.

Mang t tanh Niet Ban ma e cho phien nao cau tran che lap, th lam chung sinh tram luan trong be kho.

Trai lai, ngo t tanh Niet Ban ma het vong tng me lam la thanh Phat, va co ay u bon c: thng, lac, nga, tnh. "Thng" ngha la khong b chi phoi bi tanh vo thng, khi nao cung nh khi nao, khong len bong xuong tram, khong co gia tre, chet song, oi thay. "Lac" ngha la khong con kho nao, lo buon. "Nga" la c hoan toan t chu, khong b noi tam hay ngoai canh chi phoi. "Tnh" la khong con o nhiem, luon luon thanh tnh, trong sang. Chung ta ng lam tng tanh "Chn thng" nay vi ieu thng hang cua the gian; tanh "Chn lac" vi s vui thch tng oi la s vui thch con che ay mam mong au kho ben trong; tanh "Chn nga" vi s t chu trong nhat thi, t chu ngay nay b ong ngay mai; tanh "Chn tnh" vi s trong sach tng oi the gian, s trong sach vat chat, s tng ben ngoai, ch ben trong van con nhiem o.

V tnh cach quy trong, cao ca tuyet oi cua bon c: Thng, Lac, Nga, Tnh nen Tanh tnh Niet Ban la th Niet Ban cao qu tot nh cua ao Phat, va ngi Phat t ai Tha trong khi tu hanh, eu phat nguyen rong ln quyet tam chng c th Niet Ban ay mi thoi.

VII. Bien Minh Ve Niet Ban

Tanh cach cua Niet Ban qua rong rai, canh gii cua Niet Ban qua cao tham, nen hay gay ra nhieu s hieu lam cho cac can c thien bac, ma tap quan, thanh kien, hoan canh hang ngay lam chu tr thc. Ngi i hay lay tam lng hep hoi cua mnh e hnh dung Niet Ban, va a hnh dung mot cach qua sai lac, nen cuoi cung ho ket luan rang: cu canh cua ao Phat la mot s khong tng. Cau chuyen ngu ngon sau ay chng minh mot cach hung hon tam trang ay:

Ngay xa co mot con ca, v no la loai nc, nen d nhien cuoc i ch song trong nc, va ngoai nc ra khong biet g het.

Mot hom no ang nhn nh bi loi trong ho, tnh c gap mot con rua, ma no a quen t trc, i du lch tren at lien ve. No lien chao:

- Chao anh! a t lau toi khong gap anh. Vay xa ray anh au?
- O! Toi i du lch t tren at lien ve. Tren ay, mat at kho rao qua!
- at kho! Anh noi cai g la vay? Toi cha bao gi thay ni nao ky la nh vay. Le nao lai co at kho?
- Xin the rang toi khong noi ua vi anh au. Nhng neu qua tnh anh khong the tin c th tuy anh, khong ai ngan can c anh; nhng du sao, toi cung mi t o ve.
- Nay anh, anh hay co gang dien at cho hp ly hn. Toi nghi rang cach dien at cua anh cha c ro rang lam. Anh vui long cho toi biet at ma anh noi o co giong nh cai g trong the gii cua chung ta ay? No co am t khong?
- Khong! No khong am t.
- The no co mat du va lanh khong?
- No khong mat, khong du ma cung chang lanh.
- The no co trong suot e cho anh san xuyen qua c khong?
- Khong, no khong trong suot va anh sang khong the xuyen qua c.
- The no co mem va de b ep e cho toi co the quay vi va i lai de dang trong ay khong?
- Khong, no khong mem, khong b don ep de dang va trong ay, anh cung khong the bi loi c.
- The no co lu ong va o thanh thac c khong?
- Khong, no khong lu ong va cung khong o thanh thac c.
- Vay th no co dang len e tao thanh nhng mui song bac au c khong?
- Khong, toi cha bao gi thay no dang thanh lan song ca.

en ay, con ca venh vao t ac than rang:
- Toi a tng noi vi anh rang: at ma anh noi o la khong phai cai g ca. Toi cung va hoi anh ve at ay va vi cau hoi nao anh cung tra li rang khong. at anh noi a la khong phai bat c cai g toi neu ra, vay th at han la ngoan khong. Anh ng tm cach bp toi na.
- Tot! Anh a qua quyet rang khong co at lien. Toi cung khong co cach nao hn la c e anh tiep tuc tin nh anh a ngha. Nhng mot mai, co ai khac hn toi va u sc phan biet cho anh thay s sai khac gia at va nc, ngay ay anh se thay rang anh ch la mot con ca ngoc.

Tam trang cua con ca nay la tam trang cua mot so ngi thng da vao s hieu biet nong can cua mnh, e quan niem Niet Ban. Co ngi ngh rang Niet Ban la mot trang thai h vo tch diet; co ngi ngh Niet Ban la canh Thien ng nh cua ngoai ao; co ngi lai bao neu Niet Ban khong phai la h vo tch diet ma cung khong phai la Thien ng, th Niet Ban la mot khong tng.

Niet Ban khong the la mot trang thai h vo tch diet c. Tam tang giao ien cha bao gi noi en canh gii h vo ay. S hieu lam Niet Ban vi h vo la con e cua s nghien cu tho thien, nong can qua cac nh ngha cua Niet Ban. Nghe noi Niet Ban tc la "Diet", ngi ta voi tng ngay "Diet" ngha la hoai diet khong co g ton tai ca. Ngi ta khong ng rang "Diet" ay, co ngha la diet nguon goc au kho, phien nao, me lam. Ma khi au kho diet th an vui tat phat sinh, me lam diet th sang suot tat to lo.

Nh tren a trnh bay, Niet Ban co u dieu dung: Thng, Lac, Nga, Tnh th sao goi la h vo c?

Niet Ban cua Phat cung khong phai la mot canh thien ng nh ngi i va cac ngoai ao thng ca tung. Nguyen nhan cua s hieu lam nay la do tap quan xem Phat Giao cung nh cac "than ao" khac. Trc khi Phat giang the, trong kinh Ve a (veda) cua ngoai ao An o, cung tng dung danh t Niet Ban vi nhieu nh ngha khac nhau, tuy theo trnh o hieu biet cao thap cua ho. Co ao cho chet roi mat han la Niet Ban; co ao cho coi tri cua Duc gii la Niet Ban; co ao cho chng c tanh khong tham ai coi S thien la Niet Ban; co ao cho cac nh canh Khong-vo-bien x; Phi-phi-tng x coi tri Vo-sac la Niet Ban.

Nhng, vi ao Phat th nhng ni ay con trong vong tam gii luan hoi. Bi o cha diet c het long chap nga, chap phap, con song chet theo vong tng sanh diet, ch cha c rot rao nh Niet Ban cua Phat.

Noi mot cach tom tat de hieu, Niet Ban cua ao Phat la s the nhap vao ban the sang suot, thanh tnh, ay u cac c Thng, Lac, Nga, Tnh. Ban the ay khong phai chet lang ma la song ong, co ay u cong nang, mot s song ong trong vang lang, ma kinh thng goi la "vang thng soi, soi ma thng vang" (tch nhi thng chieu, chieu nhi thng tch).

Mot hoc gia tay phng rat thong hieu ve ao hoc ong phng. Ong Ram Linsen a viet trong quyen Le Destin du 20 siecle (van menh cua the ky hai mi) nh sau ve Niet Ban: "Niet Ban khong phai tch nhien bat ong, cung khong phai la cai trong khong, la cai chet mat vo tong vo tch. Niet Ban la s thc chng cai ban the cua vu tru. Khong thc chng c cai ban the o la ngi con thieu sot, la song mot i song mat quan bnh gia xac tht va tam linh. Niet Ban khong phai la ngoai cai ong. va chnh Niet Ban mi la nguon goc cua nhng viec lam chan chnh. ay la mot s that, nhat la oi vi ai Tha Phat Giao".

Nh the, Niet Ban khong phai la mot loi khong tng, vien vong khong thc hien c. Mien la t tin mnh co tanh Niet Ban va co gang tap song theo t tanh ay, th Niet Ban la mot ket qua rat thiet thc. Me muoi khong t tin mnh co tanh Niet Ban la chung sinh; t tin mnh co tanh Niet Ban va lam phat trien tanh ay la Thanh gia. e cho phien nao tham, san, si vo minh chap nga lam chu, la luan hoi. Gan loc cau ban phien nao vo minh ni tam thc cho het sach, nh gan bo bun nh ni nc, cho en khi ly nc hoan toan trong suot, ay la Niet Ban hien hien.

VIII. Mot Mau Chuyen Ve Niet Ban

e chng minh tanh cach trien phc cua phien nao va giai thoat cua Niet Ban tren ay, trong kinh Samitha Nikaya (Tap A Ham) Phat ke mot mau chuyen nh sau:

"Co mot ten trom b ngi ta bat c em nap cho nha vua. Muon giam gi no, nha vua ra lenh d nap rng tha ra bon con ran doc. Con th nhat quan lay tay mat toi nhan; con th hai quan lay tay trai toi nhan; con th ba quan ngang hong va con th t quan quanh co no.

Mot ngi c hanh en gan toi nhan, thay ro tnh canh, lien noi rang: Ngi a b ngi ta gi gn can than, vay hay ng yen, ch nen ca quay ma b ran can. Noc con ran th nhat se la cho than ngi cng nh a; noc con ran th hai lam cho than ngi tieu ra nh nc; noc con ran th ba lam cho than ngi tan ra nh bot va b gio cuon i; noc con ran th t se ot ngi chay nh ngon la.

Ten trom tra li:

- Khong phai! Nhng con ran ay eu la o trang sc cua toi. ay la oi vong cua toi, ay la si day chuyen co va ay la si daylng.

Ngi c hanh lai day no t t g bon con ran ay, em bo vao trong rng, ay nap lai, roi mau mau chay tron.

No lam theo.

Hay tin, nha vua lien truyen lenh cho nam ten lnh uoi theo bat ten trom.

No rang chay c mot oi, lai gap ngi c hanh khi nay ho to:

- Ngi hay chay that mau len! Co nam ten lnh ang uoi theo sau lng ka! Chung lai tha ra bon con ran oc e rt bat ngi ay.

Khi a uoi sc, ten trom lien dng chan lai, va thay pha trc co sau cai nha bo trong, va b sau ten cp vao vet sach cua cai.

Sau ten cp lai nhap oan vi nam ten lnh e uoi bat no.

Ngi c hanh lai ho to len na:

- Ngi rang chay mau len! Bon cp va lnh nha vua sap en ni. Chung lai bat them mot ngi ban than cua ngi e du ngi tr ve tr toi.

Nhng chay c mot oi, toi nhan lai gap mot cai bien ngay trc mat, nen phai dng chan lai. No het sc lo au, v tai ay khong co ghe thuyen chi e thoat than ca.

Ngi c hanh day no lay tam canh cay kho, ket lai thanh be, e bi i tron.

Lam be xong, no bi ra c mot oi th gap mot hon cu lao. No nh ghe len, nhng dom ngoai lai pha sau, thay quan lnh van con uoi na theo. No co sc bi en mot cu lao th nh, roi th ba va th t. Nhan dan tai cho o lien ton no len lam vua. Luc ay, oan ngi uoi theo sau no eu b tieu diet va no khong con thay hnh bong au na!

Nha vua am ch cai nghiep; ten trom am ch ngi i tm ao; bon con ran oc am ch t ai; nam ten lnh am ch ngu uan; sau cai nha bo trong sau khi b cp am ch sau can; sau ten cp am ch sau tran; tam canh cay ket lai thanh be am ch bat chanh ao; bon cu lao am ch bon bc thien nh hay bon qua Thanh; le ton vng am ch s giai thoat; s tieu diet cua oan ngi uoi theo sau am ch s tan bien cua man vo minh va s be gay banh xe luan hoi".

Mau chuyen tren nay ngu y rang: ke pham phu b man vo minh che lap, am me theo vat duc, nhan kho lam vui, nhan xau lam tot, khac g ke toi trom nhan ran oc lam o trang sc. Neu no khong nh nha tu hanh c hanh hay bao, th au biet mnh ang b ran oc bao vay e chay thoat, va au co gang sc deo dai e bc len b giai thoat.

Chung sinh khi con me lam, gay nen toi loi, th gi phut nao cung b cam tu trong au kho, b troi buoc v nghiep nhan. Nhng en khi bc len b giai thoat, c t tai th chang khac g mot v chua te.

Bon cu lao ma ten trom en c trong cau chuyen nay, ch mi co ngha la bon qua Thanh cua hang Nh tha, cha phai la Niet Ban rot rao, hoan toan cua ch Phat. Nhng du sao cau chuyen tren cung cho chung ta mot y niem tho thien ve s tien trien cua ke tu hanh i t canh gii au kho, phien nao la canh gii Ta ba nay, en trang thai Thng, Lac, Nga, Tnh la Niet Ban.

C. Ket Luan

Noi tom lai, Diet-e tc la chan ly chac that noi ve qua v ma mot ke tu hanh co the chng c. Qua v ay tc la Niet Ban.

Nhng v s tu hanh co thap co cao, co rong co hep, nen qua chng tc la Niet Ban cung co thap co cao, co hoan toan, co cha hoan toan.

oi vi hang Tieu Tha, th ba qua au: Tu a hoan, T a ham, A na ham la thuoc ve Hu d y Niet Ban, v phien nao cha hoan toan tuyet diet. Ch en qua v A La Han la qua v ma moi phien nao a tuyet diet, mi thuoc ve Vo d y Niet Ban.

So vi ai Tha, th Niet Ban cua A La Han cung con la Hu d y Niet Ban, v cac v A La Han mac du phien nao a dt sach, nga chap a het, nhng phap chap hay con, thay co phap mnh tu, co Niet Ban mnh chng, nen cha co the goi la c la Vo d y Niet Ban. Ch co Niet Ban cua ai Tha mi la Vo d y Niet Ban, v ay a dt sach nga chap, phap chap, khong con thay co phap mnh tu, Niet Ban mnh chng.

Niet Ban cua ai Tha co hai loai: Vo tru x Niet Ban cua cac v Bo Tat, va Tanh tnh Niet Ban la chan tanh ban lai thanh tnh va sang suot cua vu tru, ma cac c Phat a the chng.

Tren ay ke s qua cac loai Niet Ban, la cac qua v cua Diet-e Niet Ban ma chung toi dien ta bang van t ay so vi Niet Ban that, con xa cach muon trung, Nhng vi hoan canh hien tai cua chung ta, khong co phng tien nao khac hn e trnh bay va tm hieu Niet Ban, th anh phai dung van t vay.

Muon thay c Niet Ban that, phai t mnh than chng, phai the nhap Niet Ban. Muon than chng, the nhap Niet Ban, can phai tu theo phng phap ma c Phat a day trong phan ao-e, la phan ma chung toi se trnh bay trong nhng bai sau ay.

Minh Quang posted July 16, 2002

Up ] PHPT3 Khai niem Tu Dieu De ] PHPT3 Kho De ] PHPT3 Tap De 1 ] PHPT3 Tap De 2 ] PHPT3 Diet De ] [ PHPT3 Diet De 2 ] PHPT3 Tu Niem Xu ] PHPT3 Tu Chanh Can & Nhu Y ] PHPT3 5 Can & 5 Luc & 7 Bo De ] PHPT3 Bat Chanh Dao ]