Chùa Hải-Đức in Jacksonville

[Home] [Up] [Điểm Sách] [Sutras] [Dharma Talks] [GĐPT] [Sinh Hoạt] [Our Activities] [Kinh] [Pháp Thoại audio mp3] [Tin Tức Phật Giáo] [Thuyết Pháp] [Thơ Văn] [Ngoại Điển] [Phật Học] [Tụng Kinh] [Nghi Lễ - Rituals]

Đại Đế Asoka

 

Soạn giả: Hộ Giác

 

 

Phần I 

Nơi Hoàng cung Pataliputra

Hoàng tử Asoka được đa số đại thần ủng hộ

Quá tŕnh xây dựng kinh đô Pataliputra

Quá tŕnh xây dựng (tiếp theo)

Đề bà đạt đa gợi ư A xà thế giết cha

Trong ṿng lao

Diễn tŕnh dời kinh đô

A dục buổi ấu thời

Nơi trung tâm Giáo Đường Takkasila

Mối t́nh rừng 

 

Nơi Hoàng Cung Pataliputra

 

Trong cung điện về đêm, những ngọn đèn kiểu xưa, quư hiếm được thiết trí có hệ thống thật khéo, khiến nh́n không chán, buông thả ánh sáng hồng nhạt huyền ảo mông lung bao trùm không gian nội điện.  Đặc biệt những ngọn đèn gần long sàng chiếu một màu sáng thật mát không chói chang, gay gắt.

Trên long sàng, Đức vua Bindusara (Bin đú sa rá) long thể tiều tụy v́ tuổi đời chồng chất, lại thêm bịnh t́nh có phần trầm trọng khiếng long nhan nhợt nhạt, mất thần, phiền năo, thỉnh thoảng thở dài nặng nhọc.  Nhà vua nh́n về phía Hoàng hậu và các đại thần túc trực, ánh mắt đăm chiêu, tâm trạng ch́m sâu trong bao vấn đề đại sự liên quan vận nước ḷng dân, san hà xă tắc, đế nghiệp vương triều, nhất là người thừa kế ngai vàng v́ đất nước không thể một ngày không có vua.  Đang mien man suy nghĩ, Đức vua bỗng đưa ánh mắt về vị đại thần vô cùng thân tín ư định truyền chỉ tối hậu.  Nhưng, ngay lúc ấy, một vị bạch y tu sĩ lăo thành được đưa vào bệ kiến.  Đức vua chấp tay chào trong khi Hoàng hậu và các đại thần đồng loạt đều làm như vậy.  Sau khi ngồi nơi phải lẽ, vị lăo tu sĩ Bà la môn nhẹ nhàng an ủi phụng chúc:

-  Muôn tâu, nhân danh đấng Phạm đế tối tôn, bất tử, tạo hóa chủ, bần đạo kính chúc Hoàng thường phước như biển lớn, thọ tợ đất trời, tai nạn hóa giải, cửu trụ ngai vàng, để trào thần và muôn dân thừa ân vũ lộ.

Vẫn giữ tư thế chấp tay, Đức vua nói lời cảm khái:

-  Trẫm lấy làm phấn khởi với lời chúc tụng của ngài, vô vàn biết ơn.  Tuy nhiên, trẫm biết rất rơ ân sủng phạm khải mà đấng tối tôn đặc ban cho trẫm đă quá đầy đủ, và hôm nay người có lệnh triệu hồi th́ trẫm không có bất cứ lư do ǵ mà tŕ hoăn.  Trong đêm nay nếu chậm th́ sáng mai trẫm sẽ được về hầu ngài.

Nói đến đây, Đức vua im lặng, ánh mắt ngước nh́n lên trần cung điện.  Vị lăo sư Bà la môn sách tấn nhẹ nhàng, rơ ràng từng câu:

-  Muôn tâu, theo lư giải trong thánh thư Phệ đà th́ không có cá thể sanh ra và chết đi mà chỉ là sự chuyển vận từ trạng thái này sang trạng thái khác.  Phạm đế đại ngă, bất tử, vĩnh hằng c̣n loài người là những tiểu ngă hay sinh ngă từ đại ngă của Phạm đế.  Do đó, Phạm đế là đại ngă bất tử, vĩnh hằng th́ loài người – con Ngài cũng sẽ vĩnh hằng bất tử như Ngài.  Hơn nữa, cuộc đời Hoàng thượng là một chuỗi dài hướng thiện, hướng thuợng, sống lợi ḿnh lợi người, tích cực hy hiến như nước sông lưu lộ đa dụng và đa lợi.  Với những công đức lớn lao, thù thắng ấy đă quá đủ trợ duyên Hoàng thượng trở về sống vĩnh hằng với đấng tối tôn Tạo hóa chủ.

Quan sát sắc diện Đức vua, thấy có phần phấn chấn hoan hỉ cũng như niềm tin bất thối đối với lư giải mang tánh mặc khải do Phạm đế đặc ban, lăo sư cung kính tạ từ.  Sau một lúc im lặng khá lâu, Đức vua lệnh gọi đại thần Sirigupt (Si ri gúp) đến gần, phán hỏi:

-   Khanh có biết Susima (Sú sí má) Đông cung Thái tử hiện ở đâu?

-  Muôn tâu, Thái tử đang trấn nhậm thị trấn Takkasila (Tắc cá si la).

-   Trẫm muốn truyền ngôi cho Susima, khanh hăy truyền lịnh trẫm khẩn triệu Susima từ Takkasila hồi kinh (Pataliputra: Pa tá li pút trá: tên kinh đô) lập tức! 

Vị đại thần vẫn quỳ cúi đầu im lặng bên long sang.  Trong sự im lặng khó hiểu này, ông suy nghĩ rất nhanh về những sự kiện quá khứ liên quan triều cương quốc thổ, ngai vàng đế nghiệp nhất là nhân vật thừa tự ngôi báu mà ông có trách nhiệm trực tiếp pḥ tá trong tương lai cũng như ông đă từng hơn nửa đời cúc cung tận tụy phục vụ trung thành đối với tiên đế trong quá khứ.  Ông tự vấn: là công bộc, ta nên đặt quyền lợi quốc gia đại sự lên trên hay t́nh cảm cá nhân để duy tŕ đặc lợi đặc quyền cho bản thân và gia đ́nh mai hậu.

Trong thẳm sâu lư trí, ông dứt khoát chọn giải pháp thứ nhất.  Thế là nhân vật thừa kế ngai vàng phải hội đủ tiêu chuẩn đức tài và tấm ḷng yêu nước thương dân tha thiết.  Qua trí năng sáng suốt vô tư, ông nhận thấy Hoàng tử Asoka (A dục) mới xứng đáng kế nghiệp lănh đạo đất nước, thần dân v́ bản năng văn vơ kiêm ưu, đức tài dung hợp, lư trí sáng suốt, tánh ư quyết đoán, t́nh cảm chan ḥa, trên kính dưới nhường, nhất là đă từng chứng tỏ khả năng dẹp loạn bảo vệ cương thổ mà thành tích đă nhiều lần tiêu biểu.  Trong khi Đông cung Thái tử Susima th́ hoàn toàn ngược lại.  Chẳng những vậy mà c̣n quá nặng tánh quan liêu, xem thường thuộc cấp, thích hưởng thụ và nghe lời xu nịnh, thưởng phạt bất minh.  Ông kết luận, nếu Đông cung Thái tử lên ngôi th́ đất nước sẽ không có thái b́nh và nhân dân sẽ không an lạc.  Do đó, ông quyết định áp dụng mọi biện pháp thích nghi kể cả chiến thuật khán chỉ vô cùng khéo léo.

Ánh mắt vẫn tiếp tục nh́n lên trần cung điện, Đức vua phán hỏi vị đại thần:

- Khanh đang suy nghĩ ǵ mà im lặng vậy?

- Muôn tâu, thần kính xin Hoàng thượng ban ân cho phép hạ thần khẩn hội ư các vị đại thần đệ nhất phẩm lấy quyết định chung trước khi kiến tŕnh thánh ư lên nhị vị Hoàng tử.  V́ Đông cung Thái tử Susima không thể bỏ ngơ thành Takkasila.  Thần kính xin lịnh Hoàng thượng phải truyền khẩu lịnh cho hạ thần điều động Hoàng tử Asoka tạm rời  qua giữ thành Takkasila th́ Đông cung Thái tử mới hồi kinh được.

Đức vua chuẩn tấu: tùy khanh quyết định.

Đại thần Sirigupt (Cần Chánh) ra đại sảnh bàn thảo với các vị đại thần đang nóng ḷng chờ nghe chỉ dụ.  Ông tường tŕnh diễn tiến sự việc mạch lạc và ông vận dụng toàn bộ chức năng thông tuệ hướng dẫn tư tưởng có định hướng bằng những lập luận giải thích khế hợp lư t́nh khiến số đông đại thần có mặt mà xưa nay vốn đă có cảm t́nh với Hoàng tử Asoka đồng thuận với đại thần mặc dù trước đó chưa dám công khai hóa.

Nắm vững được tâm lư đồng thuận của tuyệt đại đa số các vị đại thần hiện diện, Sirigupt chính thức lấy biểu quyết bằng im lặng nếu đồng ư.  Vấn đề được ghi nhận ngoài dự liệu là tuyệt đại đa số đều im lặng nhất trí.  Duy chỉ có ba người phát biểu lo ngại về truyền thống hoàng triều xưa nay Đông cung Thái tử cũng là trưởng tử phải là người kế vị.  Đại thần Sirigupt đặt câu hỏi:

- Nếu trường hợp Đông cung Thái tử mang bịnh tâm thần hoặc hoàn toàn thiếu khả năng lănh đạo quốc gia hoặc nổi tiếng độc tài tàn ác hoặc chỉ thích đam mê tửu sắc th́ có nên suy tôn vị ấy lên ngôi cửu ngũ trị nước chăn dân hay không?

Mọi người đều im lặng.

 

Hoàng tử Asoka được đa số đại thần ủng hộ

 

Đại thần Sirigupt hướng dẫn các vị thượng phẩm đại thần vào chầu Đức vua Bindusara đang nằm trên long sang, vô cùng mệt mỏi, đôi mắt mất thần, qua giọng nói rất yếu Đức vua phán hỏi đại thần Sirigupt:

- Khanh đă phái người khẩn triệu Đông cung Thái tử Susima hồi kinh chưa?

- Muôn tâu, thần đáng tội chết, v́ Hoàng tử Asoka đang lâm trọng bịnh, chưa kịp sang Takkasila thay thế Đông cung Thái tử, cho nên Thái tử chưa kịp hồi kinh đúng khẩu lịnh Hoàng thượng.

Cặp mắt nhắm nghiền, hơi thở nặng nhọc, long nhan đanh lại, nếu không v́ lư do hơi ṃn sức kiệt, Đức vua đă nổi trận lôi đ́nh và thủ cấp đại thần hẳn đă phải ĺa khỏi cổ.  Nuốt lệ oán hận, tủi nhục vào ḷng, Đức vua tự biết thân phận bất lực, vô hộ, vô chủ, vô quyền mà thực tế phũ phàng đă khiến ngài đau ḷng, nát dạ: ta đă già yếu, bịnh hoạn, sự sống tạm thời như chỉ mành treo chuông. Thân xác ta đă hoàn toàn bất lực, mọi quyền hành đă vuột khỏi tầm tayMọi người không tuân lịnh ta.  Công thần trở thành thượng thần.  T́nh yêu trở thành thương hại.  Người thân thương bắt đầu xa lánh.  Những người cần ta ban ơn mưa móc nay họ không cần nữa.  Th́ ra, mọi người trên thế gian này đến với nhau chỉ v́ đặc quyền đặc lợi, khi quyền lợi không thể hiến cho th́ lập tức trở thành xa lạ.  Đúng là một cuộc đổi chác.

Để phá tan bầu không khí vô cùng im lặng, ngột ngạt và khó thở, đại thần Sirigupt tấu tŕnh:

- Muôn tâu, trong hoàn cảnh vạn bất đắc dĩ này, chúng thần kính xin Hoàng thượng cho phép Hoàng tử Asoka tạm thời nhiếp chánh v́ quốc gia không thể một ngày không có vua.

Nhận thấy Đức vua hoàn toàn không phản ứng và không c̣n nói được nữa, các đại thần lập tức cung thỉnh Hoàng tử Asoka bệ kiến vua cha trong triều nghi hoàng bào cân đai áo măo thật chỉnh tề, oai phong lẫm liệt.  Nỗi uất hận tràn ngập tâm can, Đức vua gượng ngồi dậy để phủ nhận vai tṛ kế vị của Hoàng tử Asoka, nhưng Hoàng tử và đại thần Sirigupt cùng lúc kịp thời nâng đỡ Đức vua.  Dùng sức tàn cộng thêm phẫn hận, Đức vua xô đẩy hai người ra và ngài ngă xuống, mắt trợn ngược băng hà.

Đại thần Sirigupt chính thức tuyên bố Đức vua đă thực sự giá băng.  Tất cả đồng loạt quỳ mọp vừa cúc cung vừa khóc kể, đập ḿnh, kêu gào vô cùng thảm thiết nhất là Hoàng hậu v́ quá xúc động té nằm bất tỉnh.  Các cung phi lật đật đỡ Hoàng hậu và tận t́nh lay gọi, hồi lâu Hoàng hậu mới từ từ tỉnh lại.  Nhưng suối lệ tiếp tục tuôn trào, bà nấc lên từng hồi, to nhỏ, hai tay đập ngực thét gào, cơi ḷng tan nát, thân xác ră rời, tay chân mềm nhũn cơ hồ không c̣n sức sống.  Ngay lúc ấy, đại thần Sirigupt lấy lại b́nh tĩnh, đứng lên dơng dạc tuyên chiếu:

- Tâu Hoàng hậu, kính toàn thể đại thần thượng phẩm, trước lúc giá băng, tiên đế đă ủy thác Hoàng tử Asoka kế vị ngai vàng, và tân vương đă chính thức bái lănh thiên mệnh mà h́nh thức triều nghi hoàng bào, đai cân vương miện hoàn toàn nghiêm túc đúng theo truyền thống của các vị tiên đế ḍng Moriya (Mô ri da).

Sau lời tuyên chỉ chính thức của đại thần Sirigupt, tất cả đều quỳ mọp nhất loạt tung hô vạn tuế, vạn tuế, vạn vạn tuế!

Hoàng tử Asoka chính thức là nhiếp chính vương, chỉ c̣n chờ ngày hoàng đạo tức vị đăng quang.  Trong vai tṛ nhiếp chính Hoànt tử truyền lịnh tổ chức quốc tang phụ vương thật nghiêm trang trọng thể.

Thương ôi! kiếp người ngắn ngủi, cuộc sống vô thường.  Sự sanh bất định, bịnh tật biến tướng, sự chết chực chờ, nơi chết vô chừng, cảnh giới thọ sanh bất ổn, tất cả bất định luật này nay đă đến với Đức vua Binadusara, một thời gồm thâu gần hết lục địa Ấn Độ, quyền sinh sát trong tay, nhất hô bá ứng, văn quan thực tài dưới trướng hàng trăm, vơ tướng lược thao hàng ngàn, binh hung thiện chiến hàng vạn, thế mà giờ đây chỉ là bóng mờ sương khói.  Ngày xưa đến như thế nào, giờ th́ ra đi như thế đó, khi đến chẳng xin phép ai, lúc ra đi cũng chẳng từ giă ai, đến với nghiệp, ra đi cũng với nghiệp, đến với hai bàn tay trắng, ra đi cũng với hai bàn tay trắng.  Sự hiện thành và tiêu tán của một kiếp người chỉ là sự đắp đổi liên hồi của ḍng đời trôi chảy thiên thu bất tận mà thôi.  Trong kinh, Phật dạy năm pháp quán.

Phật xưa rằng kiếp nhân sinh

Lắm điều khổ lụy chẳng dành riêng ai

Xuân xanh rồi cũng tàn phai

Thời hoa mộng tựa sương mai đầu cành

Tấm thân tứ đại hợp thành

Ốm đau bịnh tật chẳng dành riêng ai

Dù cho thọ mạng ngắn dài

Cổ kim nào kẻ thoát tay tử thần

Người thân ly biệt người thân

Trăm năm bao lượt khó ngăn lệ nhoà

Mỗi người riêng nghiệp thiểu đa

Rừng mê bể khổ phải qua một ḿnh

Tử sinh nối tiếp tử sinh

Trầm luân khởi tự vô minh cội nguồn

Trí nhân hiểu lẽ vô thường

Tinh cần tu tập thẳng đường vô sanh 

Suốt hai mươi tám năm ngồi trên ngai vàng, ngự trị thiên hạ, hưởng thụ năm dục lạc: sắc đẹp, tiếng hay, mùi thơm, vị ngon, xúc lạc như một thiên tử.  Nhưng bây giờ th́ sao?

Khi nào lên các xuống lầu

Bây giờ một nắm cỏ sầu xanh xanh

Khi nào liệt liệt oanh oanh

Bây giờ một trận tan tành gió mưa

Khi nào ngựa lộc xe lừa

Bây giờ mây rước trăng đưa mơ màng

Khi nào ra trướng vào màn

Bây giờ nhà cửa xóm làng cách xa

Khi nào mẹ mẹ cha cha

Bây giờ bóng núi khuất xa muôn trùng

Khi nào vợ vợ chồng chồng

Bây giờ trăng khuyết c̣n mong chi tṛn… 

Tất cả trạng huống phũ phàng vừa kể đă xảy đến cho chính Đức vua.  Con tôi, tài sản tôi, nghĩ quấy người ngu khổ, thân ta c̣n không có, con đâu tài sản đâu.  Trong kinh Pháp cú Đức Phật dạy như vậy.  Ngài nhấn mạnh tư các thiếu đề cao cảnh giác: Thân ngươi như lá úa, diêm chúa chực chờ ngươi, đường dài không quán trọ, dặm trường thiếu tư lương hoặc một khi thần chết hiện về, nào ai có thể chở che cho ḿnh, vợ con quyến thuộc chí t́nh, ngậm ngùi chỉ biết đứng nh́n khóc than.  Thật tội cho Đức vua! trước giờ phút thăng hà, một nguyện vọng nhỏ nhoi, khiêm nhường mà chẳng ai tùy thuận chấp hành.  Vấn đề sau cùng mà mọi người đối xử với đức vua là mọi người sợ thối, bỏ xác vào ḷng đất, ức không sao dở nổi nắp quan tài, trước tử thần đều đại bại giống nhau, sự nghiệp đổ như sóng va vào đá.

Quốc tang Đức vua Bindusara truyền đi rất nhanh.  Đông cung Thái tử họp bàn với văn quan vơ tướng dưới trướng tại Takkasila.  Cái ai tin vua cha băng hà làm Đông cung Thái tử đau ḷng th́ ít nhưng hung tin ngai vàng ḿnh có quyền thừa kế th́ đă vào tay Asoka.

Càng nghĩ càng căm tức, ức ḷng không chịu nổi, nhất là quyền lợi ngai vàng đế nghiệp không phải là chuyện thương măi lỗ lời từ từ giải quyết, mà đây là chuyện quyền uy tuyệt đỉnh, hàng ngàn người đẹp túc trực sẵn sang thỏa măn thị hiếu, đúng như câu: “Cung nga thế nữ diễm t́nh, vũ ca d́u dặt cung nghinh tứ bề, lầu tránh nắng tuyết lê nở rộ, đ́nh thanh lương trăng gió dạt dào, sớm chiều hải vị sơn hào, lầu son các tía vinh sang tuyệt trần.”  Đùng một cái, tất cả đều mất mát, mất mát lớn lao, mất mát nhục nhă.  Không thể được, ta nhất định phải lật ngược thế cờ.  Ta không thể là một Đông cung thùng rỗng, hèn nhát.  Ta phải xua quân chiếm lấy những ǵ thuộc về sở hữu truyền thừa của ta.  Nhưng ḍng tư tưởng Đông cung bị khựng lại khi nhớ đến tài năng thao lược, sức khỏe không người đối thủ và, đă lập nhiều chiến công hiển hách trong thành tích dẹp loạn.  Thái tử cảm thấy cuộc hành tŕnh đụng phải núi đá, bất giác rung ḿnh khi nghĩ đến công cuộc tranh mồi từ miệng sư tử.  Danh nhân dạy: “Hiểu biết không thắng ham muốn.”  Tâm lư bịnh hoạn này hôm nay đă đến với Thái tử Susima.  Nét mặt sạm đanh, ánh mắt tóe hung quang, Đông cung phán hỏi:

- Các khanh tướng, các vị thành thật trả lời.  Theo truyền thống vương triều Moriya sau khi tiên đế băng hà, ai là người chính thức, hợp pháp kế vị ngai vàng?

- Tâu Thái tử, căn cứ truyền thống hoàng triều th́ Đông cung Thái tử và là trưởng tử phải được nối ngôi tiên đế, Virasena (Vi ra sê na) vị quan cận thần tŕnh tâu như vậy.

- Giờ th́ ngai vàng thuộc quyền sở hữu của Hoàng tử Asoka!

- Tâu Thái tử, ta có thể khởi binh chiếm lại.

- Khanh tưởng có thể chiếm lại dễ dàng lắm sao?

- Dĩ nhiên không dễ, nhưng thưa Thái tử, chúng ta chưa xuất quân làm sao biết thắng bại.  Hơn nữa, binh hung tướng giỏi dưới trướng Thái tử cũng không phải là ít.

- Vấn đề vô cùng trọng đại, chư khanh tướng phải nghị bàn thập phần cẩn trọng về cả hai mặt chiến lược và chiến thuật.  Không khéo sẽ bị hy sinh oan uổng.

Có ư kiến cho rằng, dù sao Thái tử và Hoàng tử Asoka cũng là t́nh huyết thống, mặc dù khác mẹ.  Về điểm này, Thái tử thực sự có nghĩ đến, nhưng ngài lư luận: ta th́ lúc nào cũng nghĩ nó là em, nhưng Asoka có bao giờ nghĩ ta là anh.  Nếu biết điều, có nghĩ chút t́nh, th́ khi nào Asoka lại dành ngôi tiếm vị.

Thật tội cho Đức vua Bindusara là nỗi bất hạnh rất lớn đă xảy ra khi ngài nằm xuống.  Thay v́ các vị Hoàng tử cùng chung lo tang lễ phụ vương, đàng này lại xảy ra thảm cảnh tranh quyền đoạt vị.  Mặc dầu quốc táng đă được long trọng cử hành, nhưng trong thâm tâm mọi Hoàng tử đều đăm chiêu suy nghĩ, t́m mưu tính kế, tranh dành bá nghiệp; nhất là Đông cung Thái tử Susima v́ trấn nhiệm quá xa không hồi kinh thọ tang kịp lúc.

Tại kinh đô Pataliputra (Pa tá li pút trá) Hoàng tử Asoka đă chính thức nhiếp chánh.  Khi mọi quyền hành chưa thực sự vào tay th́ ước mơ mong muốn.  Nhưng đến khi chính ḿnh là sở hữu chủ th́ cảm nhận công cuộc điều hành chánh sự vô cùng khó khăn, nguy nhất là công cuộc tranh dành quyền bính sinh tử bất tương nhường.

Một buổi hoàng hôn nhạt nắng, Đức vua Asoka long nhan đượm nét u buồn:

- Các khanh cảm thấy ta tiếm ngôi vương huynh có khế lư, hợp đạo hay không?

- Muôn tâu, đại thần Sirigupt khẳng định, bá quan, trào thần văn vơ tín tưởng tôn vinh Hoàng thượng th́ Hoàng thượng là thiên chủ thay Phạm đế trị nước an dân.  Lư đạo là ở chỗ đó.  Cúi xin bệ hạ chớ có ngại ngùng, hăy đặt quyền lợi đất nước, thần dân ưu tiên tối thượng.

Đại thần Sirigupt tấu tŕnh vừa xong, một lần nữa, tất cả đều cúc cung tung hô vạn tuế, vạn tuế, vạn vạn tuế!

- Trong trường hợp hoàng huynh Susima tranh ngôi hợp pháp th́ sao? Đức vua Asoka  phán hỏi.

- Muôn tâu, quyết định tử chiến! các đại thần nhất loạt đồng tấu.

- Nhưng trẫm rất đau ḷng v́ cảnh cốt nhục tương sát tương tàn.

- Muôn tâu, nếu nội chiến xảy ra th́ chúng ta phải tự vệ bằng mọi giá v́ quyền lợi là điều phải đấu tranh chiếm hữu.  Khi thắng lợi th́ mọi người sẽ quy phục và sống chết với lịnh Hoàng thượng.  Hơn nữa, người đời chỉ pḥ thịnh mà không pḥ suy.  Chúng thuộc-thần kính mong lịnh Hoàng thượng nắm lấy thời cơ.  V́ nếu thất bại th́ từ lịnh Hoàng thượng cho đến chúng thuộc-thần sẽ không c̣n mạng sống.

Một trận chiến nội tâm vô cùng quyết liệt mà Đức vua phải có thái độ dứt điểm.  Qua giây phút không lâu, Đức vua bỗng đứng lên, tay rút bảo kiếm âm thanh rợn người đưa thẳng lên cao như trụ đồng, ánh quang chiếu tỏa xanh biếc, Đức vua dơng dạc tuyên bố thật rơ, từng câu vững chăi, vang rộng như phạm âm của Phạm thiên chủ:

- Từ nay về sau, trẫm nhân danh Hoàng đế Asoka ḍng Moriya, sẽ trị v́ thiên hạ đúng theo vương đạo. Xin đấng Phạm đế soi xét và minh chứng.  Nếu trái lời, sẽ tự nhận lấy mọi h́nh phạt.

Sau lời tuyên triệu chính thức và lịch sử, Đức vua dùng thần lực cắm ngập mũi kiếm báu xuống nền kim loan điện, cán kiếm không lay động.  Thật là hảo thần lực! Bá quan trào thần văn vơ đều dập đầu tung hô tung hô vạn tuế gần như bất tận… âm thanh vang động cả một góc trời.

 

Quá Tŕnh Xây Dựng Kinh Đô Pataliputra

 

Lùi về quá khứ sau khi Đức vua Asoka nhiếp chính khoảng hơn hai trăm năm.  Lúc bấy giờ chỉ có kinh đô Rajagaha (Vương Xá) xứ Magadha (Ma kiệt đà), Đức vua Bimbisara (B́nh xa vương).  Bậc thánh sơ quả tu đà hườn trị v́ thiên hạ đúng theo Thập Vương Pháp.

Hoàng hậu Videhi (Vi đề hi) hạ sanh hoàng nam đặt tên Ajatasattu (Á cha tá sát tu = A xà thế).  Sở dĩ, Hoàng tử mang tên này v́ Hoàng hậu cố t́nh hoán chuyển một nghịch cảnh vô cùng thương tâm oan nghiệt bằng một cái tên theo sự tin tưởng của lịnh bà.  V́ rằng, trong lúc hoài thai lịnh bà thèm hút máu Đức vua.  Nhưng v́ quá thương con, nhất là tâm trạng đầu tiên người sắp được làm cha khi biết rơ ḍng máu của ḿnh chảy ra để tiếp nối ḍng máu của ḿnh, Đức vua rạch ngón tay cho Hoàng hậu hút máu.

Qua sự thèm khát quái gở này của Hoàng hậu, các chiêm tinh gia tiên đoán hoàng nhi sẽ là nhân vật đại nghịch, bất hiếu sát hại vua cha.  Biết được sự thật này lịnh bà quyết tâm phá thaiĐă nhiều đêm trằn trọc không chợp mắt, Hoàng hậu trở nên xanh xao tiều tụy, Đức vua gạn hỏi nhiều lần nhưng lịnh bà không dám thố lộ.  Măi đến khi Đức vua hạ lịnh, lịnh bà mới dám tŕnh tâu tất cả sự thật liên quan thai nhi và những lời tiên tri của các chiêm tinh tín cẩn.  Long nhan an nhiên b́nh tĩnh, Đức vua an ủi, khích lệ:

- Ái hậu ơi! Trên thế gian này, con là núm ruột của cha mẹ.  Phá thai, nhất là thai nhi vô tội, th́ trẫm nghĩ thà chính ta tự sát c̣n hơn.  Ḷng dạ nào mà giết con cho đành.

Hoàng hậu phủ phục khóc như chưa bao giờ được khóc.  Khi nước mắt đă chảy ra nhiều, lịnh bà cũng cảm thấy vơi sầu, bớt thảm.  Bằng giọng nói đứt quăng qua tiếng nấc:

- Muôn tâu, thần thiếp nào dám có hành động phạm thượng.  Chẳng qua, thần thiếp không muốn thấy thảm cảnh con giết cha, và người cha hiền thiện, đạo đức đồng thời là một minh quân thánh nhân phải chết vô cùng đau đớn v́ chính núm ruột của ḿnh.  Lịnh Hoàng thượng có hiểu thấu cho ḷng của thần thiếp?

- Hiểu, hiểu rơ, trẫm thực sự thấu suốt tấm ḷng ái hậu.  Nhưng hậu có suy nghĩ chín chắn chưa?  Nếu làm như vậy, hậu sẽ phạm tội sát sanh trực tiếp và nếu trẫm đồng ư, trẫm cũng sẽ bị tội gián tiếp sát sanh.  Tội này không phải nhỏ.  thật sự là một tội rất lớn.  Hậu chớ suy nghĩ vẫn .  Vả lại, nếu thảm trạng này là tiền nghiệp của trẫm th́ dù lên trời, xuống biển, vào non cũng không có cứ điểm an toàn thoát khỏi nghiệp lực.  Những ǵ đến cứ để nó đến, đừng cưỡng cầu.  Hơn nữa, tất cả những t́nh huống thuận nghịch, vui buồn, vinh nhục xảy ra cho bất cứ người nào đều hoàn toàn không do lỗi của ai mà chính là lỗi của sự luân hồi.  Hậu hăy lănh hội chơn lư vi diệu, thực tế mà đức Thế tôn Từ phụ đă khai thị.

Vấn đề được ghi nhận là Hoàng hậu tin tưởng lời giải thích khế hợp lư đạo của Đức vua.  Nhưng lời tiên đoán các chiêm tinh gia đáng tin cậy vẫn tiếp tục ám ảnh lịnh bà.  Cuối cùng lịnh bà quyết định phải phá thai bằng mọi giá.  Thứ nhất tránh cho con khỏi phạm trọng tội ngỗ nghịch bất hiếu, thứ hai tránh cho đấng phu quân mà lịnh bà yêu kính và trân quư như chính mạng sống của ḿnh không bị hiểm nguy bất trắc.  Bị thúc đẩy bởi ư nghĩ này, lịnh bà cải trang làm cung nữ hái hoa và đi thật nhanh về phía ḥn giả sơn trong vườn thượng uyển bao bọc bởi hoa lá, cây cao bóng mát kín đáo, vắng vẻ, u nhàn để thực hiện ư nghĩ táo bạo và bí mật.  Nhưng Đức vua đă có tiên liệu nên mật lịnh một số vơ tướng thân tín theo dơi cấp báo, đợi đúng lúc, Đức vua xuất hiện.  Lịnh bà chỉ c̣n kịp thời phủ phục và ̣a lên khóc nức nở nghẹn ngào.  Tất cả tâm sự ngổn ngang, nỗi niềm bức xúc th́ chính những giọt nước mắt đă nói thay cho lịnh bà.

Những ǵ đến rồi cũng phải đến.  Lịnh bà hạ sanh một hoàng nam vô cùng khôi ngô tuấn tú, màu da óng ánh như thếp vàng.  Đức vua và Hoàng hậu vui mừng như chết đi được sống lại.  Từ thành thị đến thôn quê đều nhất loạt tổ chức đại lễ khánh hỉ suốt ba ngày đêm vui hơn hội chợ.  Cái tên Ajatasattu (A xà thế) có nghĩa người thù chưa sanh để nhắc nhở mọi người nhất là bản thân Hoàng tử tuyệt đối khắc cốt ghi tâm tránh những hành động phạm thượng lỗi đạo, bất hiếu đối với phụ vương, một minh quân thánh nhân sơ quả (tức thánh Tu đà hườn, bậc thánh thứ nhất trong hàng tứ thánh Sotapanno).

Thời gian như bóng câu song cửa, Hoàng tử càng khôn lớn càng ngoan hiền, thông minh xuất chúng, văn vơ kiêm ưu, sở trường sử dụng cung tên bách phát bách trúng, nhất là đao pháp th́ trác tuyệt.  Một vấn đề cần được nói rơ, đó là Hoàng tử có một thân h́nh cân đối, cường tráng, biểu thị phong cách của một lực sĩ hảo hạng.  Hầu hết các vị giáo sư đều nh́n nhận Hoàng tử học hành tiến bộ trên sự tưởng tượng, nhất là khả năng lănh hội th́ quả thật phi thường.  Do đó, Hoàng tử thành tài, thành danh rất sớm.

Riêng lịnh bà Hoàng hậu dành gần hết th́ giờ để giáo dục Hoàng tử về lễ nghi, đạo đức nhất là hiếu hạnh cần thiết của một hiếu tử mà giá trị được Đức Phật khép vào một trong năm hạng người tột quư: Một vị Phật Tổ, một vị thành tựu đạo quả, một vị y pháp tích cực phụng hành, một vị pháp sư thuyết giảng đúng chánh pháp và một hiếu tử.  Nhờ khả năng truyền đạt đạo đức với tất cả giáo lư mà lịnh bà đă tâm lănh, nên đă cảm hóa được Hoàng tử, một tâm hồn biết thương người, thương vật, thậm chí một con kiến, Hoàng tử cũng không nỡ giết hại.  Lịnh bà đă có những giấc ngủ rất an lành, tự tại và măn nguyện: con ḿnh ngoan hiền, dễ dạy, dễ thương như vậy th́ làm sao nó có thể nghịch đạo, bất hiếu đối với phụ vương khả kính, khả ái của nó.  Lịnh bà hoàn toàn tin tưởng một trăm phần trăm qua sự tích cực giáo dục cũng như trong ư thức hiểu biết tiềm ẩn thâm sâu trong tâm trí lịnh bà.  Tuy nhiên, có một vấn đề vô cùng phức tạp nguy hiểm mà khả năng tiên liệu hữu hạn của con người không thể đạt đến, đó là những sự kiện bi thảm, nghiệt cay, nghịch lư luôn ẩn ḿnh trong lặng lẽ của thời gian, giống như những trận động đất tiềm ẩn trong ḷng đất sẽ bùng dậy khi thời cơ và nhân duyên chín muồi.

 

Quá Tŕnh Xây Dựng (tiếp theo)

 

Giấy, lá thơm, một khi đem gói thịt, cá ươn th́ chắc chắn sẽ trở nên hôi thúi.  Một sự thật, một chơn lư không thể đảo ngược.  Trong kinh Cát tường (Mangalasutta) gồm ba mươi tám yếu pháp, pháp thứ nhất Đức Phật dạy: Lánh xa người ác là cát tường.  Về kinh Vong hoại (Parabhavasutta), Đức Phật xác nhận: Ưa kết giao người xấu, thích hành vi người ác là mầm mống vong .

Thật là oan nghiệt, thật là đáng thương, nếu Hoàng tử Ajatasattu (A xà thế) không tiếp cận thân t́nh với Tôn giả Devadatta (Đề bà đạt đa) th́ đâu đến nỗi phạm phải trọng tội đại nghịch bất hiếu giết cha! Sự kiện này quan trọng thiết cốt đến độ Đức Phật minh định: Không có yếu tố ngoại tại nào khiến con người tác tạo điều ác như tiếp cận người ác.  Tôn giả Devadatta (Đề bà đạt đa) xuất gia thọ đại giới cùng lúc với các Tôn giả Anada (A nan đa), Anuruddha (A nậu đà la), Bhaddiya (Phách đí dá), Bhaggu (Phá gú), Kimbila (Kim bi lá), Upali (Ưu bà li).

Về sự tu chứng của bảy vị có được thành tựu dị đồng khác nhau:

Tôn giả Bhaddiya (Phách đí dá) chứng đắc tam minh, tức Túc mạng minh, Thiên nhăn, và Lậu tận minh.

Tôn giả Ananda (A nan đa) đắc sơ quả Tu đà hườn.

Tôn giả Bhaggu (Phá gú)Kimbila (Kim bi lá) chứng quả A la hán.

Tôn giả Anuruddha (A nậu lầu đà) đắc Thiên nhăn thông.

Tôn giả Upali (Ưu bà li) đệ nhất thông luật.

Tôn giả Devadatta (Đề bà đạt đa) đắc được tứ thiền ngũ thông, tức Thiên nhăn, Thiên nhĩ, Tha tâm, Thần thông biến hóa, và Túc mạng thông.  Trong thời gian đầu, sau khi xuất gia, Tôn giả cũng tích cực hành đạo, tuy duyên lành đạo quả chưa chín muồi, nhưng cũng đắc được ngũ thông như vừa kể.  Mặc dù thành tựu tứ thiền, ngũ thông, nhưng đạo quả cao tột chưa thành tựu th́ dễ bị hoại nếu để tham, sân, kiến, nghi, mạn khởi phát.

Lúc bấy giờ, Đức Phật cùng với số đông Tăng chúng đang ngụ tại kinh thành Kosambi (Cô sâm bi).  Do công đức Ba la mật tu tạo trong tiền kiếp, nhất là bố thí Ba la mật khiến quần chúng xa gần phát khởi tín tâm cúng dường tứ sự vô cùng đầy đủ.  Mỗi chiều, sau khi nghe pháp và cúng dường Đức Phật th́ hầu hết Phật tử đều hỏi thăm chư Tôn giả Xá lợi phất, Mục kiền liên, Ma ha ca diếp, Ma ha ca chiên diên, A nậu lầu đàA nan đa để vấn an, cúng dường tứ sự.  Gần như không ai để ư đến Tôn giả Đề bà đạt đa.  Trước sự kiện thực tế có phần phũ phàng, Tôn giả rất đỗi buồn phiền, suy nghĩ: nếu nói về danh vị th́ ta cũng là Hoàng tử như họ, lại là anh vợ của Đức Phật.  Hơn nữa, Xá lợi phấtMục kiền liên chỉ là ḍng dơi Bà la môn, nào phải con vua cháu chúa như ta.  Thế nhưng, tại sao Phật tử coi trọng họ mà xem thường ta.  Hay ông Sa môn Cồ đàm xúi xiểm, nói xấu về ta với Phật tử, chỉ v́ tư thù khi xưa, lúc  ở hoàng cung ta thường ḱnh chống và chủ trương ăn thua đủ với ông ta.

Trong kinh Phật dạy: Lợi danh như thể dây leo quấn quanh chằng chịt khiến cây chết ṃn; hoặc như cây chuối trổ buồng, cây tre, cây chổi trổ bông là thân cây mẹ phải già héo và chết.  Hoặc như tuấn mă chào đời th́ ngựa mẹ phải chết.  Nếu đừng quá đặt nặng lợi danh và đừng để tà tư duy chi phối, Tôn giả Đề bà đạt đa vẫn là mẫu Tỳ kheo khả kính, là mô phạm cho hàng tứ chúng.  Đàng này, thật tội cho Tôn giả, chẳng những bị tà tư duy ngự trị mà c̣n bị lợi, danh làm mù quáng lương tri lại thêm ganh tức và oán hận Đức Phật vô lư.

Tôn giả hạ quyết tâm phải trả mối hận ḷng vừa đắng cay vừa nhục nhă.  Tư tưởng mất hướng này đă khiến Tôn giả thay v́ cầm gươm đàng chuôi lại đi nắm đàng lưỡi, thật là oan nghiệt.  Vật nặng nếu được chuyên chở đỡ nâng có thể nổi không ch́m.  Nhưng nếu phương tiện chuyên chở ấy không c̣n th́ dù trời có muốn vật nặng ấy không ch́m cũng không thể được.  C̣n như mặt trăng, mặt trời mà ta cố nhận ch́m th́ chắc chắn sẽ bất lực v́ không ai có thể làm được.  Bất cứ cuộc hành tŕnh thiên lư nào dù nguy hiểm cam go nhưng nhờ khởi hành sớm th́ có lỡ bị lạc đường cũng vẫn c̣n th́ giờ để quay về lối cũ v́ đêm tối chưa bao trùm vạn vật.  Nhưng nếu bất trí, thiếu thận trọng khởi hành quá muộn, một khi lạc đường th́ chỉ có nước chờ chết.  Tôn giả Đề bà đạt đa thuộc mẫu người thứ hai.  Lư ra, trong lúc lạc đường giữa trường dạ tối tăm trời đất, chớ nên vọng động mà phải b́nh tĩnh ngồi xuống thận trọng lắng nghe âm thanh côn trùng, gió lay lá rụng, tiếng suối reo, có thể tiếng chó sủa không chừng.  Hoặc biết đâu một vài thứ âm thanh để ḿnh nhận định phương hướng và sau cùng, nếu chưa có cách thoát thân th́ có thể leo lên cây cao tạm thời qua đêm chờ sáng.  Nhưng Tôn giả hoàn toàn hành động ngược lại, háo thắng, tháo động, bất cập một trăm tám chục độ.

Tôn giả tự vấn: ta phải làm ǵ để rửa mối hận và nhục nhă này? Thực tế, đời sống ta là một Hoàng tử vinh sang phú quư, quyền uy thế lực cũng chẳng kém ai, đă có mấy người hơn ta về nghề văn nghiệp vơ.  Nếu không đi tu, ta sẽ thừa kế ngôi vị thiên tử sau khi phụ hoàng giá băng.  Nhưng chính Sa môn Cồ đàm là ma vương ác ôn đă cưới em gái ta làm vợ, rồi bỏ em ta, khiến nó phải mang tiếng xấu oan ức: đàn bà hư bị chồng bỏ.  Em ta đă phải sống những ngày tủi nhục, lẻ loi.  Phụ vương v́ chuyện này mà thân h́nh càng héo hon tiều tụy v́ tuyệt vọng mất con vừa bị tiếng đời biếm nhẽ.  Phụ vương v́ quá ức ḷng, một hôm chận đường ông Sa môn Cô đàm để hỏi cho ra lẽ: tại sao cưới hỏi rồi lại bỏ con ta ra đi không một lời từ tạ.  Chẳng những không thèm trả lời mà khi về đến chùa ông ta c̣n nguyền rủa phụ vương ta sẽ bị đất rút trong ṿng bảy ngày, và phụ vương ta quả thật đă chết vô cùng đau khổ.  Kể từ đó đến nay, ta là người bất hạnh, lạc lơng cô đơn, không nơi nương tựa, một thân một bóng sống giữa chợ đời.  Càng suy nghĩ máu nóng càng sôi sục, toàn thân run rẩy, từ trong bóng cây, Tôn giả bước ra giữa đất trời lộng gió, cặp mắt đỏ ngầu v́ lửa hận nung nấu, ngước nh́n trời, đưa tay mặt lên cao, tuyên thệ:

Xin đất trời minh giám, bắt đầu từ hôm nay, tôi thề sẽ trả mối hận ḷng và nhục nhă này, chẳng những cho bản thân tôi mà cho em gái tôi và phụ vương tôi đă giá băng một cách oan uổng, tức tưởi, không nhắm mắt!

Trở về tư thất, Tôn giả nằm xuống, thở dài, nặng nhọc. Tâm hồn cứ măi triền miên uất ức hận thù nhưng t́m chưa ra biện pháp thích nghi hữu hiệu để trả mối oan khiên đại nhục đang réo gọi trong ḷng.  Vừa lúc ấy tiếng chuông báo hiệu đến giờ tập trung để nghe Đức Phật giáo giới.  Tôn giả suy nghĩ rất nhanh: ḿnh nên có mặt để tránh nghi ngờ.  Đồng thời cũng để chứng tỏ với Tăng đoàn ḿnh vẫn một ḷng kính tin đức Thế tôn và sẵn sàng y giáo phụng hành.  Mặc dầu vậy, trong thâm tâm vẫn nơm nớp lo âu v́ có tật th́ hay giật ḿnh.  Do đó, Tôn giả mặc dù cố giữ b́nh tĩnh nh́n Đức Phật nhưng không được tự nhiên.

Trong phần giáo giới, Đức Phật khuyến tỉnh chư Tỳ kheo sống tương thân, tương kính, tương giáo và tương sám.  Về phương diện tứ sự cúng dường của tín thí, Ngài dạy: Tỳ kheo chỉ nên thọ nhận vừa đủ nuôi mạng sống qua ngày để hoàn thành đạo nghiệp.  Nếu ham danh háo lợi, không tri túc, th́ chính danh lợi sẽ là mối đại họa cho cuộc tuHăy biết tàm quư và đừng để lợi danh chi phối.

Thời pháp thoại hôm ấy của Đức Phật quả thật là một trận mưa pháp khiến các Tỳ kheo vô cùng hoan hỉ tín thọ.  Thế nhưng giọt nước cành dương ấy không thể dập tắt lửa ḷng đang hừng hực cháy trong tâm năo Tôn giả Đề bà đạt đa.  Tôn giả cho rằng Đức Phật đă mắng xéo ông.  Do đó, ông có cảm tưởng thời pháp là chất dầu mà Đức Phật đă đổ thêm vào đống lửa oán hận của ông.  Trở về tư thất, Tôn giả tự biết công tác vô cùng trọng đại này, cá nhân ḿnh không đủ sức mà phải có vi cánh đắc lực, đồng tâm nhất trí tán đồng và hỗ trợ vô điều kiện mới tiến hành được.  Nhưng không ai có đủ điều kiện trợ thủ Tôn giả.  Vốn tự biết, trên từ Đức vua Bimbisara (B́nh bà sa la) dưới trào thần bá quan văn vơ chí đến Phật tử và thần dân trong nước đều một ḷng kính tin quy ngưỡng Đức Phật.  Thật khó mà lay chuyển niềm tin sắt đá của họ.  Chiến thuật dự trù bế tắc.  Cơ hội ngàn năm một thưở, cảm nghe trong ḷng mừng như mở hội.  Tôn giả tự nghĩ cờ đă đến tay chỉ c̣n phất lên là được.  Tôn giả đặt kế hoạch thâu phục ḷng tin nơi Thái tử.

Một buổi sáng đẹp trời, gió đầu xuân thổi nhẹ, như mơn trớn, vuốt ve sau mùa Đông giá buốt.  Thái tử đang ngồi thưởng thức gió Xuân đồng nội từ xa đưa đến.  Tôn giả lập tức hoái hiện thần thông, trên đầu chít khăn bằng rắn, kiềng cổ cũng bằng rắn, dây thắt lưng cũng bằng rắn, kiền tay, kiền chân cũng toàn bằng rắn và xuất hiện đột ngột trong ḷng Thái tử.  Thái tử chưa kịp hoàn hồn, Tôn giả lập tức hiện lại nguyên h́nh một vị Tỳ kheo đường đường Tăng tướng.  Quá kính phục Tôn giả, Thái tử xin được làm đệ tử và xây một trung tâm tịnh xá cúng dường.  Mỗi buổi sáng, Thái tử cho chở nhiều cỗ xe thực phẩm và buổi chiều đủ loại nước sinh tố.  Một số tân thọ Tỳ kheo thấy Tôn giả có quá nhiều lợi dưỡng bèn rủ nhau quy thuận, số lượng càng ngày càng đông.  Về tín đồ Phật tử v́ thiểu trí a ṭng, tới lui cúng dường tấp nập.  Ḷng tham vọng càng ngày càng lớn, Đề bà đạt đa phát khởi tự tôn cao độ, tự nghĩ với địa vị hiện nay, ḿnh có đủ thẩm quyền, uy lực thay Phật cai quản Tăng đoàn.  V́ tâm tư tà vạy phát tác mănh liệt khiến Tứ thiền tiêu hoại, Ngũ thông không c̣n.

Một vị Phạm thiên tên Kakudha (Cá cú thá) hiện thân đến bạch Tôn giả Mục kiền liên tất cả sự kiện Đề bà đạt đa tự tôn, tự đại, thực hành tà đạo v́ lạm dụng tín tâm A xà thế có xu hướng quy mô gây tổn thương cho sự ḥa hợp Tăng đoàn, đồng thời cũng tạo phiền phức có quy tŕnh đối với đức Thế tôn.  Mục kiền liên đến tŕnh bạch Phật về những điều trời Phạm thiên nói qua.  Đức Phật xác nhận Phạm thiên Kakudha tiên báo không sai lời nào.  Tuy nhiên, những ǵ liên hệ Như Lai, hăy chờ thời gian trả lời chính xác.  Đức Phật dạy thêm:

- Này Mục kiền liên, trên thế gian có năm loại giáo chủ:

1.  Người ác giới xấu xa, các đệ tử cũng đồng ác giới, nhưng v́ danh lợi nên a ṭng.

2.  Người nuôi thân tà mạng nhưng tự hào chánh mạng nuôi thân, tín đồ thiểu trí, bất tri, lợi danh trước mắt nên đồng tán thưởng.

3.  Người không thông giáo lư nhưng thậm xưng cụ túc nghĩa văn, tín đồ là hạng giáo gian, chỉ v́ danh lợi nên đành a dua xu phụ.

4.  Có người dốt nát thấp hèn, tự cao bác học, cổ kim hơn người, môn sinh thất học, nhưng v́ danh lợi tập đ̣i chữ nghĩa.

5.  Có người phàm tục năo phiền, khoe khoang lộ liễu ḿnh thánh nhơn đương đại, học tṛ biết rơ ông thầy khoa trương, nhưng v́ danh lợi cố t́nh tôn vinh mù quáng.

Này Mục kiền liên, Như Lai là Bậc ứng cúng, Chánh biến tri, Minh hạnh túc, Thiện thệ, Thế gian giải, Vô thượng điều ngự Trượng phu, Thiên nhân sư, Phật, Thế tôn.  Như Lai có năng lực Ba la mật bảo tŕ, có phúc huệ hộ thân, không ai có thể làm hại Như Lai được.  Sau đó, đức Thế tôn ngự về Rajagaha (Vương Xá).

Một hôm, Tôn giả Đề bà đạt đa đi vào lễ Phật, có đầy đủ chư Tăng, vua quan, thiện nam tín nữ hàng hàng lớp lớp, Tôn giả bạch Phật:

- Bạch đức Thế tôn, nay tuổi Thế tôn đă già, xin Ngài nhường quyền cai quản Tăng đoàn cho đệ tử. C̣n Ngài th́ nên tịnh dưỡng, hưởng nhàn.

- Này Đề bà đạt đa, Như Lai đâu có thống trị chư Tăng.  Ngay như Xá lợi phất, Mục kiền liên mà Như Lai c̣n không giao phó trọng trách th́ làm sao có thể giao phó cho nhà ngươi.

Đề bà đạt đa tỏ thái độ cùng giận dữ, nghĩ rằng đức Thế tôn nặng ḷng tây vị, kỳ thị và có ư muốn trấn ch́m ḿnh.  Ông tự nhủ, ta sẽ vươn ḿnh lên và cai quản Tăng chúng cho bằng được.  Thử xem ông Cồ đàm làm ǵ được ta.  Cái may mắn và thắng lợi thường xảy ra ở thời điểm sau cùng.

Đức Thế tôn họp Tăng truyền dạy:

- Hăy vào thành Vương Xá tuyên ngôn, báo cho quần chúng, vua, quan, chư Tăng, thiện tín xa gần liễu tri: kể từ nay, Đề bà đạt đa không c̣n ở trong giáo đoàn.  Những ǵ ông làm, ông nói là của riêng ông, không liên quan đến Tam bảo.

Đề bà đạt đa vào cung khéo dùng lời gợi ư về một viễn ảnh mà Thái tử chưa chắc được nối ngôi Thiên tử.  V́ người xưa nhất là thế hệ Thượng hoàng rất trường thọ, c̣n thế hệ ngày nay như Thái tử chẳng hạn không trường thọ bằng.  Nếu Thái tử không có hành động khế hợp thời cơ th́ sẽ ân hận suốt kiếp. Nói xong Tôn giả ra về nhưng những độc tố vô cùng tai hại mà ông để vào ḷng Thái tử cứ ngấm ngầm phát tác.  Nhất là câu: “Thế hệ Thượng hoàng th́ trường thọ, c̣n thế hệ ḿnh th́ yểu thọ.  Nếu Thái tử không nắm lấy thời cơ th́ sẽ ân hận suốt kiếp.”

Tội cho hoàng tử v́ dù sao Đề bà đạt đa cũng là Bổn sư của ḿnh, ḿnh là đệ tử của người.  Hơn nữa, thần thông quảng đại, chứng tỏ Thầy ḿnh đạo cao đức trọng, đâu nỡ hại ḿnh trở thành tội nhân thiên cổ.  Chắc chắn người có lư do chính đáng, cũng rất có thể Thầy biết trước tuổi thọ của ḿnh không kéo dài đến ngày phụ vương về tiên cảnh.  Thái tử tin tưởng một trăm phần trăm vào t́nh thương và thiện ư của Đề bà đạ đa một cách mù quáng, không c̣n một chút lư trí quán tri xuyên suốt hậu ư của ông Thầy.  Cuối cùng và qua nhiều đêm suy nghĩ, Thái tử hạ quyết tâm hành thích Vua cha nhưng cơ mưu bại lộ.  Thái tử bị cận vệ quân bắt chung với khí giới giấu trong người và dẫn đến tŕnh diện Đức vua.  Nh́n con mà ruột gan tan nát như ai xẻo cắt từng mảnh.  Đức vua truyền lịnh tất cả lui ra.  Chỉ c̣n lại hai cha con, Đức vua nói rất nhẹ nhàng, chua xót:

- Con có biết mang khí giới vào cung cấm là trọng tội hay không?

- Tâu phụ vương, con biết.

- Đă biết, tại sao lại làm?

- V́ con muốn làm vua.

- Th́ chắc chắn con sẽ được làm vua v́ phụ vương cũng đă già, sớm muộn cũng phải nhừơng ngôi lại cho con.

- Tâu phụ vương, thực sự con chỉ muốn làm vua ngay bây giờ hoặc nội nhật ngày mai.

- Chính lư do này mà con quyết tâm hành thích phụ vương?  Giọng nói Đức vua nghe buồn năo nuột, chỉ buồn, tuyệt đối không có oán hận.

- Tâu Phụ vương, đúng vậy.

Đức vua mỉm cười cởi mở và nói:

- Tất cả những ǵ của phụ vương cũng chính là của con.  Ngày mai, phụ vương sẽ triệu tập bá quan trào thần văn vơ tuyên bố thoái vị nhường ngôi cho con v́ lư do tuổi già sức yếu không đủ khả năng tâm, sinh lư cũng như sự minh mẫn, sáng suốt trong công cuộc điều hành triều chánh.

- Cúi xin phụ vương thương con, đừng đề cập sự kiện hôm nay.

- Về điểm này, con hăy tin tưởng phụ vương.  Trên đời này không ai thương con bằng cha mẹ.  Đối với con, cha mẹ sẵn sàng hy sinh tất cả kể cả mạng sống miễn sao con ḿnh được hạnh phúc.  Lớn lên, khi có con, con cũng sẽ làm như vậy.

Chỉ c̣n đêm nay nữa thôi, ngày mai tất cả sẽ thay ngôi đổi chủ.  Nghĩ đến người kế vị là núm ruột của ḿnh không phải người dưng nước lă, Đức vua cảm thấy an ủi và măn nguyện, dù sao Ngài cũng là bậc thánh sơ quả Tu đà hườn.  Đức vua tường thuật không hề giấu giếm tất cả sự kiện xảy ra nơi cung điện và lời hứa truyền ngôi cho con nội nhật ngày mai theo ư muốn đương sự.  Nghe xong, Hoàng hậu khóc ngất, nức nở, nghẹn ngào, dở sống dở chết.  Trước cảnh bi thương thảm thiết ấy, Đức vua nhỏ nhẹ an ủi:

Hậu ơi! nếu hậu là con mắt phải của trẫm th́ con chính là con mắt trái.  Những ǵ nó muốn th́ ḿnh vui vẻ trao hết cho nó.  Không lẽ, khi nó trở thành sở hữu chủ rồi nó lại giết ḿnh.  Trẫm vạn lần không tin chuyện nghịch đạo như vậy có thể xảy ra.  Hơn nữa, hậu có c̣n nhớ lời Phật dạy: Tất cả sự hiện hữu của mỗi chúng sanh đều do nghiệp, thức tác động.  Là phàm nhân, không ai có được ngoại lệ.  Tài sản tuy quư nhưng không quư bằng mạng sống, nhưng mạng sống không quư bằng đạo đức.

Mặc dầu được Đức vua chí t́nh hết lời an ủi, Hoàng hậu có phần nào vơi sầu bớt thảm.  Nhưng tâm lư nữ giới là hướng ngoại, nên có vui buồn th́ vui buồn v́ người ḿnh yêu thương hơn là cho bản thân.  Tâm lư này khiến lịnh bà đêm nay trằn trọc thức suốt canh thâu.

Hôm sau, trước đông đủ bá quan trào thần văn vơ, Đức vua long trọng tuyên bố:

- Đông cung Thái tử A xà thế con trẫm đă trưởng thành, nghề văn nghiệp vơ kiêm ưu, nhất là tài điều binh khiển tướng hoặc xông pha giữa trận tiền th́ bách chiến bách thắng, chưa hề biết bại là ǵ.  C̣n khả năng điều hành chính sự, trị quốc, an dân th́ Đông cung có thừa khả năng và đức độ.  Do đó, từ nay, chư hiền khanh hăy v́ sơn hà xă tắc, v́ triều đại Moriya (Mô ri dá) và v́ trầm mà đồng tâm nhất trí, đem hết khả năng khuông pḥ Tân vương muôn phần thắng lợi.

Đức vua vừa dứt lời, tất cả đều phủ phục tung hô: vạn tuế, vạn tuế, vạn vạn tuế!

Trở về Tây cung Hoàng hậu, đêm ấy Đức vua và Hoàng hậu thực sự có một giấc ngủ yên lành, thanh thoát.  Thử nghĩ, người đau răng nhức nhối, tự ḿnh không dám nhổ, nhờ người khác cũng không khác là bao.  Nhưng nếu nha sĩ kinh nghiệm, đầy đủ dụng cụ máy móc nhổ cho th́ sung sướng biết mấy.  Hoặc ví như gánh nặng đường xa giữa hè oi bức, mờ hôi nhễ nhại đẫm ướt cả người bỗng gặp cổ thụ, tàng lá sum suê, đặt gánh nặng xuống ngồi nghỉ mệt th́ hạnh phúc biết bao.

Đức vua B́nh bà sa la (B́nh sa vương) sau khi truyền ngôi cho con, Ngài có cảm tưởng răng đau đă được nha sĩ nhổ ra và, gánh nặng đựng xa trưa hè được đặt xuống và ngồi nghỉ mệt dưới gốc đại thọ.  Ngài cũng nhắc cho Hoàng hậu nghe một câu Phật ngôn trong kinh Pháp cú: Thánh quả Tu đà huờn quư hơn địa vị vương chủ của một quốc gia, quư hơn địa vị Hoàng đế trên địa cầu và quư hơn các vị thiên chủ trên thiên giới.

Hậu có nghĩ trân quư hột xoàn hơn hột đá, đồ thiệt hơn đồ giả?  Cao lương mỹ vị hơn cơm tù?

Muôn tâu, thần thiếp biết.

 

Đề Bà Đạt Đa Gợi Ư A Xà Thế Giết Cha

 

Bước đầu kế hoạch tiếm ngôi đă thành công, A xà thế  chính thức là quốc vương xứ Magadha (Ma kiệt đà).  Nhưng Đề bà đạt đa với thâm ư hiểm ác, tự nghĩ, nếu muốn hoàn thành đại nghiệp thay Phật cai quản Tăng già th́ không thể giữ mạng sống Đức vua Bimbisara (B́nh sa vương) tức phụ vương của A xà thế.  V́ Đề bà đạt đa biết rơ hơn ai hết về quá tŕnh trị quốc an dân, về t́nh thương dân như con ruột, lúc nào cũng đặt nặng giáo dục hơn h́nh phạt, lấy chánh pháp chủ đạo cho mọi công tŕnh dựng nước, giữ nước.  Uy tín của vua B́nh sa vương không chỉ toàn dân Ma kiệt đà tâm phục khẩu phục mà các lân bang thảy đều ngưỡng mộ.  Thế là bước thứ hai của kế hoạch phải được tiến hành không thể chậm trễ.

Một buổi chiều đẹp trời, ánh hoàng hôn có phần nhạt nḥa, nhưng cảnh vật trông cũng nhẹ nhàng lung linh huyền ảo.  Đề bà đạt đa vào triều bệ kiến và vấn an A xà thế.  Tôn giả được nhà vua tiếp đón vừa thân t́nh vừa trân trọng.

Trong câu chuyện đàm thoại, Đề bà đạt đa  rất khéo đặt những câu hỏi liên quan chánh sách an dân trị nước và những hưởng thụ thật hạnh phúc khả lạc, khả hỉ, khả ư trong hoàng triều vân vân và vân vân.  Thấy không khí cởi mở vui vẻ, Đề bà đạt đa hỏi thăm sức khỏe đức B́nh sa vương.

- Thưa thầy, phụ vương vẫn khỏe.

- Hoàng thượng không có biện pháp thích nghi ngừa bệnh hơn chữa bệnh hay sao?

- Không có biện pháp nào cả, ngoại trừ để phụ vương tùy nghi vui sống, vả lại phụ hoàng cũng đă già rồi.

Nghe A xà thế trả lời, Đề bà đạt đa im lặng và nét mặt rất buồn.  Thấy thái độ khác lạ của Tôn giả, A xà thế phán hỏi:

- Thưa thầy, chẳng hay trong câu chuyện đàm thoại có điểm nào thất thố khiến thầy không được vui?

Vẫn với nét mặt buồn phiền thêm phần ưu tư, Đề bà đạt đa ra vẻ hết sức chí t́nh tŕnh tấu:

- Muôn tâu, bần đạo thiển nghĩ biện pháp hiện tại mà Hoàng thượng áp dụng với thuợng hoàng sợ e không ổn.  Sự kiện không ổn mà bần đạo ưu tư là thái độ thiếu tiên liệu hợp lư của Hoàng thượng.  Hoàng thượng chắc chắn biết rơ hơn ai hết về uy tín cũng như ḷng kính tin, sung mộ của bá quan, thần dân chẳng những vẫn c̣n mà c̣n một cách trọn vẹn đối với thượng hoàng.  Lỡ như mai kia mốt nọ, Hoàng thượng phạm phải một khuyết điểm triều chính th́ đức thượng hoàng với uy tín bao trùm thiên hạ, thừa cơ, thừa lư truất phế Hoàng thượng rất dễ dàng như trở bàn tay.  Chừng đó, hối hận cũng quá muộn! đây chỉ là thiển nghĩ của bần đạo v́ quá thương kính mà phải lo xa vậy thôi, xin Hoàng thượng niệm t́nh lượng thứ.

Gợi ư vô cùng hiểm độc vào ḷng A xà thế xong, Đề bà đạt đa không cần biết phản ứng, lập tức xin phép cáo lui.

 

Trong Ṿng Lao Lư

 

Trong kinh Pháp cú, Đức Phật dạy: Kẻ mất ngủ mới thấy đêm dài, lữ khách mệt mới thấy đường xa, luân hồi trường cửu với người ác trí, bất tri chánh pháp.

Đức vua A xà thế không tài nào chợp mắt, mặc dù long thể vô cùng mệt mỏi.  Nhà vua cảm thấy đêm nay quá dài như thời gian vô tận và quá lâu như không gian vô cùng.  Tại sao t́nh trạng mất ngủ này lại xảy ra cho A xà thế.  số là, sau cuộc gặp gở đàm thoại với Đề bà đạt đa, những gợi ư tuy ác hiểm nhưng vô cùng hữu lư của ông thầy xấu ác đă gieo vào ḷng nhà vua một cách sâu sắc, nhất là câu: “Nếu như Hoàng thượng lỡ phạm khuyết điểm triều chính th́ đức thượng hoàng với uy tín bao trùm thiên hạ rồi thừa cơ, thừa lư truất phế hoàng thượng dễ như trở bàn tay, chừng đó hối hận cũng đă quá muộn.”  Bốn mươi ba chữ này không biết có ma lực ǵ mà cứ ám ảnh nhà vua không tài nào chợp mắt.

Trên thế gian này, người trí sẵn sàng lấy của che thân, người ngu th́ lấy thân che của.  Người nào bảo tŕ khả năng đặc quyền đặc lợi của ḿnh hay cho ḿnh là bạn, ngược lại là thù.  Dù nhân vật ấy là người thân nhất đời ḿnh.  Trong t́nh huống hiền tại, Đức vua B́nh sa vương là một khả năng đe dọa vô cùng đáng sợ cho sự nghiệp đỉnh chung và quyền lợi đặc thù mai hậu.  Chính tà tư duy này khiến A xà thế phải quyết định thượng phong hạ thủ.  Nhưng hạ thủ cách nào để quan, dân không nặng lời dị nghị và gán tội đại nghịch, bất hiếu.  Suy nghĩ chín chắn, A xà thế chọn giải pháp hạ ngục Vua cha và chỉ cho phép Hoàng thái hậu Videhi vào thăm mà thôi.  Nhờ Hoàng thái hậu kín đáo tiếp tế lương thực nên Đức vua cũng tạm sống qua ngày trong ngục thất.

A xà thế biết chuyện này bèn hạ lệnh Hoàng thái hậu chỉ được vào thăm mà tuyệt đối không được tiếp tế.  Sự kiện được ghi nhận trong bi cảnh thảm năo này thật là cảm động, khó cầm được nước mắt.  Nghĩa là lệnh bà áp dụng nhiều biện pháp tiếp tế: nào là giấu thực phẩm trong đầu tóc, nào là giấu trong đôi hài, nào là thoa trét thức ăn như mật, bột trong cơ thể - nhưng dù khéo léo kín đáo đến đâu cũng bị phát giác.  A xà thế tuyệt đối cấm, không cho Hoàng thái hậu vào ngục thăm viếng nữa.

Thật tội nghiệp Đức vua B́nh sa vương phải đành cam chịu kéo dài cuộc sống oan khiên đói khát trong ngục thất.  Là bậc thánh sơ quả Tu đà hườn nên nội lực chịu đựng có phần tương đối sung măn, cộng thêm phương pháp kinh hành niệm Phật trợ duyên nên Đức vua tuy thân h́nh khô héo nhưng vẫn tiếp tục sống.  Hơn nữa, có một cánh cửa sở hướng Đông đă góp phần tích cực trong cuộc duy tŕ mạng sống Đức vua, v́ từ cánh cửa này, Đức vua có thể nh́n lên ngọn núi Gijjhakuta (Kỳ xà quật), chiêm ngưỡng kim thân đức thế tôn trong lá y cà sa phản chiếu sắc vàng thật nhẹ nhàng huyền nhiệm của mỗi hoàng hôn nhạt nắng mà Ngài tới lui thiền hành như có dụng ư.  Chính h́nh ảnh Từ bi vô lượng này của Đức Phật khiến nhà vua phán sanh phỉ lạc - tức chi thiền thứ ba và thứ tư trong năm chi thiền.  Một trạng thái no mát, nhẹ nhàng.  Nhưng A xà thế biết được chuyện này bèn hạ lệnh cho người xẻ hai bàn chân, rắc muối và hơ trên lửa than.  Chịu không nổi sự đau đớn cùng cực này, Đức vua băng hà.  Trước giây phút bị bức tử ấy, Đức vua có để lời cầu nguyện cho Hoàng thái hậu thân tâm an tịnh; cho A xà thế đứa con duy nhất cửu trụ ngai vàng; cho văn quan vơ tướng một ḷng một dạ pḥ trợ quân vương; cho lê dân bá tánh được sống hạnh phúc an cư lạc nghiệp.

Thật cảm động biết bao tấm ḷng một vị minh quân.  Dù bị con bức tử nhưng không hề khởi sanh oán niệm dù vi tế tiềm ẩn trong tâm hồn.  Ôi! Cao quư thay t́nh cha.  Cao vời vợi mà hầu hết con cái đều vói không tới.  Ngay lúc ấy, trời bỗng dưng tối sầm như thọ tang, đất chuyển ḿnh như sắp có địa chấn, mây trời đang tản mác vô định bỗng hội tụ kết liền như chậu đen vĩ đại úp xuống kinh đi Vương Xá, sét nổ sấm vang đinh tai nhức óc, khiến khắp nước mọi người phải một phen khiếp vía, kinh hồn.  Họ bàn tán xôn xao, họ lấy làm quái dị, họ sợ trời sẽ giáng họa, rồi đây nước mất nhà tan.  Nhưng vấn đề quan trọng nhất họ muốn t́m hiểu là nguyên nhân từ đâu khiến Phạm đế phải nổi trận lôi đ́nh.

Cũng ngày hôm ấy, hai nguồn tin trọng đại liên quan hai sự kiện khẩn trương: hỉ tin Hoàng hậu hạ sanh hoàng nam vô cùng khôi tuấn và ai tin thượng hoàng đă băng hà trong ngục thất. Hai nguồn tin vui, buồn đến cùng lúc khiến Đức vua vừa vui mừng vô hạn, vừa xúc động bàng hoàng.  T́nh thương con ngập ḷng khó tả của một người được làm cha lần đầu vừa thiêng liêng kỳ diệu, vừa thú vị ngọt ngào khiến A xà thế h́nh dung rơ nét tấm ḷng phụ vương đối với ḿnh khi xưa lúc ḿnh mở mắt chào đời.  Nghĩ đến đây, A xà thế bỗng dưng la hoảng lên như kẻ mất trí: thả phụ vương trẫm ra, thả phụ vương trẫm ra! Chân th́ chạy thật nhanh như kẻ vô hồn.  Nhưng khi A xà thế đến nơi ngục thất th́ vua cha đă ra người thiên cổ.

A xà thế đứng bất động như trời trồng, mắt nh́n xác phụ vương không chớp mắt, miệng hả ra nhưng không thốt thành lời.  H́nh ảnh cha già nằm hai chân co quắp v́ cực h́nh, máu chảy loang lổ đó đây vẫn c̣n nguyên đó và mùi da thịt bị lửa than đốt cháy vẫn c̣n nặc nồng xông khắp nhà tù.  Trước thảm cảnh nát dạ đau ḷng ấy, A xà thế té quỵ xuống như cây trốc gốc, ôm lấy xác vua cha gục đầu khóc kể vô cùng bi thống.  Những tiếng nức nở nghẹn ngào như oán trách tự thân, như giận người xúi giục, như buồn khổ tại sao không ai nhắc nhở khuyên giải ḿnh… Tiếng khóc đứt ruột của A xà thế khiến mọi người cùng khóc oà theo như chính cha mẹ họ chết.

Để chuộc lại phần nào tội đại nghịch bất hiếu, A xà thế hạ lịnh tổ chức quốc tang phụ vương thật nghiêm cung trọng thể.  Sau tang lễ, A xà thế vào hầu mẫu hậu:

- Tâu mẫu hậu, thần nhi tự biết ḿnh đă gây ra trọng tội ngũ nghịch, một đại tội bất cứu.  Thần nhi cam chịu mọi h́nh phạt kể cả h́nh thức nặng nề nhất.  Về mặt này, thần nhi cam ḷng tự nguyện v́ chính lương tâm thần nhi cũng không thể nào tha thứ cho ḿnh được.  Đó là tội đại nghịch bất hiếu với phụ vương.  Nhưng riêng đại tội bất hiếu đối với mẫu hậu mà thần nhi v́ quá ngu dại gây vô vàn đau khổ cho mẫu hậu, khiến long thể héo hon chỉ c̣n da bọc xương, thần nhi quả thật đau ḷng nát dạ.  Thần nhi sẽ cảm nhận an ủi, bớt khổ nếu được mẫu hậu ban cho thần nhi h́nh phạt nào nặng nhất.

Nói đến đây, A xà thế gục đầu dưới chân lịnh bà.  Lịnh bà nh́n con với ánh mắt như vô thức.  Muốn bật lên khóc nhưng thực sự nước mắt lịnh bà đă khô cạn từ lâu, kể từ ngày A xà thế tuyệt đối cấm lịnh bà vào thăm đức Thượng hoàng.  Không biết thời gian trôi qua bao lâu nhưng chắc chắn tương đối khá lâu, lịnh bà nói qua hơi thở nặng nhọc:

- A xà thế ơi! bất cứ h́nh thức hành phạt nào dù nặng nề nhất áp dụng đối với con th́ phụ vương con cũng không thể sống lại.  Con giống như trẻ nít khờ khạo bị người ta xúi dại đốt nhà rồi dẫn cho về ở đậu nhà họ.  Nhưng con nên biết, không nhà nào hạnh phúc, tự do như chính nhà ḿnh.  Con có được ngọc như ư bảo châu trong tay áo mà không biết giữ để bị mất, th́ chắc chắn sẽ chết v́ nghèo đói.  Chính phụ vương con là viên bảo châu ấy, nhưng con đă cố t́nh hủy hoại mất rồi!  Mẫu hậu có thể xác quyết với con, trên thế gian này chưa có người cha nào thương yêu con như phụ vương con.  Mẫu hậu nhớ khi cấn thai con, mẫu hậu thèo hút máu phụ vương con.  Người vui vẻ khứa ngón tay cho mẫu hậu hút máu.  Một lần khác, con bị nhọt độc hành hạ vô cùng khổ sở, đau nhức, rên khóc cả đêm v́ nhọt làm mủ.  V́ quá thương con nên phụ vương đành kê miệng hút cả mủ, máu và định bụng nhổ bỏ, hưng lại sợ e lấy miệng ra khỏi mụt nhọt sẽ khiến con đau nhức trở lại, nên phụ vương con đành nuốt cả vào ḷng.

C̣n nữa, v́ hiện tượng mẫu hậu thèm thuồng quái gở, nên các chiêm tinh gia tín cẩn tiên đoán con sẽ là người thù hăm hại phụ vương.  Mẫu hậu quyết định phá thai nhưng phụ vương đă tiên liệu và kịp thời ngăn cấm, nên con mới giữ được mạng sống đến hôm nay.  Do đó, mẫu hậu đặt tên con là Ajatasattu (A xà thế) nghĩa là người thù chưa sanh.  Thế nhưng nghiệp lực an bài khiến con bức tử phụ vương con.  Con đă phạm một trong năm đại nghịch trọng tội.  Cái quả mà con phải trả vô cùng trầm trọng.

Mẫu hậu không có khả năng giải trừ hoặc hoán chuyển cái tội của con nhưng mẫu hậu có thể chỉ điểm cho con một giải pháp: trước khi tiếp cận với Tôn giả Đề bà đạt đa con vẫn một ḷng tịnh tín quy ngưỡng Tam bảo nhất là đức Bổn sư Từ phụ.  Ngài là bậc thầy của trời người, là cha lành bốn loại, là bậc khai thị chúng sanh, phúc huệ Ngài bao trùm tam giới.  Hiện Ngài đang ngự tại kinh thành Vương Xá này.  Con hăy đến đảnh lễ Ngài, thành tâm sám hối tất cả lỗi lầm quá khứ, quyết ăn năn chừa cải trong tương lai và kính xin Ngài bi mẫn ban lời chỉ giáo.  Đức Thế tôn cũng từng dạy: Trên thế gian này có hai hạng người quư - một là hạng người không bao giờ lầm lỗi, và hai là hạng người lầm lỗi mà biết ăn năn sám hối.

A xà thế hứa danh dự với mẫu hậu là tuyệt đối chấm dứt mọi liên hệ với Đề bà đạt đa bắt đầu từ ngày hôm ấy và bái tạ mẫu hậu xin phép cáo lui.

Mặc dù thâm tâm lịnh bà đă hoàn toàn tha thứ cho A xà thếDầu sao cũng là t́nh mẫu tử thiêng liêng, làm sao mà oán hận con cho được.  Tuy nhiên, vết thương ḷng quá lớn đă hằn sâu, ung thối vô phương cứu chữa.  Và, lịnh bà cũng ra đi theo gót quân vương - một người chồng vô cùng khả kính, suốt đời chỉ v́ hạnh phúc của mọi người mà sẵn sàng hy sinh thân mạng.  Nhị vị thánh nhân sơ quả Tu đà hườn mặc dù không có hẹn ước, nhưng cùng ra đi, tuy thời gian, không gian có khác nhưng thành tựu đời sống phạm hạnh th́ đồng nhất.  Ôi, cao quư biết bao!  Ôi, đáng kính biết bao!

 

Diễn Tŕnh Dời Kinh Đô

 

Một sự diễn biến lớn lao trong tâm hồn Đức vua A xà thế.  Quá ân hận và ăn năn sâu sắc về những hành động đại nghịch bất hiếu, đối với hai đấng sanh thành, Đức vua hạ quyết tâm làm một vị minh quân, trị nước an dân theo vương đạo để chuộc lại phần nào lỗi lầm trong quá khứ.

Mỗi lần nhớ đến phụ vương và mẫu hậu, A xa thế không sao dỗ yên giấc ngủ.  Đức vua tự nghĩ, ai có thể dập tắt ngọn lửa ân hận đang hừng hực bốc cháy trong ḷng ta.  Bỗng Đức vua nhớ đến vị danh y Komarabhacca (Cô ma rá phách chá), cũng gọi tắt là Jivaka (Chi vá ká) một Phật tử rất thuần thành ngoan đạo và dâng cúng cả vườn xoài rộng lớn cho Đức Phật.  Đêm nay, ánh trăng thượng tuần chiếu sáng d́u dịu dễ thương, Đức vua cảm thấy phấn khởi vui vẻ trong ḷng, phán hỏi vị danh y tín cẩn:

- Jivaka hiền khanh, đêm nay trăng đẹp quá.  Khanh nghĩ có nên t́m đến vị Sa môn hay Bà la môn nào để vừa đàm đạo vừa thưởng trăng hay không?

- Muôn tâu, đức Thích tôn Từ phụ hiện ngự trong vườn xoài của hạ thần cùng với một số rất đông Tăng chúng.  Ngài được tôn xưng là:

Bậc Ứng Cúng đáng cúng dường

Bậc Toàn Tri Diệu Giác

Bậc Viên Măn Trí Minh và Hạnh Đức

Bậc thành tựu Chơn, Thiện, Mỹ

Bậc suốt thông tam giới

Bậc Trượng Phu Điều Ngự độ sanh

Bậc Thầy của Trời và người

Bậc hoàn toàn Giác Ngô

Bậc Phúc lợi tṛn đầy.

Nếu lịnh Hoàng thượng được yết kiến Ngài, thần tưởng không c̣n hạnh phúc nào lớn hơn.

Đức vua A xà thế truyền khẩu lịnh danh y chuẩn bị long xa, đèn đuốc và dẫn đường đến nơi Phật ngự.  Khi long xa gần tới nơi, v́ tôn trọng đức Thế tôn, nhà vua rời long xa và đi bộ.  Nhưng khi tiến sâu vào vườn xoài, nhà vua đâm ra lo ngại v́ cảnh tịch mịch u nhàn, cộng thêm sự vắng lặng kỳ lạ, thậm chí không một tiếng động nhỏ, như tiếng nói, hoặc tối thiểu âm thanh con người.  Càng nhớ lời tâu khẳng định của danh y là đức Thế tôn cùng số đông Tăng chúng đang ở trong vườn xoài nhưng tại sao khung cảnh im lặng đáng sợ như vầy.  Nhà vua lấy can đảm phán hỏi vị danh y:

- Khanh có đảm bảo sự an toàn và sẽ không có bất trắc ǵ xảy ra cho trẫm?

- Muôn tâu, lịnh Hoàng thượng an tâm, tin tưởng thần.  Đức Thế tôn và chúng Tăng đang hiện diện đông đủ.  C̣n tư cách tuyệt đối im lặng, không ồn ào chính là đạo phong, đạo hạnh của các Ngài.  Thần xin đem mạng sống của thần làm tín nhiệm duy tŕ sự an nguy của Hoàng thượng, và rồi Hoàng thượng sẽ vô cùng an lạc.

Phía trưóc nhà vua không xa, đức Thế tôn đang ngự giữa đại chúng Tăng già theo mô h́nh ṿng cung hay vàng trăng lưỡi liềm.  Qua sự trợ duyện của vị danh y, nhà vua tự động quỳ đảnh lễ đức Thế tôn vô vàn cung kính.

- Bạch đức Thế tôn, chúng Tăng đệ tử đức Thế tôn thật đông đảo nhưng cũng thật nghiêm tịnh.  Trẫm cầu mong Thái tử Udaya (Ú đá dá) con trẫm được nghiêm tịnh như chúng đệ tử của đức Thế tôn.

Đức Thế tôn khai thị:

- Muôn tâu, người nào tâm hồn an tịnh, th́ thân, khẩu cũng sẽ nghiêm tịnh.

- Bạch đức Thế tôn, có phải như vậy là Sa môn quá.  Trẫm từng thấy mọi người nhờ lao động tích cực mà đầy đủ tiện nghi sống.  Nhưng riêng thành quả sự lao động để sống của hàng Sa môn như thế nào th́ thực sự trẫm chưa lănh hội.

- Muôn tâu, hiền nhân mong cầu vô thượng đạo, sống nhẹ nhàng an lạc, thúc liễm các căn, viễn ly mọi trói buộc và cạm bẫy phàm tục, không nhiễm trước những đóa hoa t́nh ái của ma vương, không mắc dính trong ngă và ngă sở hữu, không ước mơ các cảnh, tung cánh bay cao giữa trời lồng lộng không lưu dấu h́nh, người như vậy không đ̣i hỏi phải có kỹ thuật hoặc sở trường lao động vẫn sống tự tại như những con hạc trời giữa không gian suối nguồn, non ngàn, biển cả.

Thời pháp hôm ấy tương đối dài, Đức Phật nhằm khai thị nhà vua vốn mang nặng tâm tư ăn năn hối hận v́ những hành động bất thiện trong quá khứ có được cơ duyên lănh hội chánh pháp.  (Xin đọc kinh Sa môn quả thuộc Đại Tạng Trường Bộ - Dighamikaya – Pali quyển số 1).  Phần tổng kết, đức Thế tôn đề cập bốn Lư thánh đế, khổ; nguyên nhân khổ, tính năng diệt khổ và phương pháp diệt khổ.  Vô cùng hoan hỉ với pháp thoại, nhà vua nêu lên cảm tưởng:

- Bạch đức Thế tôn, chánh pháp thật là chơn lư kỳ diệu do Thế tôn từ mẫn thiện thuyết giống như lật ngửa chậu úp, dựng đứng những ǵ ngă xuống, chỉ đường cho kẻ lạc lối, đưa ánh sáng vào chỗ tối để người có mắt được thấy.  Đệ tử xin trọn đời quy y đức Thế tôn, quy chánh Pháp, quy y đoàn thể Tăng già.  Cúi xin đức Thế tôn tri nhận đệ tử là cận sự nam trọn đời quy ngưỡng Tam bảo.

Nếu A xà thế không phạm trọng tội đại nghịch bất hiếu giết cha th́ ngay đêm hôm ấy nhà vua đă chứng sơ quả Tu đà hườn.  Nhưng con đường Thánh quả đă bị vô gián trọng tội ngăn ngại lấp ngơ.  Nhà vua chỉ được là cận sự nam đầy đủ tín tâm quy ngưỡng ba ngôi báu về cả hai mặt tri và hành.

Công đức vô cùng đại mà nhà vua trực tiếp đóng góp có tính lịch sử.  Đó là, nhà vua tự nguyện làm vị đệ nhất hộ pháp cho công cuộc kết tập Tam tạng Thánh điển lần đầu tiên sau Phật niết bàn ba tháng dưới sự chủ tọa của Tôn giả Mahakassapa (Ma ha ca diếp) và năm trăm (500) vị Thánh Tăng A la hán kết tập viên, mất thời gian ba tháng.

Suốt tám năm làm vua kể từ ngày đức B́nh sa vương băng hà đến năm đức Thế tôn niết bàn, A xà thế xua quân xâm lăng thôn tính các lân quốc mở mang bờ cơi Ma kiệt đà thật rộng lớn: như chiếm đóng thống trị toàn lănh thổ Kosala (Cô sá lá) một đại vương quốc của cơi diêm phù (Jambudipa); bành trướng dọc theo lưu vực sông Hằng (Ganga) và từ đó Ma kiệt đà trở thành lục địa cường quốc hung mạnh nhất.  Tuy nhiên, A xà thế không dừng lại đây mà nhắm mục tiêu sắp tới cần phải thôn tính là bộ lạc Vajji (Quánh chi) đế kinh là Vesali (Vê sa li) sở dĩ A xà thế quyết định xua quân đánh chiếm v́ bộ lạc này nổi tiếng trù phú, nhất là nông, lâm và măi lực xuất nhập khẩu, nổi tiếng là trung tâm thương măi xung yếu vô cùng thạnh mậu.

Để chuẩn bị chu đáo cho cuộc chiếm đóng này, A xà thế hạ lịnh hai vị đại thần thân tín là Sunidha (Sú ni thá)Vassakara (Và sá ka rá) cấp thời thiết lập các căn cứ quân sự nhất là phải hoàn thành kỷ lục công tŕnh xây dựng một thành tŕ tại Pataligama (Pa tá li ga má) gần biên giới bộ lạc Vaiji với hai lư do: vế chiến thuật th́ dùng quan sát mọi động tịnh quân sự của , đồng thời A xà thế cũng có ư định dời đô và đặt tên cho đế kinh mới này là Pataliputra.

Tưởng các bạn cũng cần biết nguyên nhân sâu xa tế nhị trong công cuộc thiên đô này.  Chắc các bạn c̣n nhớ sự kiện Đức vua A xà thế v́ nghe lời xúi dục đầy ác ư có mưu đồ của Đề bà đạt đa đă bức tử vua cha là B́nh sa vương và cũng v́ thảm cảnh đại nghịch này đă khiến mẫu hậu  cũng giá băng không lâu sau đó, có nghĩa là A xà thế phạm một lúc hai trọng tội đại nghịch bất hiếu, tức trực tiếp bức tử phụ vương và gián tiếp hại chết mẫu hậu.  Mặc dù nhà vua được bái kiến đức Thế tôn và trở thành cận sự nam đệ nhất hộ pháp, tuy nhiên vết thương ḷng quá lớn, nhất thời không thể xóa nḥa được v́ biết bao là kỷ niệm vui buồn đối với phụ vương và mẫu hậu.  Nhưng mỗi lần Đức vua ngự về tân đế kinh th́ nghe nỗi niềm sầu khổ, đắng cay có phần thuyên giảm.  Phần lớn, v́ lư do này mà đức vua A xà thế thích sống ở Pataliputra hơn là ở Rajagaha.

Đúng ra, Đức vua đă xua quân tiến chiếm Vajji nhưng nhờ sự hiện diện của Đức Phật và Tăng chúng tạm ngự tại Pataligama tương đối lâu trước khi Ngài rời đây đi Kusimara.  Đồng thời nhờ sự tŕnh báo của hai vị đại thần Sumidha Vassakara sau khi nhân danh Đức vua, được bái kiến và gián tiếp lănh giáo lời dạy đức Thế tôn phán hỏi Tôn giả A nan đa về bảy pháp bất hoại mà trước đó không lâu Ngài đă khai điểm cho dân chúng bộ lạc Vajji.  Bảy pháp bất hoại có khả năng tŕ quốc và hưng quốc một cách hữu hiệu.  Trước Phật cũng như sau Phật chưa có một chánh trị gia, một giáo chủ của bất cứ tôn giáo nào trên trái đất dạy như Đức Phật, mà giá trị vượt thời gian, không gian.  Cái kỳ diệu và đặc thù của giáo chỉ này nhất định thành công mà không phải đổ máu, chết chóc và chiến tranh.  V́ sự dung hợp nhịp nhàng hai yếu tố tính năng nội, ngoại tại có khuynh hướng nhất quán là sức mạnh vạn năng bất khả bại:

1.      Dân chúng phải thường xuyên hội họp thật đông đảo.

2.      Dân chúng phải hội họp trong niệm đoàn kết, giải tán và phân công làm việc trong niệm đoàn kết.

3.      Không ban hành những luật lệ bất hợp lư cơ, không hủy bỏ những luật lệ phù thuận dân sinh, quốc thống.

4.      Tôn kính, đảnh lễ, cúng dường và nghe theo lời dạy các bậc trưởng thượng.

5.      Không bắt cóc, cưỡng ép phụ nữ và thiếu nữ phải sống với ḿnh.

6.      Tôn thờ, tế lễ, phụng cúng các tự miếu nội ngoại thành.

7.      Cung đón, đăi ngộ, bảo hộ các bậc Thánh Tăng, các vị chân tài thạc đức chưa đến sẽ đến, các vị đă đến sẽ an trú lâu dài. 

Sau khi nghe hai đại thần tŕnh báo về bảy pháp bất hoại mà nhị vị được gián tiếp lắng nghe và ghi nhớ khi Đức PHật phán hỏi Tôn giả A nan đa và Tôn giả xác nhận là toàn dân bộ lạc Vajji vẫn thực hành nghiêm túc bảy pháp này không hề gián đoạn, vua A xà thế đă hủy bỏ cuộc chiến xâm lược.  Nếu chúng ta không nhớ lầm th́ trong các triều đại Đinh, Lê, Lư, Trần, hậu Lê, vua dân Việt tộc cũng đă áp dụng bảy pháp bất hoại này nên đă có đủ khả năng tự vệ thành công một cách hùng tráng.  Và trong cuộc xâm lăng của quân Mông, dân tộc ta cũng đă chống trả thành công như vậy.

Đức vua A xà thế ngự tại thành Vương Xá ba mươi hai năm, dời về ngự tại tân kinh đô Pataliputra muời một năm.  Sau khi đức Thế tôn niết bàn mười bảy năm, vua A xà thế băng hà v́ chính Đông cung Thái tử Udayabhadda (Ú đá dá phát đá) bị Đông cung Thái tử Mahamundika (Ma ha mun đi ká) hành thích tiếm ngôi.  Đức vua Mahamundika bị Đông cung Thái tử Anuruddha (A nũ rút thá) hành thích tiếm ngôi.  Toàn thể trào thần văn quan vơ tướng trong triều nội cũng như toàn dân trong nước nhận định đồng nhất ḍng Moriya liên tục xảy ra thảm họa đại bất hạnh đương nhiên trở thành truyền thống bại hoại không thể chấp nhận.  Thế là trong triều ngoài nội nhất loạt đứng lên lật đổ triều đại Moriya và dựng lên tân triều đại Nanda (Nan đà) sau Đức Phật niết bàn khoảng một trăm tám mươi hai (182) năm.

Triều đại Nanda cũng là một triều đại hùng cường thành công lớn trong công cuộc bành trướng thôn tính các lân quốc thuộc vùng Trung Ấn gần như toàn bộ xát nhập vào vương quốc Ma kiệt đàTriều đại này chỉ tồn tại có bốn mươi sáu (46) năm.  Và, Đức vua Candagupt (Chanh đá gúp) được tôn vương sáng lập triều đại Moriya (Mô ri dá) sau Phật niết bàn khoảng hai trăm hai mươi tám (228) năm.  Đức vua Candagupt là phụ vương của Đức vua Bindusara (Bin đú sa rá); Đức vua Bindusara là phụ vương của Hoàng đế Asoka (A sô cá tức A dục) mà hào quang ngời sáng như ngôi Bắc Đẩu chiếu tỏa bao trùm từ nguồn nước ḍng sông Volca đến toàn vùng Đông Châu Âu và Châu Á.

 

A Dục Buổi Ấu Thời

 

B́nh minh một ngày thật đẹp, ánh thái dương rực sáng chiếu tỏa khắp cả bầu trời, khiến vũ trụ, non cao, rừng rậm, biển rộng, sông dài, cỏ cây hoa lá đều tắm ḿnh trong ánh sáng vô cùng ấm áp của một buổi sáng đầu ngày.  Tiếng hát ngọt ngào du dương, ḥa với tiếng nhạc xa gần trầm bổng như ấp ủ vuốt ve như mênh mang réo gọi chan ḥa khắp cả đế kinh Pataliputra (Pa ta li pút trá).

Đức vua Bindusara (Bin đú sa rá) nhận được tin mừng thứ phi Vimamsa (Ví măng sa) hạ sanh một hoàng nam tuy không khôi ngô tuấn tú nhưng rất khỏe mạnh, nước da hơi ngăm, nhưng đôi mắt rộn tṛn sáng quắc.  Long nhan vui tươi như buổi đầu xuân và rạng ngời như ánh dương quang buổi sáng.  Bá quan trào thần văn vơ đều cùng reo mừng phúc chúc, cười nói thật là vui vẻ và họ tự nguyện tổ chức lễ khánh hỉ tương đối long trọng, ấm cúng đầy phấn khởi.

Thời gian đă bắt đầu giờ Ngọ, thế mà ánh mặt trời vẫn không gay gắt chói chang như những ngày trước, mây trôi như dụng ư che mát cả kinh thành, tất cả các loại cổ thọ như đứng lặng đón chào Hoàng tử, không có gió nhưng trời không nóng, chim chóc líu lo vui hót bay lượn chuyền cành thật rộn ràng náo nhiệt.  Pingalavatsajiva (Pưn gá lá vát sa chi vá) một chiêm tinh gia rất tín cẩn của Đức vua Bindusara thấy điềm lạ, nh́n lên trời, bấm quẻ, biết rơ vận mệnh tương lai Hoàng tử này sẽ là vị chơn mạng đế vương.  Nhưng tuyệt đối không dám tiết lộ, v́ nhà chiêm tinh này biết rơ hơn ai hết là Đức vua ngoài Hoàng hậu c̣n có rất nhiều phi tần và đông con.  Theo kinh nghiệm của ông th́ các bà có con với Đức vua đều muốn cho con ḿnh được kế nghiệp ngai vàng.  Lẽ dĩ nhiên, thâm tâm ông ta cũng đă dành cho vị Hoàng tử sơ sinh này một sự ủng hộ và pḥ tá đặc biệt.

Thứ phi Vimamsa trào lệ vui khi nghe tiếng khóc chào đời của hài nhi.  Tiếng khóc đầu đời của con trẻ khiến tâm từ của mẹ phát khởi mănh liệt đến độ khiến máu tươi biến thành sữa trắng cho con bú.  Sau phút giây thành công trọn vẹn trong công tŕnh tự ḿnh chống chèo vượt cạn qua sông, lịnh bà ôm thật nhẹ con thơ vào ḷng và nói thật nhỏ như chỉ để cho chính ḿnh nghe: cuộc đời con rồi đây có bất hạnh như mẹ hay không?

Hồi tưởng sự việc trong quá khứ, lúc lịnh bà c̣n là một thiếu nữ nhan sắc đẹp nhất vùng.  Một thầy tướng số cho biết lịnh bà tổi thiểu cũng là quư phi của một vị Hoàng đế.  Cha mẹ đă hoan hỉ tiến cung lịnh bà và được tấn phong thứ phi.  Nhưng cũng chính v́ nhan sắc vô cùng diễm lệ và duyên dáng của lịnh bà đă khiến trên từ đương kim Hoàng hậu dưới đến tam cung lục viện đều ganh tị với lịnh bà.  Họ âm mưu toa rập nói xấu lịnh bà rất ăn khớp về mọi sự kiện một cách có chủ trương nhất quán.  Không thể không tin, Đức vua giáng cấp lịnh bà xuống làm chuyên viên hớt tóc.  Măi lâu sau khi sự thật được phơi bày, lịnh bà mới được phục chức thứ phi.  Nhưng phúc, họa là sự đắp đổi liên hồi trong cuộc sống của mỗi mỗi con người thuộc nữ giới nhất là nữ nhân trong cung đ́nh có nhan sắc.  Đúng là hồng nhan đa truân, đôi khi bạc mệnh.  Cái bất hạnh vẫn c̣n đeo đẳng thứ phi.  Đă có nhiều lần lịnh bà tưởng đă bị mang tiếng nhuốc nhơ và có lần tưởng đă bị phế vào lănh cung nhưng nhờ đời sống hiền thiện, thật thà, đạo đức, dù oan ức nhưng không oán thù biện bạch và sẵn sàng chấp nhận mọi oan nghiệt một cách b́nh nhiên; đồng thời Đức vua đích thực là một minh quân thông t́nh đạt lư nên cuối cùng mọi âm mưu hăm hại lịnh bà hoàn toàn được giải tỏa.  Tất cả hồ sơ xấu trong quá khứ của lịnh bà được công khai bạch hóa hợp pháp.  Nghĩ đến đây, lịnh bà không ngăn được hai hàng nước mắt chảy ra đầm đ́a v́ nỗi buồn, niềm vui lẫn lộn.

Tiếng khóc hài nhi kéo kịnh bà trở về thực tế.  Lịnh bà vỗ về, ấp ủ vào ḷng và nói như ru: nín đi con, mẹ rất cưng con, con đừng có khóc.  Mẹ đặt tên cho con là Asoka A dục) nghĩa là Vô ưu.  Từ nay đến suốt cuộc đời, con là người Vô ưu con có biết không?  Không hiểu hài nhi có thấu rơ lời nói và nguyện ước của mẹ hay không, nhưng thật kỳ lạ, vừa nghe xong, A dục nín khóc lập tức và nằm ngủ rất yên lành.  A dục lớn mau như thổi và không lâu sau đó lịnh bà lại hạ sanh thêm một hoàng nam, đặt tên là Vitasoka (Ví tá sô cá) nghĩa là Ly ưu hoặc Diệt ưu.

A dục tuy không đẹp trai nhưng sức khỏe dường như chưa gặp đối thủ, nhất là tâm hồn th́ rất vị tha sống nhiều về t́nh cảm.  Chưa bao giờ hiếp đáp ai nhưng cũng không để ai hiếp đáp ḿnh, luôn luôn binh vực kẻ yếu, và kính trọng các bậc trưởng thượng.  Chính những đức tính này khiến bá quan trào thần văn vơ, binh sĩ, viên chức, tùy phái thậm chí các cung nữ đều kính quư Hoàng tử A dục.

Kinh Phật có đề cập vấn đề biệt nghiệp và cộng nghiệp.  Cái biệt nghiệp của mỗi cá nhân dễ hiểu.  Nhưng cộng nghiệp th́ khó lănh hội trọn vẹn v́ sự liên đới hạnh nghiệp thiện, ác, vui buồn, trực tiếp, gián tiếp, chủ quan và khách quan. Cũng có khi cái nghiệp tương ứng đưa đến quả dị thục cũng tương ứng.  Như trường hợp đệ tử Tôn giả Xá lợi phất, khi c̣n trong bào thai mẹ đă khiến mẹ bị đói khổ một cách tội nghiệp v́ ác nghiệp mẹ con cả hai tương ứng.  Đến khi đứa nhỏ biết đi và mẹ con chia tay nhau th́ người mẹ không c̣n bị đói khổ, duy chỉ đứa con bị đói mà thôi.  Trường hợp cộng nghiệp của thứ phi Vimamsa và Hoàng tử Asoka cũng có một sự liên đới về nỗi bất hạnh của mẹ ảnh hưởng đến con.  Có thể nói, A dục là thừa tự một phần gia tài bất thiện của thứ phi, nên xui khiến đức vua Bindusara không mấy ưu ái A dục mà rất nặng t́nh yêu thương cưng chiều Đông cung Thái tử Susima (Sú si má).

Mỗi lần có cuộc đụng độ bất cứ v́ lư do ǵ giữa Đông cung Thái tử và A dục th́ trăm phần trăm cái lỗi thuộc về A dục.  Trong hầu hết nghịch cảnh bất công ấy A dục đều cắng răn nuốt nước mắt vào ḷng và đưa thân ra hứng hết roi vọt.  H́nh phạt mỗi lần như vậy, dù thương con nát dạ đau ḷng thứ phi cũng chỉ có quyền khóc mà không có quyền biện hộ binh vực hoặc tỏ thái độ bất măn công khai.

Một hôm, các Hoàng tử bày tṛ chơi lội đua.  Trong cuộc đua này A dục đoạt thủ khoa và được số đông tán thưởng.  Thái tử Susima suy nghĩ, nhân cơ hội này, ta nên hạ nhục A dục.  Thái tử rủ:

- A dục, dám lội đua với ta thử không?

- Đệ không dám lội đua với Thái tử đâu.  Thưa Thái tử.

- Có sao! Đôi khi ngươi thắng ta cũng không chừng.

- Thái tử tha cho đệ lần này, v́ đệ cũng đă thấm mệt rồi.

Thái tử dùng những lời nói khích chạm tự ái nặng nề, ở thế chẳng đặng đừng, A dục đành nhận cuộc đua.  Đa số các Hoàng tử đều ủng hộ cổ vơ Thái tử.  Duy nhất chỉ có Ly dục ủng hộ anh ḿnh mà thôi.  Từ khởi điểm đến gần chung điểm, Thái tử dẫn đầu.  Nhưng khi gần tới mức ăn thua, th́ A dục chỉ tăng thêm một ít nội ngoại lực th́ đă vượt qua Thái tử và thắng cuộc.

Thái tử bào chữa:

- Ta chưa chuẩn bị cẩn trọng, chúng ta thử chơi lần nữa nhé, A dục.

- Thưa Thái tử, cung kính bất như phụng mạng.  Đệ xin tuân lệnh Thái tử.

Cuộc thi đua lần thứ hai, A dục cũng thắng cuộc vẻ vang.  V́ ác ư muốn làm nhục A dục , không ngờ chính ḿnh bị nhục.  Thái tử vô cùng hổ thẹn.  Để chứng tỏ thái độ kẻ có quyền uy, đồng thời cũng để rửa mối nhục thua cuộc, Thái tử dùng lời độc ác vừa phạm thượng vừa khinh thường:

- Giỏi cách mấy cũng là con của thợ hớt tóc! 

Đă có đề cập phần trước về cá tánh trung hậu nhưng cương trực, không hiếp đáp ai nhưng không dể ai hiếp đáp, không làm nhục ai nhưng không chấp nhận bất cứ ai làm nhục ḿnh.  A dục phản ứng:

- Thưa Thái tử, dù mẹ đệ có từng là thợ hớt tóc nhưng vẫn là thứ phi của phụ hoàng, và phụ hoàng là phụ hoàng chung.  Người có tư cách và đạo đức, giận cá nhân th́ đối phó với cá nhân, không nên đụng chạm đến người không liên can, vắng mặt. 

Đă không biết điều, không tự chế, Thái tử thêm dầu:

- Nói không biết mắc cỡ.  Phụ hoàng chung à?  Nhưng mẹ ta không giống mẹ ngươi, mẹ ta chưa hề là thợ hớt tóc.  Sự khác biệt như trời với đất th́ làm sao có thể gọi là phụ vương chung?

Nói xong, Thái tử cười hô hố, cười nhạo báng, khả ố.  Không thể b́nh tĩnh chịu nhục, A dục phóng tới và một quả đấm như thiên lôi giáng khiến Thái tử té quỵ tối tăm mặt mũi.  A dục không đánh tiếp, song đứng yên trong tư thế sẵn sàng ứng chiến.  Thời gian không lâu, thái tử lấy lại sự b́nh tĩnh và cuộc ấu đả thục sự bắt đầu.  Lẽ dĩ nhiên trong cuộc đấu chiến này, người thua thiệt không phải là A dục.

Câu chuyện thấu tai Đức vua BindusaraVốn không ưu ái A dục, lại thêm Hoàng hậu nói khích, nhất là vịn vào pháp lư là Đông cung Thái tử trực tiếp thừa kế ngai vàng, làm nhục thái tử là làm nhục quốc thể.  Sự kiện nghịch lư được ghi nhận là Đức vua chẳng những không cần nghe lời tŕnh tấu ngọn nguồn phải quấy một cánh b́nh nhiên của A dục mà c̣n giáng cho một trận đ̣n với những lằn roi dọc ngang, máu me thắm đỏ.  Đánh đến mệt mới chịu nghỉ, không ai dám can.  A dục cắn răng chịu đựng, nuốt uất hận vào ḷng.  Thứ phi Vimamsa khóc muốn cạn nước mắt v́ thương con.  Nhưng tội cho mẹ con v́ cả hai là kẻ thừa tự nghiệp bất thiện tương ứng liên đới trong quá khứ.  Do đó, nỗi bất lực trong những t́nh huống bất hạnh là kết quả đương nhiên của hai mẹ con A dục.

 

Nơi Trung Tâm Giáo Đường Takkasila

 

Mười lăm năm qua mau như một giấc mơ  Giờ th́ A dục đă 15 tuổi 6 tháng.  Thân h́nh A dục cân đối về bề cao cũng như bề ngang, trông rất khỏe mạnh, tràn đầy nhựa sống.  Suốt những năm dài ấy, A dục chưa một lần bị bệnh dù chỉ là cảm mạo nhức đầu.  Chính cái hữu lậu công đức thiểu bệnh vô tật này là một thực tế đền bù xứng đáng so với nỗi bất hạnh trong vấn đề t́nh cảm hoàng tộc mà A dục có liên đới dự phần chung với mẹ.

Không biết đức vua Bindusara có chủ ư riêng tư ǵ, hoặc có trù liệu kế hoạch ǵ, hay đến lúc A dục hết cơn bĩ cực đến hồi thới lai nên khiến một vận hội vô cùng may mắn xảy đến một cách đột xuất giống như câu: “thời lai phong tống đàng vương cá, vận khứ lôi oan tiến phước bia” (mà người Trung Hoa dùng ám chỉ vận may của vương bột đời Đường) vận chuyển tâm ư Đức vua nhất định đặc chỉ A dụcSrikhirin (Si khi rin) con một đại thần tín cẩn cùng sang học tập tại trung tâm giáo đường Takkasila nước Gandhara rất nổi tiếng giỏi về các môn học chuyên khoa như:

Suti:                              Những kiến thức chuyên biệt

Sammati:                      Lễ nghi

Sankhaya:                     Toán học

Yoga hoặc Yantra:        Cơ khí học

Niti:                              Luật pháp

Visesika:                       Thương măi

Gandhabba:                  Ca, nhạc, kịch

Ganika:                         Thể dục, thể thao

Dhanubbedha:              Sử dụng cung tên

Purana:                         Văn minh thời cổ

Tikiccha:                       Y học

Itihasa:                          Thi phú

Joti:                              Thiên văn học

Maya:                           Binh thư, chiến học

Hetu:                            Tiên tri

Ketu:                            Nghệ thuật nói trước quần chúng

Manta:                          Bùa chú, pháp thuật

Sadda:                          Văn phạm, cách dùng văn.

 

Giáo sư của trung tâm đều là những nhà bác học thượng hạng.  Những môn sinh đỗ đạt từ trung tâm đều nổi tiếng chân tài thực học.  Trong bốn chúng giai cấp lúc bấy giờ, chưa có bậc cha mẹ hoặc ḍng tộc nào mà không hănh diện và măn nguyện về những đứa con xuất thân từ trung tâm này.

Tại trung tâm giáo đường Takkasila có hai hạng môn sinh: hạng trả thù lao và hạng không trả thù lao.  Hầu hết môn sinh xuất thân từ gia đ́nh không phải vua chúa, Bà la môn, thương gia là thuộc hạng không trả thù lao nhưng phải lao động ban ngày và chỉ học ban đêm.  Tuy nhiên, cũng có những môn sinh thậm chí con vua cháu chúa nhưng lại thích chọn học theo cách thứ hai này.  Trong số đó, có A dụcSrikhirin v́ muốn được gần gũi tiếp cận các vị giáo sư trong thời gian lao động giúp việc các vị.  Lẽ dĩ nhiên không ai có thể khám phá địa vị hai người, v́ có giao ước chỉ xem nhau là bạn trước khi rời hoàng cung.

Suốt thời gian học tập, A dục rất siêng năng cần mẫn vừa lao động cho ḿnh vừa giúp những người bạn yếu đuối mà th́ giờ cho phép.  Ngoài công tác lao động ban ngày, đến đêm, A dục vẫn dùng hết khả năng trí tuệ học hành rất tích cực và tiến bộ cũng vượt bậc.  Tất cả giáo sư đều thương quư.  Riêng các môn sinh nghèo đều xem A dục như ân nhận., như người anh mà trong thâm tâm họ tự thấy có bổn phận tuyệt đối nghe lời và bảo vệ.

Sống lâu ngày tại trung tâm và quen với công tác lao động nên thân h́nh A dục vốn đă nở nang cân dối nay th́ mạnh khỏe c̣n hơn những lực sĩ hạng nặng.  Nhất là đời sống t́nh cảm chan ḥa dễ thương dễ mến không có bất cứ một sự phân biệt hay kỳ thị nào.  Về mặt này, A dục cảm thấy thích thú, sảng khoái, vui vẻ hơn cuộc sống hoàng cung nhiều.  V́ kinh nghiệm bản thân kinh quá đến độ chán chường.

Trong số hàng trăm môn sinh học chung, A dục có cảm t́nh đặc biết với Sasavat (Sa sá vát) v́ bản tính rất khác người.  H́nh dáng bậc trung, nhưng rất thông tuệ, học hành rất tiến bộ, không chuộng h́nh thức, quư trọng đời sống nội tâm, không học bất cứ chuyên môn nào, ngoài môn triết: triết học các tôn giáo, Bà la môn, Kỳ na giáo, nhất là Phật giáo.  Lúc bấy giờ Phật giáo bắt đầu thịnh hành ở xứ Gandhara nơi có trung tâm giáo đường Takkasila.  Ngoài ra, đời sống t́nh cảm đới với nữ giới càng không giống bất cứ ai.  Sasavat  nh́n nữ giới về mặt đức hạnh, có tâm hồn hưóng thiện hoặc hướng thượng, tuyệt đối không nh́n nhan sắc họ.  Trong khi Srikhirin bạn của A dục th́ hoàn toàn ngược lại.  Từ khi kết bạn với Sasavat th́ trở thành nhóm tri kỷ bộ ba: A dục, SrikhirinSasavat.

Một hôm, nhân dịp đại lễ, trung tâm giáo đường cho phép các môn sinh được nghỉ.  Ba bạn vào quỳ chấp tay xin phép giám viện đi chơi miền quê.  Được giám viện cho phép, ba bạn cùng nhau lên đường.  Trên đường đi, ba bạn đổi ư, thay v́ về chơi miền ruộng rẫy lại nhắm hướng có cây cao bóng mát, cảnh trí tuy tịch mịch nhưng rất u nhàn.  Ba bạn cảm thấy rất là thú vị.  Bỗng Sasavat đưa tay chỉ về phía mặt cánh rừng không xa nơi có một ngọn đồi tương đối thấp thoáng trông rất hữu t́nh và đề nghị:

- Chúng ta lên đó ngồi chơi vừa cao vừa mát, phóng tầm mắt nh́n thấy rất rơ quang cảnh chung quanh.  Biết đâu chừng chúng ta có cơ hội khám phá một vài chuyện hấp dẫn.

Quả thật ngồi chơi trên đồi rất dễ chịu, nhưng ba bạn cũng bắt đầu khát nước.  Chỉ có một b́nh nước, nên ba bạn uống không c̣n một giọt.  Trước khi ra về, ba bạn nhất trí t́m cho có nước rồi mới đi về v́ đường tương đối xa.  Loay hoay dọc theo ven rừng bỗng ba bạn mừng quưnh v́ nghe tiếng chó sủa.  Mạnh dạn rảo bước về hướng ấy, không bao lâu thấy h́nh ảnh cổng rào thấp thoáng từ xa.  Càng đến gần th́ cổng rào càng hiện rơ, nh́n cổng rào thấy có cửa gài chốt bên trong tương đối chắc chắn.  Srikhirin kêu cổng thật to, nhiều lần và chờ đợi.  Bỗng từ trong ngôi nhà sang trọng, ẩn hiện trong những hàng cổ thụ từ từ xuất hiện hai thiếu nữ.  Khi đến gần cửa cổng rào, hai cô đứng lại, nh́n ba người và hỏi.  Được biết ba người là môn sinh trung tâm giáo đường Takkasila, hai cô rất có thiện cảm.  Họ mở cửa cổng và mời vào trong nhà.  Qua câu chuyện, hai cô cho biết phụ thân đi săn thường th́ tối mới về.

Ba bạn tự giới thiệu tên họ với hai cô và được biết tên họ hai cô: thiếu nữ nước da bánh mật, gương mặt trái xoan, mũi dọc dừa, môi tươi hồng như trái tim tên Jalini (Cha lí ni), c̣n thiếu nữ màu da tương đối trắng mịn, tên Jalodhara (Chá lo thá ra) chính là tiểu thư chủ nhà.  Cô  cho biết là bạn chí thân của Jalodhara thỉnh thoảng đến thăm và ở chơi v́ nhà cô ở cũng không xa lắm cách đây chừng mười lăm phút đi bộ.

Qua câu chuyện đàm thoại, hai bên đều tỏ thái độ tương kính. Jalodhara mời ba bạn ở lại dùng cơm.  Ba bạn không khách sáo v́ thực sự cũng đă đói bụng.  Sau bữa cơm vô cùng ngon miệng, ba bạn đă không ngớt lời cảm ơn và khen những món ăn quá khéo, quá ngon.  Thấy trời cũng sắp hoàng hôn, ba bạn xin phép cáo từ v́ đường về cũng khá xa.  Ba bạn không quên xin phép được trở lại thăm nhiều lần nữa.  Lẽ đương nhiên hai cô rất hoan hỉ đón chào và tiếp đăi.

 

Mối T́nh Rừng

 

Sau này, cứ mỗi lần được nghỉ phép, ba bạn đều rủ nhau trở lại thăm hai thiếu nữ vừa là ân nhân vừa là bạn tốt.

Trong sự quen thân, hai bên đều thổ lộ thân thế cho nhau, ngoại trừ A dục v́ chưa tiện nói ra chớ không cố t́nh dấu diếm.  Jaliń thuộc ḍng Bà la môn quư phái, ông nội từng là giáo sư của trung tâm giáo đường Takkasila măn phần vừa đúng một năm.  Phụ thân nàng cũng thành công đỗ đạt từ nơi trung tâm này và rất thích đời sống nội tâm, nhàn tịnh nên mới về vui sống cảnh núi rừng với ông nội của nàng.  Nàng may mắn thừa hưởng gia tài kiến thức của ông nội và phụ thân.  Do đó, sự hiểu biết của nàng rất phong phú về nhiều địa hạt nhất là xă hội và chánh trị.  Ba bạn đều ước mong làm sao có dịp được diện kiến và lănh giáo với phụ thân nàng.

Về Jalodhara th́ mẹ mất sớm, gà trống nuôi con.  Phụ thân nàng có một quá khứ vô cùng trái ngang về t́nh duyên và sự nghiệp, sẽ được nói tới ở chương sau.  Do đó, ḷng dặn ḷng suốt đời chỉ làm bạn với núi rừng, và cũng sẽ chết với núi rừng.  V́ mang tâm trạng tuyệt vọng nên phụ thân nàng từ ngày về sống tại đây, lấy thú săn bắn làm vui, giải khuây những ẩn uất trong ḷng và cố t́nh chờ đợi một người.  Cuộc sống Jalodharađơn, rất tội nghiệp.  Cũng may, nhờ có Jalini là bạn tri kỷ, thông cảm hoàn cảnh của nàng nên thường đến chơi và an ủi.  Chưa có món ăn nào Jalini nấu mà nàng ăn không vừa miệng.  Thích ăn ngon nhưng lại không thích nghề gia chánh.  Jalodhara có một tự ti mặc cảm rất lớn trong ḷng v́ nàng kém kiến thức về văn chương, gia đ́nh, xă hội, mặc dù nhan sắc cũng tương đối hấp dẫn, dễ nh́n.

Đối với hai thiếu nữ này th́ Srikhirin có cảm t́nh đặc biệt với Jalini , trong khi A dục th́ lúc nào cũng để ư chăm sóc Jalodhara nhất là tỏ ra rất cảm thông cuộc sống t́nh cảm gia đ́nh cũng như cá nhân nàng.  C̣n Savavat th́ anh chàng triết gia này đă chọn cuộc sống mang nhiều nghệ sĩ tính, sống cô đôn và nh́n đời với tâm hồn không lạc quan cũng không bi quan mà chỉ tri kiến quan.  Không lạnh lùng nhưng trầm mặc, ít nói cười nhưng không khó tánh.  Thỉnh thoảng cũng góp lời đưa ư nếu câu chuyện có liên quan thế thái nhân t́nh, khen chê thương ghét.

Có một lần, chỉ A dụcSrikhirin đi thăm hai bạn gái.  Chính trong lần gặp gỡ này, hai bên đă chính thức tỏ t́nh và song phương đồng thuận. A dục trao tín vật cho Jalodhara và ngược lại SrikhirinJalini  cũng vậy.  Hai bên hứa hẹn chờ đợi nhau cho đến ngày hôn lễ, dù chết cũng không thay dạ đổi ḷng.  Mối t́nh rừng của A dục với Jalodhara cũng như của SrikhirinJalini kết quả như thế nào, mời các bạn kiên nhẫn đọc tiếp…

 

 [trở về mục lục]  [xem tiếp phần 2]  [xem tiếp phần 3]  [xem tiếp phần 4]

 

            Minh Quang posted September 1, 2008

[Home] [Kệ Hồi Tâm] [Quan Âm Thị Kính] [Đạo Phật A Phú Hăn] [Bồ Tát Quan Thế Âm] [Tây Du Kư] [Những Ngày Tù Chung Với Ông Đạo Dừa] [Truyện Săi Văi] [Lô Sơn Chân Diện Mục] [Vụ Án Một Người Tu] [Chùa Trà Am] [Du Địa Ngục Kư] [Truyện Tích Phật Giáo] [Tế Điên Ḥa Thượng] [Tứ Chúng Đồng Tu] [Truyện Tích Quan Âm - Mục Lục] [Mùi Hương Trầm - Mục Lục] [Mục-liên bản hạnh] [Thiền Sư Minh-Hải và Tổ Đ́nh Chúc-Thánh] [Lễ Hội Cổ Truyền Tại Phố Cổ Hội-An] [Trong Động Tuyết Sơn] [Bán Con Vào Chùa - Nhuận Pháp] [Cư Trần Lạc Đạo Phú] [Sự Tích Tây Du Phật Quốc] [Bhutan Có Ǵ Lạ? - Như Điển] [Phật Giáo Với Con Người - Thích Như Điển] [Tôi Làm Phi Công - Thích Như Điển] [Chuyện Phật-Đản Trong Văn Nôm Xưa - Hoàng Xuân Hăn] [Hành Hương Nước Phật Nhân Mùa Đản Sinh PL 2550] [Hành Hương Xứ Phật Khắp Nơi Trên Thế Giới - Mường Giang] [Ḷng Thương Yêu Sự Sống 1 - HT Thích Trí Chơn] [Những Đóng Góp To Lớn Của Các Học Giả Anh Quốc] [Sức Mạnh Của Ḷng Từ] [Nhà Sư Vướng Lụy 1 - 5] [Đại Đế Asoka - HT Hộ Giác] [Cuộc Sống Ở Nhật Bản - Nguyễn Đ́nh Đăng] [Nhật Kư Dharamsala - Không Quán]