Chùa Hải-Đức in Jacksonville

[Home] [Up] [Điểm Sách] [Sutras] [Dharma Talks] [GĐPT] [Sinh Hoạt] [Our Activities] [Kinh] [Pháp Thoại audio mp3] [Tin Tức Phật Giáo] [Thuyết Pháp] [Thơ Văn] [Ngoại Điển] [Phật Học] [Tụng Kinh] [Nghi Lễ - Rituals]

Phật Học Phổ Thông Khóa Thứ Nhất
Thích Thiện Hoa

Bài Thứ Chín
Ăn Chay


    1- Mở Đề

    Ăn Chay Là Một Phương Pháp Tu Hành Của Người Phật Tử

    Vấn đề ăn uống là một vấn đề quan trọng đối với tất cả mọi người, mọi chúng sanh. Nếu sống mà không cần ăn, th́ tất cả chúng sanh đều thành Thánh cả rồi. Đức Phật Thích Ca, khi c̣n là một vị Thái Tử, đă nói một câu đầy ư nghĩa: "Sự sống sống bằng sự chết". Hăy nghĩ lại mà xem: từ khi lọt ḷng mẹ đến bây giờ, để được sống, mỗi chúng ta đă làm chết bao nhiêu sinh vật rồi? Chúng ta ăn, chúng ta uống, chúng ta thở, chúng ta nằm, chúng ta đứng, chúng ta đi, mỗi mỗi động tác như thế, đều đă gây bao tang tóc cho những sinh vật ở chung quanh chúng ta! Đó là chưa kể những kẻ hung ác, giết để được thích thú, được tiền tài, danh vọng ... Nếu sự sống mà không làm ai chết ai cả, th́ cuộc đời sẽ đẹp đẽ biết bao nhiêu! Sự ước ao này có thể thực hiện được một phần lớn, nếu chúng ta áp dụng phương pháp ăn chay mà Phật đă chế ra.
    Như thế, ăn chay đối với người Phật tử không phải là một sự hiếu kỳ, một sự hiếu danh, một cách đổi món ăn cho ngon miệng, một cách kiêng cữ theo lời dặn của bác sĩ. Ăn chay chính là một phương pháp tu hành rất quan trọng, mà người Phật tử thực hành được nhiều chừng nào th́ được nhiều kết quả tốt đẹp chừng ấy.

    2- Chánh Đề

    I. Định Nghĩa

    Ăn chay, hay ăn lạt, nghĩa là ăn những loài thảo mộc: hoa quả, rau cải, không ăn những món ăn thuộc loài động vật như thịt, cá, tôm, cua, ṣ, ốc những vật hữu t́nh, biết tham sống sợ chết như người.

    II. Lư Do Ăn Chay

    1. V́ ḷng từ bi và b́nh đẳng

    Khi Đức Phật c̣n tại thế, một hôm Ngài A Nan hỏi Phật rằng:
    -Bạch Phật, tại sao trước kia, Phật cho các Đệ tử ăn ngũ tịnh nhục (Ngũ tịnh nhục là năm thứ thịt thanh tịnh: a) Thịt ăn mà không thấy người giết. b) Thịt ăn mà ḿnh không nghe tiếng con vật bị giết kêu. c) Thịt ăn mà ḿnh không nghi người ta giết cho ḿnh. d) Thịt con thú tự chết. đ) Thịt con thú khác ăn c̣n dư, mà nay Ngài lại cấm tuyệt ăn thịt cá?
    Phật trả lời Ngài A Nan: V́ tŕnh độ các ông trong buổi sơ cơ c̣n thấp kém, chưa có thể lănh thọ giáo pháp Đại Thừa, thực hành đúng lư đặng, nên khi ta c̣n nói pháp Tiểu Thừa, phương tiện cho các ông tạm dùng ngũ tịnh nhục. Đến nay tŕnh độ các ông đă cao, lănh thọ được giáo pháp Đại Thừa, nên ta cấm tuyệt ăn thịt cá. C̣n ăn thứ ấy, th́ c̣n phạm giới sát sanh, nếu không trực tiếp sát th́ cũng gián tiếp sát, làm mất hạt giống từ bi b́nh đẳng, không thể nào tu hành thành Phật được.
    Lời Phật dạy đă rơ ràng: Ăn chay là cốt yếu để nuôi dưỡng ḷng từ bi và tinh thần b́nh đẳng.
    Thật thế, Phật tử là người đă theo đạo từ bi, th́ không lư nào lại không thực hành đức từ bi trong đời sống của ḿnh từ ư nghĩ, lời nói, cho đến cách ăn uống.
    Nếu chúng ta v́ muốn ăn cho khoái khẩu, sướng bụng, mà nhẫn tâm nh́n cảnh chặt đầu, lột da những con vật hiền lành vô tội, nhẫn tâm bịt tai giả điếc trước những kêu la thảm thiết của những con vật đang giẫy giụa trêm tấm thớt, trên bàn thịt, th́ sao được gọi là Phật tử.
    Nếu không có một ḷng thương xót trước những cảnh giết chóc như thế, th́ hạt giống từ bi mỗi ngày mỗi héo khô, cằn cỗi, và công phu tu hành, tụng kinh niệm Phật của chúng ta trở thành vô ích.
    Đạo Phật là đạo Từ Bi mà cũng là đạo B́nh Đẳng. Phật dạy: "Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh như nhau". Vậy th́ người Phật tử dưới tầm con mắt của ḿnh, không nên thấy Người và vật khác nhau, mà chỉ đồng một tri giác b́nh đẳng, ẩn trong thân h́nh sai biệt. Nói rằng: "Vật dưỡng nhơn" là một quan niệm rất sai lầm, do sự ích kỷ và ngạo mạn của người sinh ra. Quan niệm ấy dung túng cho người ta thẳng tay giết hại sanh vật, và tạo ra một t́nh trạng bất b́nh đẳng, th́ không bao giờ cơi đời có thể yên ổn, ḥa b́nh được.

    2. V́ muốn tránh quả báo luân hồi

    Phật dạy: "Tất cả chúng sanh từ vô thỉ đến nay, cứ tạo nhân tội ác, sát hại ăn thịt lẫn nhau, nên bị ác quả, là sanh tử luân hồi măi trong sáu đường". Kinh Lăng Nghiêm nói: "Hễ giết một mạng th́ hăy trả lại một mạng; tâm giết hại chẳng dứt trừ, th́ không thể nào ra khỏi trần lao được." Vậy muốn tránh oan báo luân hồi, tránh các điều tội lỗi thuộc về giới sát. Phật tử phải ăn chay. Nếu ăn mặn hoài th́ không thể nào hết nợ thân mạng và nợ xương thịt, máu huyết được.

    3. V́ hợp vệ sinh

    Không phải mới từ nay mà từ ngàn xưa, một triết gia, ông Senèque, đă nói rằng: "Mỗi bữa ăn, người ta dùng thịt là tự đầu độc, thành thử con người tự sát ngấm ngầm mà không hay biết, do đó con người bị mạng yểu, chết sớm". Thật thế, ngày nay những nhà y khoa bác sĩ trứ danh như ông Soteyko, Varia Kiplami có nói: "Trong các thứ thịt, có nhiều chất độc rất nguy hiểm cho sức khỏe con người". Bằng chứng cụ thể là rau cải để lâu ngày th́ héo khô, hoặc ung bấy mà ít hôi; c̣n thịt cá để lâu ngày th́ śnh, ươn, hôi tanh không ai chịu nổi, và khi ăn vào, ta thấy trong người rất nặng nề, mệt nhọc, khó tiêu. Hơn nữa, các loài thú vật, thường mắc bệnh này hay bệnh khác như: bệnh lao, bệnh thương hàn, bệnh sán, sên v.v..., nếu chúng ta ăn vào, sẽ vướng bệnh, rất nguy hiểm.
Để tránh những bệnh tật, và tăng sức khỏe, chúng ta nên ăn nhiều rau cải. Các nhà khoa học, cũng như các nhà y học Đông, Tây đều công nhận đồ ăn chay là nhẹ nhàng, thanh khiết, dễ tiêu hóa và có nhiều sinh tố rất bổ. Bởi thế, ở nước Nhật có hội "Tổ Thực Chủ Nghĩa", ở Pháp, Đức, Anh, Mỹ đều có "Thảo Mộc Thực Hội".
    Có nhiều người có thành kiến sai lầm rằng: ăn thịt cá, mới có đủ sức mạnh. Thật ra, người ăn thịt không có sức mạnh và sức chịu nhọc dẻo dai bằng người ăn chay trường. Chính Giáo sư Irwin Fischer ở Đại học đường Yale, sau nhiều cuộc thí nghiệm, đă long trọng tuyên bố rằng:
    · Ăn thịt hay ăn những vật có nhiều chất đạm, sẽ làm cho con người không đủ sức chịu nhọc, không khác nào như người uống rượu.
    Bà White, một bác học gia cũng đă tuyên bố rằng:
    · Các thứ hột, các thứ trái cây, đậu và rau cải là những thức ăn mà thiên nhiên đă dành để nuôi chúng ta. Các thức ăn ấy nấu nướng một cách giản dị, th́ rất hợp vệ sinh và rất bổ. Nó làm cho thân thể tráng kiện, tinh thần sáng suốt và tránh biết bao nhiêu bệnh tật.

    III. Cách Thức Ăn Chay

    1. Chương tŕnh ăn chay

    Mặc dù sự ăn chay đối với người Phật tử là một điều cần thiết, một phương pháp tu hành nhưng muốn được lợi ích thiết thực, cần phải có phương pháp, và áp dụng một cách tuần tự theo căn cơ và sở nguyện của ḿnh. Trước tiên, không phải người Phật tử nào cũng có thể bỏ hẳn ngay tập quán ăn mặn của ḿnh để ăn chay. V́ thế, trong đạo có chia làm hai loại: ăn chay kỳ và ăn chay trường.

    a) Ăn chay kỳ. Ăn chay kỳ là ăn có kỳ hạn nhất định trong mỗi tháng hay mỗi năm:

    Nhị trai: Ăn 2 ngày chay trong mỗi tháng vào ngày mồng một và rằm âm lịch.
    Tứ trai: Ăn 4 ngày chay trong tháng: mồng một, mồng tám, rằm và hăm ba.
    Lục trai: Ăn sáu ngày chay trong tháng là: mồng tám, mười bốn, rằm, hăm ba, hăm chín và ba mươi (nếu tháng thiếu th́ 28, 29).   
    Thập trai:
Ăn mười ngày chay trong tháng là: mồng một, mồng tám, mười bốn, rằm, mười tám, hăm ba, hăm bốn, hăm tám, hăm chín và ba mươi (nếu tháng thiếu th́ 27, 28, 29).
    Nhất nguyệt trai: Là ăn một tháng chay vào tháng giêng hay tháng bảy.
    Tam nguyệt trai: Là ăn ba tháng chay: Tháng giêng, tháng bảy và tháng chín (hay tháng mười); hoặc ăn liên tiếp trong ba tháng.
    Nếu tập ăn chay kỳ trong một thời gian mà không gặp một phản ứng nào về thân, tâm và nhận thấy có lợi ích, th́ nên lần đến ăn chay trường.

    b) Ăn chay trường. Ăn chay trường hay trường trai là ăn toàn chay luôn trong mỗi ngày, không gián đoạn cho đến hết đời.
    Nếu mỗi ngày, phát tâm không ăn sau 12 giờ trưa, th́ gọi là ngọ trai.

    2. Phương pháp thực hành

    a) Chọn lựa thay đổi thức ăn. Để ăn cho được lâu dài và không ngán, chúng ta nên chọn những món ăn có nhiều sinh tố, bổ dưỡng như: cà chua, rau muống, đậu nành, nấm rơm, cải bắp, khoai tây, nếp lức v.v...và những món ăn cũng phải thay đổi luôn.
    Vậy trong một bữa ăn, cần phải ăn những món ǵ để bữa ăn có đầu đủ chất bổ và ngon miệng? Dưới đây là vài bữa ăn kiểu mẫu:
    Trái cây cùng ăn với cơm hay bắp, bột ḿ và rau, cải, đậu phụng rang.
    Sữa tươi cùng ăn với trái cây ngọt và cơm, bắp hay bột ḿ.
    Các món ăn chính nói trên là cần thiết, nhưng cũng cần thêm gia vị như hột cải cay, tiêu ớt, giấm v.v... để giúp bộ máy tiêu hóa làm việc dễ dàng. Nhưng nếu dùng gia vị quá nhiều thành ra có hại, như làm cho bộ máy tiêu hóa nóng, sinh bệnh hay làm kích thích cơ thể.

    b) Cách nấu. Thức ăn là cần thiết nhưng cách nấu cũng quan trọng; chúng ta đừng có quan niệm sai lầm là đă ăn chay th́ nấu thế nào cũng được cả, không cần thiết là phải quan tâm đến. Nếu thức ăn bổ mà không biết cách nấu, th́ cũng làm cho nó hết bổ, và có khi làm hại bộ máy tiêu hoá nữa. Dưới đây là vài điều nên nhớ trong khi nấu ăn:
    Không nên chiên xào nhiều quá, v́ sinh tố B và C sẽ bị dầu sôi tiêu diệt và các món có nhiều dầu làm cho bao tử mệt.
    Nên ăn đồ nướng, nhất là nướng không có thoa dầu.
    Khi nấu hay luộc phải nên đậy nắp để sinh tố khỏi bị mất và nên đổ ít nước để chất bổ khỏi loăng. Và nước luộc ấy rất tốt, không nên đổ đi, v́ nó chứa rất nhiêu chất bổ và sinh tố.

    c) Giảm thịt cá dần dần trong những ngày ăn mặn. Đối với những người ăn chay kỳ th́ khi ăn mặn, nên mua những vật người ta làm sẵn, hoặc làm giảm bớt số lượng thịt cá, ăn nhiều rau cải, sữa, tạm dùng trứng gà, trứng vịt không tượng con.
    Khi đă tinh tấn về mặt tinh thần, không nên ăn trứng gà, trứng vịt, v́ trứng cũng là một sanh vật sắp nảy nở.

    3. Những điều cần tránh

    a) Không nên kiêu mạn. Người có phúc duyên ăn chay được dễ dàng, không nên sanh ḷng kiêu mạn, tự cho ḿnh là hơn người, và khinh người ăn mặn. làm như thế đă sanh ác cảm với người mà lại c̣n làm tổn âm đức của ḿnh nữa.
    b) Không nên háo danh. Có người mới bước vô đường đạo, đă ăn trường trai ngay, cốt để người khác khen ngợi. Ăn chay như thế là do ḷng háo danh mà ra; hành động này không có lợi cho sự tu hành mà lại c̣n có hại: khi không c̣n ai khen ngợi nữa, th́ không thấy hứng thú để tiếp tục ăn chay nữa.
    c) Không nên ép xác. Có người tưởng lầm rằng: ăn chay là để hành hạ thân xác, nên cố ăn một cách cực khổ, như chỉ ăn ṛng ră tương rau, muối sả...từ năm này sang năm khác. Ăn như thế th́ sẽ hao ṃn thân xác và chết yểu trước khi thành đạo.
    d) Không nên giả mặn. Có nhiều bà nội trợ muốn trổ tài khéo léo của ḿnh bằng cách nấu chay mà giả mặn, rồi đặt tên món ăn mặn, hay làm ra những h́nh thức giống như đồ mặn. Thí dụ như: củ hủ cau, củ hủ dừa kho mà gọi là cá tra kho; bắp chuối luộc trộn giấm và rau răm, lại đặt tên thịt gà xé phay; bí đao xắt mỏng cặp gắp nướng ăn với bánh hỏi mà lại đặt tên là thịt ḅ lụi v.v....
    Như thế, là đă vô t́nh xúi giục người ăn chay nghĩ đến món mặn, miệng ăn rau dưa, mà ḷng tưởng nhớ đến thịt cá, làm tṛ cười cho thế gian.
    đ) Không được quên ngày chay. Không nên khinh thường quên những ngày chay mà ḿnh đă phát nguyện, dù gặp trường hợp bất thường như đi lỡ đường, làm việc quá buổi, lúc đói quá mà không có sẵn thức ăn chay.
    e) Không nên dùng ngũ vị tân. Ngũ vị tân là: hành, hẹ, tỏi, nén, hưng cừ không nên dùng, v́ các thứ này đă hôi, lại có nhiều chất kích thích ḷng dục vọng.

    IV.Lợi Ích Của Sự Ăn Chay

    1. Phương diện cá nhân

    Những lợi ích của sự ăn chay đối với cá nhân rất lớn lao. Người ăn chay không những thâu hoạch được những lợi ích trong hiện tiền mà cả trong đời sống tương lai nữa.

    a) Trong hiện tại, người ăn chay được hưởng lợi ích sau đây:
    Tiết kiệm được tài chánh, v́ đồ ăn chay rẻ hơn đồ ăn mặn.
    Tiết kiệm được ngày giờ và công lao nấu nướng, v́ mướp, dưa, bầu bí, khoai...cắt rửa mau và ít tốn nước; và kho kho, luộc, nấu nướng lại mau chín, ít hao củi.
    Thân thể được mạnh khỏe; tinh thần được nhẹ nhàng, trong sạch; trí tuệ được minh mẫn dễ tu thiền quán.

    b) Trong đời sau, không chịu quả báu giết hại, nên không phải trả nợ máu thịt, khỏi phải thường mạng. Nếu trở lại làm người, th́ được trường thọ.

    2. Phương diện xă hội, nhân loại, chúng sanh

    Ăn chay không những có lợi ích cho cá nhân, mà c̣n cho xă hội, nhân loại, chúng sanh nữa. Nếu ai ai cũng ăn chay th́ thế giới Ta Bà này làm ǵ có tiếng rên siết v́ chết oan của oài vật và tiếng than thở, đau đớn của người v́ nạn tương tàn, tương sát.
    Một nhà Bác học có nói: "Muốn thế giới ḥa b́nh, bắt đầu trong bữa ăn con người phải không có một chút máu hay một miếng thịt cá nào cả".
    Câu nói đầy đạo đức này cũng đồng một ư nghĩa với câu nói của Cổ nhân:
    "Nhất thế chúng sanh vô sát nghiệp,
    Hà sầu thế giới động đao binh".

    (Nếu tất cả chúng sanh không sát hại lẫn nhau, th́ sợ ǵ thế giới có giặc giă).
    Người ăn chay là một chiến sĩ của Ḥa b́nh. Thật vậy người ăn chay, với một tâm từ bi vô lượng, coi muôn loài là ḿnh, ḿnh là muôn loài, không giết hại sanh vật để thỏa măn dục vọng, không bao giờ nỡ tâm tàn sát đồng loại để đạt mục đích lợi danh.
    Nếu trong xă hội, ai ai cũng ăn chay, th́ đâu có những chuyện gây gổ, đánh đập nhau, như chúng ta thường thấy hằng ngày.
    Nếu trong một nước, ai ai cũng ăn chay th́ không có chuyện mạnh hiếp yếu, khôn lấn dại, chém giết lẫn nhau để thỏa ḷng dục vọng.
    Nếu trong thế giới, ai ai cũng ăn chay, th́ thế giới này là Cực lạc thế giới.

    C. Kết Luận

    Mọi Người Dù Phật Tử Hay Không Đều Nên Ăn Chay
    Như chúng ta đă thấy ở các đoạn trên, xét về phương diện khoa học hay Phật học, về phương diện cá nhân hay đoàn thể, về hiện tại hay tương lai, sự ăn chay đều có rất nhiều lợi ích.
    V́ vậy, những người không phải là Phật tử, nếu muốn thân thể được mạnh khỏe, tinh thần được khinh an, trí tuệ được minh mẫn để học tập; nếu muốn tiết kiệm được tài chánh, công lao, thời giờ, nếu muốn gia đ́nh được ḥa thuận yên vui, th́ hăy mau mau làm quen với những thức ăn chay.
    C̣n những ai đă là Phật tử, đă nguyện theo bước chân của đức Từ phụ, th́ phải thực hành phép ăn chay, để ḷng Từ bi được mở rộng, tinh thần b́nh đẳng được lan xa, trí tuệ được tỏ ngộ, đạo quả được chóng viên thành.
Vẫn biết, nói dễ mà làm khó; nhưng một người tiến bộ và có thiện chí, khi đă thấy rơ những điều lợi ích, th́ dù khó bao nhiêu cũng quyết thực hành cho được. Sự thực hành ấy không phải làm ngay trong một lần, mà phải tuần tự tiến bước.
    Nếu chúng ta biết áp dụng phép ăn chay đúng như những cách thức đă nói ở trên, th́ thiết tưởng không có ǵ là khó lắm. Điều quan trọng nhất là chúng ta thật có thiện chí hay không mà thôi.
 

Minh Quang posted January 12, 2002

Up ] PHPT1 Dao Phat ] PHPT1 Luoc Su Phat 1 ] PHPT1 Bat Quan Trai ] Bat Quan Trai Gioi ] PHPT1 Luoc Su Phat 2 ] PHPT1 Quy Y Tam Bao ] PHPT1 Ngu Gioi ] PHPT1 Sam Hoi ] PHPT1 Tho Lay Cung Phat ] PHPT1 Tung Kinh Tri Chu Niem Phat ] [ PHPT1 An Chay ]